Archief 745
Inventaris 745-330
Pagina 270
Dossier 44
Jaar 1940
Stadsarchief

Officieel rapport (Vervolg Rapport) van de Dienst der Markten (Marktwezen) te Amsterdam.

29 maart 1940 (getypt); 1 april 1940 (handgeschreven aantekeningen).

Origineel

Officieel rapport (Vervolg Rapport) van de Dienst der Markten (Marktwezen) te Amsterdam. 29 maart 1940 (getypt); 1 april 1940 (handgeschreven aantekeningen). [Linkerbovenhoek, handgeschreven:]
Inschrijven [onderstreept]

[Getypt:]
№ 46A/12/2 M. 1940 ¼

[Linkermarge, handgeschreven:]
Spoed s.v.p.

[Rechterbovenhoek, getypt:]
Adam. 29 Maart 1940.

[Midden, getypt en onderstreept:]
Vervolg Rapport, van 13 Maart 1940.

[Hoofdtekst, getypt:]
Ondergeteekende verklaart, dat Abraham Groenteman zich wederom aan wangedrag heeft schuldig gemaakt. Op 27 Maart 1940 des voormiddags ongeveer 6 uur, kwam A. Groenteman weer zonder geldig toegangsbewys de markt op. Terwyl ik my legitimeerde als veldwachter, gelastte ik dien persoon zich van de vischmarkt te verwyderen, in de richting Centraal-Station, waaraan hy niet voldeed, maar my de woorden toevoegden: "Voor die hondenpenning, zet je petje maar af dan zal ik je door de hal stooten. Je moet eens een halfuurtje met me mee gaan dan zal ik wat van je maken.
Abraham Groenteman van beroep venter, geb. 18 Oct 1910 woonende Jodenhouttuinen 57 b hs.
Daar dit geval geen wettelyk voorschrift is kan myn verbaal niet doorgaan.

[Handgeschreven aantekeningen boven de handtekening:]
2 weken uitsluiten;
Uitsl. 6 maanden voorstellen.
1-4-40 [onleesbare paraaf]

[Rechtsonder, getypt en handgeschreven handtekening:]
contrôleur.
[Handtekening: G. Huisman]

[Linksonder, getypt:]
aan den Inspecteur
van het M.W.

[Onderaan, handgeschreven tekst:]
Ik stel U voor om Abraham – (1 april) – Groenteman, ook al koopt hij heden een toegangskaart, gedurende twee weken [tussenvoeging] het recht van toegang tot de vischmarkt te ontzeggen.
Hem kan m.i. dan tevens worden bericht dat ingeval hij zich nogmaals aan wangedrag schuldig maakt, aan Burgemeester en Wethouders zal worden voorgesteld hem voorgoed uit te sluiten.
1-4-40 [Handtekening: waarschijnlijk "Dillman"]

--- * Inhoud: Het document betreft een escalatie van een conflict op de Amsterdamse vismarkt. Venter Abraham Groenteman is de markt opgekomen zonder geldig toegangsbewijs. Wanneer de dienstdoende veldwachter hem sommeert te vertrekken, reageert Groenteman met agressie en bedreigingen. Hij kleineert de autoriteit van de ambtenaar door diens insigne een "hondenpenning" te noemen en dreigt hem fysiek aan te vallen ("door de hal stooten").
* Juridische belemmering: De controleur (Huisman) noteert een formeel probleem: omdat er geen direct "wettelyk voorschrift" is voor dit specifieke gedrag in deze context, kan een standaard proces-verbaal niet worden doorgezet.
* Administratieve maatregel: Om toch op te treden, wordt een ordemaatregel voorgesteld. De inspecteur besluit Groenteman voor twee weken de toegang te ontzeggen, zelfs als hij een kaartje koopt. Tevens krijgt hij de waarschuwing dat bij een volgende overtreding een definitieve verbanning aan het College van Burgemeester en Wethouders zal worden voorgesteld.
* Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke archaïsche spelling ("vischmarkt", "verwyderen", "stooten"). Het taalgebruik van Groenteman geeft een inkijkje in de volkse confrontaties op de markt in die tijd.

