A. Groenteman

Handgeschreven ambtelijk rapport/proces-verbaal.

Het document is een dagelijks rapport van een marktinspecteur die toezicht houdt op de "marktontruiming". In de herfst van 1940 gold er een strikte regelgeving over hoe laat de kramen leeg en de koopwaar ingepakt moest zijn. Vier kooplieden worden bij naam genoemd: 1. **A. Groenteman** (Plaatsnummer 117): Zijn assistent was nog vis aan het schoonmaken na het sluitingsuur. 2. **Th. Boeke** (Plaatsnummer 135): Was nog mosselen aan het afleveren in plaats van in te pakken. 3. **A. Polak** (Plaatsnummer 159): Had de waar nog niet ingepakt. 4. **A. van Velzen** (Plaatsnummer 247): Was nog niet ingepakt en leverde nog fruit af. De administratieve verwerking toont aan dat voor de meeste kooplieden een "1e melding" (eerste waarschuwing) werd geregistreerd. De aantekening onderaan suggereert een strengere straf voor een herhaalde overtreding: een schorsing van twee dagen, waarvan één dag voorwaardelijk.

Doorslag van een getypte officiële waarschuwing/brief.

* **Inhoud:** De brief is een formele berisping aan drie marktkooplieden. De reden voor de waarschuwing is een overtreding van de marktverordening: zij hebben op donderdag 28 november 1940 hun staanplaats op de Albert Cuypmarkt niet tijdig ontruimd. * **Administratieve efficiëntie:** De snelheid van de bureaucreatie valt op. De overtreding vond plaats op 28 november, de brief werd opgesteld op 29 november en aantoonbaar verzonden op 30 november. * **Geadresseerden:** De adressen (1e Jan van der Heydenstraat, Blasiusstraat en Iepenweg) bevinden zich allemaal in of nabij de Amsterdamse wijk De Pijp en de Oosterparkbuurt. Twee van de drie achternamen (Groenteman en Polak) zijn veelvoorkomende Joodse achternamen in het Amsterdam van die tijd.

Formele waarschuwingsbrief / doorslag van ambtelijke correspondentie.

Het document is een zakelijke waarschuwing gericht aan drie individuele marktkooplieden. De opmaak duidt op een administratieve doorslag (carbon copy) waarbij de namen van de overtreders bovenaan zijn verzameld. De toon is streng en bureaucratisch ("Mij is gerapporteerd", "Ik maan U hierbij aan"). De overtreding betreft het niet tijdig verlaten van de Albert Cuypmarkt op donderdag 28 november 1940. De "Directeur" (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen) herinnert de ontvangers eraan dat zij zich stipt aan de vastgestelde markttijden moeten houden. De nummers linksboven (bijv. No. 25/243/2 M) verwijzen waarschijnlijk naar dossier- of vergunningsnummers in het archief van de marktdienst.

Rapport / Ambtsbericht.

* **Inhoud:** Het document is een verslag van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen aan zijn chef. Het betreft de 26-jarige A. Groenteman, die vanwege de oorlogsomstandigheden wil overstappen van de vishandel naar de handel in groenten en fruit. De controleur bevestigt dat Groenteman voorheen inderdaad in de zomermaanden al in fruit handelde en dat zijn opgave betrouwbaar lijkt. * **Administratief proces:** De handgeschreven notities tonen de interne afhandeling: 1. De controleur stelt het rapport op (31 juli). 2. Een ambtenaar (Th. Broere) neemt er kennis van. 3. Er wordt een vraag gesteld over een "tijdelijke erkenning" (3 augustus). 4. De bedrijfschef geeft akkoord ("Ja", 3 augustus). 5. De officiële verklaring wordt verzonden (5 augustus). * **Tijdsbeeld:** De term "internationalen toestand" is een direct eufemisme voor de gevolgen van de Duitse bezetting en de daarmee gepaard gaande schaarste (in dit geval de haperende aanvoer van vis).

Officieel rapport (Vervolg Rapport) van de Dienst der Markten (Marktwezen) te Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft een escalatie van een conflict op de Amsterdamse vismarkt. Venter Abraham Groenteman is de markt opgekomen zonder geldig toegangsbewijs. Wanneer de dienstdoende veldwachter hem sommeert te vertrekken, reageert Groenteman met agressie en bedreigingen. Hij kleineert de autoriteit van de ambtenaar door diens insigne een "hondenpenning" te noemen en dreigt hem fysiek aan te vallen ("door de hal stooten"). * **Juridische belemmering:** De controleur (Huisman) noteert een formeel probleem: omdat er geen direct "wettelyk voorschrift" is voor dit specifieke gedrag in deze context, kan een standaard proces-verbaal niet worden doorgezet. * **Administratieve maatregel:** Om toch op te treden, wordt een ordemaatregel voorgesteld. De inspecteur besluit Groenteman voor twee weken de toegang te ontzeggen, zelfs als hij een kaartje koopt. Tevens krijgt hij de waarschuwing dat bij een volgende overtreding een definitieve verbanning aan het College van Burgemeester en Wethouders zal worden voorgesteld. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke archaïsche spelling ("vischmarkt", "verwyderen", "stooten"). Het taalgebruik van Groenteman geeft een inkijkje in de volkse confrontaties op de markt in die tijd. ---

Officiële kennisgeving (doorslag van een brief).

