A. Goslau

Ambtsbericht/Rapportage betreffende marktovertredingen.

* **Inhoud:** Dit document is een proces-verbaal of formele melding van een overtreding van de markttijden. Acht kooplieden worden gerapporteerd omdat zij op vrijdag 29 november 1940 na het sluitingsuur van 17:00 uur (5 uur n.m.) nog niet klaar waren met het inpakken van hun kramen op de markt van het Waterlooplein. * **Administratieve verwerking:** De nummers in de linkermarge (in rood en blauw) en de verticale aantekening "Waarschuwingen" duiden op de administratieve afhandeling. Er wordt onderscheid gemaakt tussen kooplieden die een eerste waarschuwing krijgen en degenen met een strafblad. * **Recidive:** Bijzondere aandacht gaat uit naar de koopman Witzenhuizen Brilleman. De inspecteur heeft genoteerd dat hij reeds eerder is gestraft op de markt op het Mosveld (Amsterdam-Noord) met een voorwaardelijke en een daadwerkelijke schorsing. Dit wijst op een streng toezicht en een gedeelde administratie tussen verschillende Amsterdamse markten. * **Handschrift en annotaties:** Het document bevat verschillende lagen van handschrift, wat gebruikelijk is voor een werkdocument dat door meerdere bureaucratische schijven is gegaan.

Doorslag (doorschrijfkopie) van een officiële waarschuwingsbrief/dienstbrief.

* **Inhoud:** Het document is een formele waarschuwing aan zes individuen. De overtreding betreft het niet tijdig verlaten van de markt op het Waterlooplein op vrijdag 29 november 1940. De toon is streng en bureaucratisch ("Ik maan U hierbij aan"). * **Administratieve codes:** De codes achter de namen (bijv. "no. 30/70/2 M.") verwijzen waarschijnlijk naar vergunningsnummers of dossiernummers van de Dienst van het Marktwezen ('M'). * **Handgeschreven notities:** De aantekening "Verzonden 4/12" bevestigt de uitvoering van de verzending. De naam "m. de Vrees" (mogelijk "m. de Leeuw") rechtsboven kan de ambtenaar zijn die de zaak behandelde of de ontvanger van de doorslag voor het dossier.

Doorslag van een officiële waarschuwingsbrief / circulair schrijven.

Het document is een formele waarschuwing gericht aan zes specifieke marktkooplieden. De kern van de berisping is een overtreding van de marktverordening: het niet tijdig ontruimen van de marktplaats op het Waterlooplein op vrijdag 29 november 1940. De toon is kortaf en dwingend ("Ik maan U hierbij aan"). Het feit dat er een lijst met namen en dossiernummers onderaan staat, wijst erop dat dit een gestandaardiseerde administratieve handeling was (een verzamel-doorslag voor het archief). De referentienummers (eindigend op 'M') verwijzen waarschijnlijk naar marktvergunningen of persoonsgebonden dossiers bij de marktdienst.

Register/Lijst van marktkooplieden en straatventers.

* **Administratieve structuur:** Het document is een nauwkeurige boekhouding van markthandelaren. Het maakt onderscheid tussen verschillende vormen van handel: vaste standplaatsen op de markt, venters (die langs de deuren gaan), en winkeliers die blijkbaar ook op de markt staan of een vergunning hebben. * **Handelswaar:** De lijst geeft een goed beeld van het aanbod op een Amsterdamse markt in 1941: veel versproducten zoals groenten, fruit (waaronder specifiek bananen), bloemen, vis (gezouten/gerookt en vers), en zuivel. * **Terminologie:** "W. I" in de kolom 'vaste plaats op andere markt' verwijst waarschijnlijk naar de Waterloopleinmarkt (Wijk I). De notatie "Doppenhe" bij nr. 71 is mogelijk een afkorting voor de Dappermarkt. * **Demografie:** Veel van de namen op deze lijst (zoals Nikkelsberg, Bromet, Blog, Franschman, De Hond) zijn historisch geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Amsterdam, die diep geworteld was in de markthandel.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** Het document is een getypte tabel met vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (verkochte waar). * **Terminologie:** * *Nw.* staat voor Nieuwe; *Krt.* voor Korte; *Gov.* voor Govert. * De Romeinse cijfers (I, II, III) achter de adressen duiden op de verdieping. * *hs* betekent huis/begane grond. * De term *ongeregeld* duidt op een assortiment van diverse goederen (ongeregelde goederen/waren). * **Opvallende kenmerken:** De spelling is conform de toenmalige tijd (bijv. *zyde* in plaats van zijde, *porceylijn*). De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Portugees- en Hoogduitse Joodse gemeenschap in Amsterdam (bijv. Agsteribbe, da Costa da Fonseca, Italiaander, Lopes Dias).

# TRANSCRIPTIE S/HB. den Heer A.Gombault, Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte voor de stad Amsterdam, Museumplein 19, <u>Amsterdam-Zuid.</u> 37/99/1 M. 17 Augustus 1942.

- 3 -

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

# TRANSCRIPTIE G/HB. den Heer A.Gombault, Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte voor de Stad Amsterdam, Museumplein 19, Amsterdam-Zuid. 37/6/122 M. 2. 8 October 1942. Ingevolge Uw verzoek d.d.30 September j.l. doe ik U hierbij de door U gevraagde lijsten toekomen. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: Verzonden 18/12] VD/SV 37/117/2 M. 17 December 1943. den Heer A.Gombault Wirtschaftsreferent Büro Beauftragte für die Stadt Amsterdam, Museumplein 19, Amsterdam-Zuid. wijk 24 ...