--- * Tijdsbeeld: Het rapport is gedateerd op 29 maart 1940, slechts zes weken voor de Duitse inval in Nederland. De administratieve molens van de gemeente Amsterdam draaiden op dat moment nog op volle toeren volgens de normale procedures.
* Sociaal-geografisch: De genoemde locatie "Jodenhouttuinen 57" lag in het hart van de oude Joodse buurt van Amsterdam. Abraham Groenteman was een Joodse venter. Veel bewoners van deze buurt waren werkzaam in de ambulante handel (venters) en bezochten de nabijgelegen markten.
* Instelling: "M.W." staat voor de Dienst der Markten (Marktwezen), die verantwoordelijk was voor de orde en regelgeving op de talloze markten in de stad.
* Personalia: Abraham Groenteman (1910-1943) was op dat moment 29 jaar oud. Uit archiefonderzoek (bijv. Joods Monument) blijkt dat hij en zijn gezin later in de oorlog zijn weggevoerd en vermoord in Sobibor, wat een tragische laag toevoegt aan dit document over een ogenschijnlijk alledaags marktconflict. A. Groenteman G. Huisman Gemeente Amsterdam Marktwezen

Samenvatting

  • Inhoud: Het document betreft een escalatie van een conflict op de Amsterdamse vismarkt. Venter Abraham Groenteman is de markt opgekomen zonder geldig toegangsbewijs. Wanneer de dienstdoende veldwachter hem sommeert te vertrekken, reageert Groenteman met agressie en bedreigingen. Hij kleineert de autoriteit van de ambtenaar door diens insigne een "hondenpenning" te noemen en dreigt hem fysiek aan te vallen ("door de hal stooten").
  • Juridische belemmering: De controleur (Huisman) noteert een formeel probleem: omdat er geen direct "wettelyk voorschrift" is voor dit specifieke gedrag in deze context, kan een standaard proces-verbaal niet worden doorgezet.
  • Administratieve maatregel: Om toch op te treden, wordt een ordemaatregel voorgesteld. De inspecteur besluit Groenteman voor twee weken de toegang te ontzeggen, zelfs als hij een kaartje koopt. Tevens krijgt hij de waarschuwing dat bij een volgende overtreding een definitieve verbanning aan het College van Burgemeester en Wethouders zal worden voorgesteld.
  • Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke archaïsche spelling ("vischmarkt", "verwyderen", "stooten"). Het taalgebruik van Groenteman geeft een inkijkje in de volkse confrontaties op de markt in die tijd.

Historische Context

  • Tijdsbeeld: Het rapport is gedateerd op 29 maart 1940, slechts zes weken voor de Duitse inval in Nederland. De administratieve molens van de gemeente Amsterdam draaiden op dat moment nog op volle toeren volgens de normale procedures.
  • Sociaal-geografisch: De genoemde locatie "Jodenhouttuinen 57" lag in het hart van de oude Joodse buurt van Amsterdam. Abraham Groenteman was een Joodse venter. Veel bewoners van deze buurt waren werkzaam in de ambulante handel (venters) en bezochten de nabijgelegen markten.
  • Instelling: "M.W." staat voor de Dienst der Markten (Marktwezen), die verantwoordelijk was voor de orde en regelgeving op de talloze markten in de stad.
  • Personalia: Abraham Groenteman (1910-1943) was op dat moment 29 jaar oud. Uit archiefonderzoek (bijv. Joods Monument) blijkt dat hij en zijn gezin later in de oorlog zijn weggevoerd en vermoord in Sobibor, wat een tragische laag toevoegt aan dit document over een ogenschijnlijk alledaags marktconflict.

Genoemde Personen 2

Locaties

Amsterdam ("Adam.").

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Klei A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Dieren: Hond Kruidenier (Droog): Meel Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Pet Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vis & Zee: Visch Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Vlees

Thema's

Duitsland/Oosten Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Gemeente Amsterdam Marktwezen

Kooplieden in dit dossier 100

J. Izaks Waterlooplein 20,91
A. Dotsch Waterlooplein " 1,98
A. Dotsch Waterlooplein " 1,98
Abraham Prins Waterlooplein " -,58
Abraham Prins Waterlooplein " -,58
J. Premsela Waterlooplein 139,75
C. Beek Waterlooplein 23,46
J. Premsela Waterlooplein 605,63
P. Bond Waterlooplein 65,72
J. Premsela Waterlooplein 170,36
W.F. Siebert Waterlooplein 992,67
J. Cohen Nieuwmarkt 892,55
S. Cohen Zwanenburgwal 28,45
C. Puul Waterlooplein " 5,50
C. Puul Waterlooplein " 5,50
D. de Wit Waterlooplein " 18,36
D. de Wit Waterlooplein " 18,36
en Joh. Koning) Waterlooplein 53,24
J. Dotsch Waterlooplein 59,34
A. Dotsch Waterlooplein 328,62
D. den Dulk Waterlooplein 43,90
E. Zwaan Waterlooplein " -,52
J. Ferwerda Waterlooplein 99,45
V.V.Z. Roode Waterlooplein 522,67
F. Tuyp Waterlooplein " -,32
F. Tuyp Waterlooplein " -,32
Geverding (Suppletie) Waterlooplein 1,80
Geverding (Suppletie) Waterlooplein " 1,80
P. Gomes Waterlooplein 5063,71
geboren 29-10-1907 te Wijk aan Zee). + 2x Veiling + commissionair
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6