In deze brief wordt de heer A. Groenteman op de hoogte gesteld van een disciplinaire maatregel. Hem wordt "wangodrag" (wangedrag) ten laste gelegd tegenover een ambtenaar op de Amsterdamse Vischmarkt op twee verschillende dagen in maart 1940. De opgelegde straf is een ontzegging van de toegang tot de Vischmarkt voor een periode van twee weken (2 tot en met 15 april 1940), gebaseerd op het geldende marktreglement. De directeur geeft tevens aan dat de zaak is voorgelegd aan het College van Burgemeester en Wethouders om te bepalen of een zwaardere of langduriger straf noodzakelijk is. Dit duidt erop dat het incident serieus werd opgenomen door de marktautoriteiten.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en parafen.

Het document is een officiële oproep aan de heer A. Groenteman om te verschijnen op het kantoor van de directeur aan de Jan van Galenstraat 14 (het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam). Uit de handgeschreven toevoegingen onderaan blijkt dat het gesprek heeft plaatsgevonden op 29 april 1940. De inhoud van deze aantekeningen suggereert een tuchtmaatregel of een berisping: Groenteman erkent dat hij "verkeerd heeft gehandeld". Hij moet dit tevens gaan melden aan de heren Stam en Huisman (waarschijnlijk opzichters of functionarissen op de markt). Als gevolg van het gesprek en zijn schuldbekentenis krijgt hij weer toestemming om een toegangskaart te kopen, wat erop wijst dat zijn toegang tot de markt tijdelijk ontzegd was.

Getypte brief op roze archiefpapier.

Het document is een officiële oproep aan de heer A. Groenteman om te verschijnen op het kantoor van de directeur aan de Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam. De toon is zakelijk en dwingend ("verzoek ik U... te komen"). Opvallend is de datum: 27 april 1940. Dit is slechts dertien dagen voor de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940. De ontvanger, de heer Groenteman, woonde in de Jodenbreestraat, een straat die op dat moment het hart vormde van de Joodse buurt in Amsterdam. De achternaam "Groenteman" in combinatie met het adres suggereert een link met de handel, aangezien de Jodenbreestraat en de nabijgelegen Waterloopleinmarkt belangrijke handelscentra waren. Het adres van het kantoor waar de afspraak moet plaatsvinden (Jan van Galenstraat 14) was in 1940 het hoofdkantoor van de Gemeentelijke Centrale Markt (de Centrale Markthal). Dit bevestigt dat de oproep een zakelijke of administratieve reden had die verband hield met de markthandel.

Handgeschreven brief (verzoekschrift)

De brief is een formeel verzoek gericht aan een gemeentelijke instantie (vermoedelijk de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam). De afzender, H. Groenteman, verzoekt om een schriftelijke vergunning of bewijs om zijn vader, A. Groenteman, te mogen assisteren bij diens viskraam op de Albert Cuypmarkt. De vader is op dat moment woonachtig in de Blasiusstraat 86-I. De zoon voert aan dat zijn vader de handel niet meer alleen afkan. Ter identificatie en onderbouwing van zijn verzoek vermeldt de zoon zijn eigen adres (Reitzstraat 23-huis), zijn geboortedatum (6 december 1898) en zijn beroep ("vischwerker").

Administratief bijblad/notitie betreffende een marktvergunning.

Dit document is een ambtelijk advies met betrekking tot een verzoek van een marktkoopman, A. Groenteman. Hij heeft een standplaats (nummer 117) op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. Het verzoek houdt in dat hij zich wil laten assisteren door zijn zoon, H. Groenteman (geboren in 1898). De ambtenaar benadrukt expliciet dat het gaat om "assisteeren" en uitdrukkelijk "niet vervangen". Dit is een cruciaal onderscheid in de marktverordening: de vergunninghouder moest in principe zelf aanwezig zijn, maar kon hulp krijgen. Er wordt geconcludeerd dat er "geen bezwaar" is, mede op basis van een rapport van de Chef Marktopzichter. Het document toont de nauwgezette bureaucratische afhandeling van marktplaatsen, inclusief diverse dateringen en parafen gedurende het besluitvormingsproces in september 1940.

