Abraham Prins

Brief (formele correspondentie).

* **Inhoud:** De vereniging kaart een probleem aan met Artikel 23 van de Marktbepalingen. Leden (marktkooplieden) worden volgens het bestuur te streng of onterecht gestraft of geschorst. Ze vragen om een verduidelijking of wijziging van dit artikel zodat de redenen voor een overtreding helderder zijn omschreven. Er wordt specifiek gewezen op het feit dat kooplieden soms gestraft worden voor zaken waar zij zelf geen schuld aan hebben. * **Doel:** Het verzoeken om een agendapunt tijdens de eerstvolgende vergadering van de adviescommissie om dit probleem te bespreken. * **Taalgebruik:** Formeel en eerbiedig ("U beleefd", "Uwe ambtenaren"), kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit de vroege 20e eeuw.

Brief (klacht/verzoek om onderhoud)

In deze brief beklaagt de heer A. Prins zich over een incident op de markt aan de Lindengracht op zaterdag 22 april 1939 (verwezen als "J.L. Zaterdag"). De schrijver stelt dat hij door de betreffende marktmeester op een "onheusche wijze" (onbeleefde of onbehoorlijke manier) is behandeld, wat tot gevolg had dat hij "zwaar gedupeerd" was – vermoedelijk doordat hij geen standplaats kreeg of van de markt werd verwijderd. De toon is formeel en respectvol ("WelEd: Heer"), maar dwingend in de wens voor een persoonlijk onderhoud. Prins wil voorkomen dat hij de daaropvolgende zaterdag ("Zaterdag a.s.") opnieuw wordt uitgesloten van een standplaats. Opvallend is de wisseling tussen de derde persoon ("ondergeteekende", "hij") en de eerste persoon ("ik") in de tekst, wat destijds niet ongebruikelijk was in formele correspondentie van burgers naar instanties.

Administratieve notitie / geleidebiljet (archiefstuk).

Dit document legt de afhandeling vast van een disciplinaire kwestie of een incident met een persoon genaamd **A. Prins**. De belangrijkste punten uit de notitie zijn: 1. **Incident:** Er is sprake van "onbehoorlijk optreden" door A. Prins. Dit gedrag is gedocumenteerd in een rapport van de **Marktopzichter**. 2. **Maatregel:** De opsteller van de notitie (vermoedelijk de functionaris "deMaar") heeft Prins "ernstig onderhouden". Dit is ambtelijke taal voor een formele berisping of een streng disciplinair gesprek. 3. **Procedure:** Het stuk is op 25 april binnengekomen/doorgezonden. Er is met spoed advies gevraagd aan een zekere heer Wolff. Er zijn verschillende data genoteerd (1 mei, 6 mei) waarop Prins vermoedelijk is opgeroepen voor het gesprek. 4. **Afsluiting:** Op 10 mei 1939 wordt het dossier gesloten met de instructie "Opbergen" en de conclusie dat de zaak als "afgedaan" kan worden beschouwd.

Brief (uitnodiging) op officieel briefpapier.

Deze brief is een formele uitnodiging van de Amsterdamse Marktkoopliedenvereniging "Vooruitgang Zij Ons Doel" aan de directeur van het Marktwezen, Dr. A. van der Laan. De vereniging viert haar eerste lustrum (5-jarig bestaan). Opvallend is het tijdstip van de feestviering: van 8 uur 's avonds tot half 5 in de ochtend. Dit weerspiegelt het sociale leven van de marktkooplieden, die gewend waren aan onregelmatige en vroege uren. De toon is uiterst beleefd en respectvol ("den eer U uit te noodigen", "meesten hoogachting"), wat gebruikelijk was in de communicatie tussen burgerverenigingen en het stedelijk apparaat in de jaren '30. De uitnodiging voor "twee plaatsen" suggereert dat de directeur met zijn echtgenote wordt verwacht.

Zakelijke brief (verzoekschrift)

* **Doel van de brief:** De brief dient als officieel verzoek om een marktvergunning voor een standplaats op de Dappermarkt (nummer 117) over te schrijven van de naam van een overleden echtgenote naar haar man. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar de "Marktbepalingen" (M.B.), specifiek Artikel 16 (overdracht bij overlijden) en Artikel 18 (bestaand gebruik). * **Toon:** De brief is geschreven in de formele, onderdanige stijl die gebruikelijk was in administratieve correspondentie met de overheid in de jaren dertig ("beleefd inwilliging", "billijk verzoek"). * **Administratieve details:** De brief bevat specifieke persoonsgegevens (geboortedatum en adres) die noodzakelijk waren voor de gemeentelijke administratie van de Dienst Marktwezen.

Brief (verzoekschrift) op officieel briefpapier.