Officiële brief/vergunning van een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de Marktwezen-autoriteit).

Het document is een officiële reactie op een verzoek van een markthandelaar, de heer A. Groenteman. Hij heeft op 3 september 1940 gevraagd of zijn zoon hem mocht assisteren bij zijn marktkraam. De directeur van de marktdienst verleent hiervoor toestemming, maar stelt daar twee belangrijke voorwaarden aan: 1. **Tot wederopzegging:** De toestemming is niet permanent en kan op elk moment worden ingetrokken. 2. **Bijstaan, niet vervangen:** De zoon mag enkel helpen; hij mag de standplaats niet zelfstandig innemen of de vader volledig vervangen. Dit duidt op strikte regelgeving omtrent het persoonlijk uitoefenen van het marktrecht. De handgeschreven aantekeningen wijzen op een administratieve verwerking: de brief is verzonden op 26 september en de wijziging is verwerkt in de administratieve "kaart" (het kaartsysteem van marktkraamhouders).

Marktregister (vermoedelijk Amsterdam, gezien de familienamen).

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

Administratieve lijst / Register van marktkooplieden.

Dit document is een administratieve registratie van markthandelaren in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De lijst is strikt gestructureerd in kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (type goederen). Wat opvalt is de overweldigende aanwezigheid van Joodse namen (zoals Agsteribbe, Groenteman, Coppenhagen). In 1941 en 1942 voerden de nazi-bezetters steeds strengere anti-Joodse maatregelen in. Joodse marktkooplieden werden verbannen van de reguliere Amsterdamse markten en gedwongen zich te concentreren op specifieke locaties, waarvan het Waterlooplein de voornaamste was. Deze lijst diende waarschijnlijk als controlemiddel voor de afdeling Marktwezen of de bezettingsautoriteiten.

Document

* **Administratieve Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel. Aan de voet van de pagina staat een berekening van de totale capaciteit van de marktstandplaatsen. De beschikbare capaciteit (240 met een 20% marge) komt uit op 288 plaatsen, waarvan er 271 zijn toegewezen, met een overschot van 17. * **Artikelen:** Er is een breed scala aan koopwaar zichtbaar, variërend van eerste levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) tot textielwaren (manufacturen, kanten, mode-artikelen) en huishoudelijke artikelen. * **Geografie:** De adressen bevinden zich uitsluitend in Amsterdam, met een sterke concentratie in wijken als de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg, Jodenbreestraat), de Pijp (Albert Cuypstraat, Van Woustraat) en Amsterdam-Oost (Tilanusstraat, Retiefstraat, Blasiusstraat).

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijk rapport/verzoekschrift. * **Datum:** 28 september 1939. * **Locatie:** Amsterdam. * **Betrokkene:** B. Groenteman, oud 36 jaar, wonende Weesperstraat 95, Amsterdam. * **Instantie:** Marktwezen Amsterdam (gericht aan de Bedrijfschef). * **Kenmerken:** Getypte tekst met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen. Bevat stempelnummers (...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 21 november 1940 (met een archiefaantekening van 23/11). * **Afzender:** J. Groenteman. * **Adres afzender:** St. Anthoniesbreestraat 59 II, Amsterdam. * **Kenmerk:** Nº 22/17/M. 1940 (gestempeld). * **Taal:** Nederlands.

# TRANSCRIPTIE **[Header - gestempeld/getypt]** N° 2B/140/1 M. 1939 29/9 **[Titel]** ))R A P P O R T **[Body]** 11 B.Groenteman,oud 36 jaar en wanende Weeperstraat 95 alhier,verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit.Groenteman is ongeveer dertien jaar in dienst geweest bij de firma Groenteman& & Bolle,groothandelaren in fruit,voorheen gevestigd Waterlooplein 36 te Amster...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Slotpagina van een handgeschreven brief. * **Pagina:** 2 (zoals bovenaan aangegeven). * **Taal:** Nederlands. * **Auteur:** B. Groenteman. * **Adres:** Korte Houtstraat 33, Den Haag. * **Datering:** Onbekend (vermoedelijk jaren '30 of '40 van de 20e eeuw op basis van handschrift en adres).

# TRANSCRIPTIE **[Linkerkolom - Afzender en aantekeningen]** Nº 22/14/1 M. 1339 20/9 AFZ. L. Groenteman, Zanddwarsstraat 26 I A.dam-C. **[Rechterkolom - Adressering]** BRIEFKAART Den Weled. Heer Directeur v/h Marktwezen, Jan v. Galenstraat Amsterdam (W.)