* **Doel van de brief:** De brief is een formeel verzoek van de Marktkoopliedenvereniging namens een van hun leden, Salomon van Engel. Hij verzoekt de Dienst Marktwezen om de vergunning voor marktstandplaats 117 op de Dapperstraat op zijn naam te zetten. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar de Marktbepalingen (Marktbep. of M.B.). Salomon maakte voorheen gebruik van **Artikel 18** (waarschijnlijk het recht voor echtgenoten om op de standplaats van de partner te staan), maar verzoekt nu om toepassing van **Artikel 16** (de overdracht van de standplaats na overlijden van de houder). * **Persoonlijke omstandigheden:** De brief vermeldt het "plotseling overlijden" van Alida van Engel-Kleerekooper. Salomon van Engel is geboren op 14 november 1893 en woonde destijds in de Commelinstraat 38 in Amsterdam-Oost. * **Taalgebruik:** De stijl is uiterst formeel en hoffelijk ("beleefd inwilliging", "ten Uwer kantore", "billijk verzoek"), kenmerkend voor de vooroorlogse ambtelijke correspondentie.

Handgeschreven lijst met namen, adressen en data.

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk uit een register. * **Inhoud:** Het bevat persoonsnamen (initialen en achternaam), zeer specifieke Amsterdamse woonadressen inclusief verdiepingen (h = huis/begane grond, Romeinse cijfers I, II, III voor etages), en een kolom met data en codes. * **Afkortingen:** * **ms.**: Mogelijk 'Maatschappelijke Steun'. * **sg**: Mogelijk 'stempelgeld' of 'steungerechtigd'. * **" (Dittotekens)**: Worden intensief gebruikt om herhaling van 'ms.' in de derde kolom aan te duiden. * **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend bureaucratisch handschrift uit de vroege 20e eeuw.

Getypte brief op officieel briefpapier van een vereniging.

In deze brief stelt de Marktkoopliedenvereniging "Vooruitgang Zij Ons Doel" de Dienst Marktwezen van de gemeente Amsterdam op de hoogte van een bestuurswissel. Omdat bestuursleden van dergelijke verenigingen vaak zitting hebben in officiële gemeentelijke adviesorganen, heeft deze interne wisseling gevolgen voor de 'Marktadviescommissie'. De secretaris, A.N. Prins, meldt dat hij tijdelijk de taken in de commissie waarneemt. Tegelijkertijd wordt de nieuwe eerste voorzitter, de heer G. Kreveld, voorgedragen aan het College van Burgemeester en Wethouders (B en W) voor de vrijgekomen plek van plaatsvervangend lid in die commissie. De brief dient als officieel bericht om de administratieve continuïteit tussen de vereniging en de gemeente te waarborgen.

Ambtelijke rapportage / Dienstnota.

In deze rapportage meldt een ambtenaar van de Directie Marktwezen dat diverse standplaatshouders ("plhouders") op de Amsterdamse Ten Katemarkt de reglementen overtreden. De overtreding betreft het inzetten van assistenten bij de verkoop zonder dat hiervoor de vereiste officiële toestemming van de gemeente is verkregen. De rapporteur noemt vier specifieke gevallen met naam, standplaatsnummer en woonadres. Bij één van hen (W. v. d. Berg) wordt expliciet vermeld dat er al een waarschuwing uit juli 1939 dateert, wat aantoont dat de administratie dossiers over langere tijd bijhield. De nadruk ligt op de standplaats van de "Weduwe Reimer" (nr. 202). Hier wordt gerapporteerd dat een man de kraam feitelijk beheert en op zaterdagen tot wel vier ongeautoriseerde helpers inzet. De rapporteur benadrukt dat dit in strijd is met eerdere instructies van de Directie en dringt aan op repressieve maatregelen. De aantekening "z.o.z." (zie ommezijde) onderaan suggereert dat er op de achterkant van het document nog aanvullende informatie staat.

Brief (officiële correspondentie).

* **Doel van de brief:** De vereniging informeert de Directeur van de Dienst Marktwezen over een wijziging in het dagelijks bestuur na de ledenvergadering van 13 februari 1940. Tevens wordt er verzocht om een kennismakingsgesprek ("onderhoud"). * **Toon:** Zeer formeel en hoffelijk, kenmerkend voor de ambtelijke en zakelijke correspondentie van die tijd ("Met meesten beleefdheid", "WelEdel Heer"). * **Genoemde personen:** * **G. Kreveld:** Eerste voorzitter. * **A.H. de Silva Rosa:** Eerste penningmeester. * **A.N. Prins:** Eerste secretaris (ondertekenaar van de brief). * **Administratieve sporen:** De paarse stempel "M. 1940 16/2" geeft aan dat de brief op 16 februari 1940 door de gemeente is ontvangen en geregistreerd. De handgeschreven "20" rechtsonder is waarschijnlijk een paginanummering binnen een groter dossier van de Dienst Marktwezen.

Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).

Het document betreft een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld in het kader van de roof van Joodse vermogens tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Enkele observaties: * **Berekening:** De kolom "Te betalen registratie" bedraagt exact 0,6% van de "Hoofdsom". Dit duidt op een wettelijk vastgestelde heffing op kapitaal of bedrijfswaarde. * **Doelgroep:** Een groot deel van de namen (o.a. Aap, Cohen, Dotsch, Pais, Wijnschenk) is onmiskenbaar van Joodse origine. De adressen (zoals Waterlooplein, Rapenburgerstraat en Weesperstraat in Amsterdam) bevinden zich in de vooroorlogse Joodse buurten. * **Sector:** Er is een opvallend hoge concentratie aan ondernemers in de "Vischhandel" (vishandel), met name in kustplaatsen als Monnikendam, IJmuiden, Enkhuizen, Volendam en Spakenburg. * **Correcties:** Onderaan het document zijn "Suppletie" (aanvulling) en een aftrekpost (S. Moffie) verwerkt om tot een "Totaal Generaal" te komen.

Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.

* **Doel:** Het document lijkt een register te zijn van verschuldigde of betaalde registratiegelden. De kolom "Te betalen registratie" is exact 0,6% van de "Hoofdsom" (met afrondingen). * **Sectoren:** Er is een sterke nadruk op de vishandel ("Vischhandel"). Veel genoemde plaatsen zijn traditionele vissersdorpen of havensteden (Volendam, Spakenburg, Enkhuizen, IJmuiden, Den Helder). * **Geografie:** De focus ligt op Noord-Holland en de kuststeden rond het voormalige Zuiderzee-gebied, met uitschieters naar Amsterdam en Rotterdam. * **Financieel:** Het totaalbedrag aan kapitaal ("Hoofdsom") bedraagt bijna 50.000 gulden, waarover bijna 300 gulden aan registratiekosten wordt geheven.

Een administratief register of namenlijst, vermoedelijk opgesteld tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland.

* **Doel van het document:** Het document dient als registratiesysteem voor de Joodse bevolking van Amsterdam tijdens de bezettingsjaren. De kolommen met straatafkortingen suggereren een geografische administratie. * **Coderingen:** * **"N"** staat hoogstwaarschijnlijk voor 'Nederlands-Israëlietisch' (Joods). * **"A"** zou kunnen duiden op 'Andere' of 'Arisch' (vaak gebruikt bij gemengde huwelijken of uitzonderingsstatussen). * De kolom **"Am. v."** bevat vinkjes bij bepaalde personen, wat mogelijk 'Amsterdam Vertrokken' betekent (vaak een eufemisme voor deportatie). * De groene/blauwe nummers met een **"X"** refereren waarschijnlijk aan transportnummers of specifieke lijsten (zoals de 'stempel'-lijsten). * **Statusmarkers:** De rode cirkels met nummers (21 t/m 24) en de schuine strepen door bepaalde velden wijzen op administratieve updates, mogelijk naar aanleiding van transporten naar kampen zoals Westerbork.

Handgeschreven overzicht/berekening van personeelskosten.

Het document is een administratieve berekening van de kosten die de gemeente maakte voor ambtenaren die zij gedwongen moest ontslaan. De koptekst verwijst expliciet naar deze verplichting. Uit de data (ontslag per 1 maart 1941) en de namen blijkt dat dit betrekking heeft op de Duitse verordening 137/1940, die het ontslag van Joodse ambaren in het bezette Nederland beval. De berekeningen tonen aan dat de ambtenaren na hun ontslag in maart 1941 overgingen op een lagere uitkeringsgrondslag (waarschijnlijk wachtgeld): * Bij **A. Prins** daalde de grondslag van f 3719,- naar f 3063,- per jaar. * Bij **A.R. Drukker** daalde deze van f 2189,- naar f 1803,- per jaar. Onderaan worden de totalen berekend voor de gehele post "ontslagen ambtenaren": voor het jaar 1941 bedroegen de kosten f 7144,50 en voor het volledige jaar 1942 f 7695,-.

Handgeschreven ambtelijke mededeling op een voorbedrukt formulier ("BIJBLAD VAN").

* **Inhoud:** Het document dient om een administratieve onduidelijkheid op te helderen. Een zekere A. Prins staat ingeschreven bij de Gemeentelijke Vischmarkt (waarschijnlijk van een andere gemeente, gezien de context van dit type documenten vaak Amsterdam), terwijl hij feitelijk in Zaandam woont en daar ook zijn vis handel drijft vanaf een vaste standplaats. * **Administratief proces:** De verschillende data laten de route van het document zien: verzonden op de 21e, behandeld/beantwoord op de 23e, ondertekend op de 27e en uiteindelijk verwerkt of doorgegeven aan de "n.v.C" op de 29e mei 1942. * **Schrifttype:** Een vlot, zakelijk handgeschreven cursief (Latijns schrift) in blauwe en zwarte inkt.

Getypte brief (doorslag/kopie)

De kern van deze korte ambtelijke correspondentie is een afwijzing voor de toewijzing van 'verdeelingsvisch' aan een zekere heer A. Prins Azn. Hoewel de man geregistreerd staat als koper op de lokale vismarkt (de plek van waaruit de brief geschreven is), wordt zijn verzoek of status voor distributie afgewezen omdat zijn feitelijke verkooppunt (standplaats) zich in Zaandam bevindt. De tekst is zakelijk en illustratief voor de strikte administratieve controle op de handel in levensmiddelen tijdens de oorlogsjaren. De onderstrepingen van "Den Haag", "Zaandam" en "niet" benadrukken de juridische en logistieke gronden voor de beslissing.

Register van scheepsbewegingen (waarschijnlijk een sluiswachters- of havenregister).

Het document biedt een gedetailleerde blik op de logistiek van de 19e-eeuwse binnenvaart. * **Schippers:** Er is sprake van beroepsvaart met vaste namen (familiebedrijven). Opvallend is de vermelding van de 'Wed.' (weduwe) van Geest en de weduwe Ven, wat aantoont dat vrouwen na het overlijden van hun echtgenoot de exploitatie van het schip vaak voortzetten. * **Schepen:** De namen zijn typisch voor die tijd: religieus (Maria, Catharina), hoopgevend (Hoop op Zegen, de Hoop, Vertrouwen) of verwijzend naar de familie (2 Gebroeders, 5 Gebroeders). Het type 'Westlander' was een platboomd schip dat uitermate geschikt was voor de ondiepe wateren in het tuinbouwgebied. * **Aandrijving:** De kolom 'Paarden' bevat vrijwel overal het cijfer '1'. Dit duidt op het 'jagen' van schepen: het voorttrekken vanaf de wal door een trekpaard over het jaagpad. De kleine vletten (7-12 ton) werden mogelijk ook door mensenkracht getrokken of geboomd, maar in dit register wordt 1 paard als standaard voor de passage genoteerd.

# TRANSCRIPTIE No. 25/261/1 M. 1940 20/12 Amsterdam 18 Dec. 1940 Ondergeteekende W. Prins standplaatshouder Albert Cuypstr. t.o. 140 bericht u met deze dat hij ziek is en zich onder Dokters behandeling heeft gesteld. Daar het zich laat aanzien dat het voor enkele dagen zal zijn (steenpuist) roep ik met deze uw welwillende medewerking in door mijn zaak te laten waarnemen door de Zonen van **Roel...

# TRANSCRIPTIE Plaats no. 33. Amsterdam 26 November '42 Weled Heer [Stempel: Nº 25/67/1 M. 1942 27/11] Mijnheer ondergetekende Mej A. Prins Abbij is zoo vrij U eens te schrijven. Mijn zoon L. L. Prins 1e Jan v. d. Heydenstr 44 h. Heb vier jaar lang op de Albert Cuypstr gestaan met Groenten en fruit. Ik heb hem daarbij geholpen. Nu is mij het verschrikkelijke verdriet te deel gevallen Mijn lief...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven rapport/geleidebrief. * **Datum:** 22 augustus 1940. * **Locatie:** Amsterdam ("Amst."). * **Afzender:** Waarschijnlijk een marktmeester of controleur (ondertekend door G.J. Moesman). * **Geadresseerde:** De Inspecteur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Onderwerp:** Controle van de presentie van marktkoopman M. Prins (standplaats 5...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in rode inkt bovenaan:] *Verzonden 12/11 Imp 2x* [Typewerk:] HB. 103/166/2 M. 12 November 1942. den Heer M. Prins, Staalstraat 30, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Gaaspstraat. Wijk 3. Vrijstelling betaling Marktgeld: <u>Geen schuld.</u> Gaaspstraat 23 Augustus 1942 —

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift van een officiële vergunning (standplaatsvergunning). * **Instantie:** Burgemeester en Wethouders van Amsterdam. * **Referentienummer:** No. 5/1021 L.M. 1938 / № 39/17 / M. 1939. * **Datum document:** 27 januari 1939 (datum van uitreiking). * **Betrokkene:** Meijer Prins (geboren 20 december 1875). * **Locatie:** Houtkoopersdwarsstraat, n...