G. Huisman

Administratief formulier (kennisgeving van ziekteverzuim).

Het document is een officiële melding van ziekteverzuim binnen de Amsterdamse gemeentelijke bureaucratie van vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Enkele details vallen op: * **Administratieve nauwkeurigheid:** Het formulier is zeer gedetailleerd. Het vermeldt niet alleen de naam en functie, maar ook de salarisgroep (II), het adres, en de specifieke aanstellingsvorm (vasten en vollen dienst als ambtenaar). * **Controle:** De melding is gericht aan de "Controleerend gemeente-arts". Dit wijst op een systeem waarbij de gemeente nauwgezet toezicht hield op de gezondheid en het verzuim van haar personeel. * **Stempelnummer:** Het grote paarse stempel in het midden fungeert waarschijnlijk als een centraal registratienummer voor de personeelsadministratie van dat jaar (1939). * **Status van de werknemer:** De heer Huisman was 31 jaar oud en werkte als "contrôleur (A)". Gezien de dienst (Marktwezen) hield hij waarschijnlijk toezicht op de Amsterdamse markten.

Officieel rapport (getypt).

* **Incident:** Een ongeval waarbij een 9-jarige jongen genaamd Abraham van den Boogaart in een liftschacht is gevallen. * **Context van het slachtoffer:** De jongen wordt omschreven als een "schippers jongen". Dit suggereert dat hij een kind was van een binnenschipper die waarschijnlijk aan de kade van de Centrale Markt lag om goederen te lossen of te laden. * **Oorzaak:** Spelende kinderen in een industriële omgeving. De liftkoker bevond zich in het trappenhuis aan de westzijde van een van de gebouwen op het marktterrein. * **Afhandeling:** Er is direct medische hulp ingeschakeld (G.G.D.) en de jongen is overgebracht naar het Wilhelminagasthuis (een groot Amsterdams ziekenhuis in die tijd). * **Taalgebruik:** Het document bevat verouderde spellingen zoals "westzyde", "gespeelt" (met een 't') en "zyn".

Proces-verbaal (officieel proces-verbaal van overtreding).

Dit document is een standaard proces-verbaal van het Amsterdamse Marktwezen uit het begin van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de overtreding van Artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht: het zich bevinden op verboden terrein zonder daartoe gerechtigd te zijn. De verbalisant, G. Huisman, functioneerde als 'onbezoldigd veldwachter', wat hem de opsporingsbevoegdheid gaf op het specifieke terrein van de Centrale Markt. De verdachte, de 23-jarige Arie Adrianus van der Ploeg, werd staande gehouden omdat hij geen geldige toegangskaart kon tonen. Opmerkelijk is de getypte toevoeging waarin expliciet wordt vermeld dat de Directeur van het Marktwezen deze kaarten verstrekt en dat de verdachte schuld heeft bekent ("gaf toe"). Het document is een mengvorm van een voorgedrukt formulier en getypte invulgegevens. Er zijn doorhalingen gedaan (zoals 'voor' middags en 'belofte') om de specifieke omstandigheden van de waarneming en de beëdiging van de ambtenaar correct weer te geven.

Document

De notitie legt een klacht vast die is ingediend door de heer G.P. Koning over de ongecontroleerde straathandel in de Jan Evertsenstraat. De kern van de klacht betreft oneerlijke concurrentie en overlast door een groep van circa tien onvergunde ('clandestiene') bloemenventers. **Belangrijkste punten uit het verslag:** * **Namenlijst:** Het document noemt specifiek de namen van de overtreders: S. Koot, P. de Vries, S. Brands, J. Landbergen, J. Kuyper, G. Hesman en W. Steen. * **Concurrentievervalsing:** De illegale venters verkopen hun waren tegen de minimumprijzen van de veiling, waardoor de legale standplaatshouders en winkeliers hun omzet zien verdwijnen. * **Handhavingsproblematiek:** De klager merkt op dat de politie inconsistent optreedt; fruitventers worden wel aangepakt, maar bloemenventers worden gedoogd. * **Logistieke overlast:** De venters bezetten "alle hoeken van de straat", staan zeer dicht op de legale handelaren en maken extreem lange dagen (van 08:00 tot 20:30 uur). * **Verzoek:** De situatie wordt als "onhoudbaar" omschreven, met als gewenste oplossing een algeheel ventverbod voor die locatie.

Administratief register / loonlijst.

Dit document betreft een personeelsoverzicht van de marktmeesters/controleurs van de Centrale Markt (zeer waarschijnlijk die van Amsterdam). Het document dient om de toekomstige loonkosten en bevorderingen in kaart te brengen na een wijziging in de arbeidsvoorwaarden rond 1938. **Belangrijke observaties:** * **Salarisstructuur:** Het standaard topsalaris voor deze functie lijkt f 1800,- per jaar te zijn. * **Vervallen Toelage:** Een cruciale aantekening rechtsonder vermeldt dat de 5% toelage (zichtbaar in de derde kolom) komt te vervallen in 1938. Deze besparing wordt gebruikt om de automatische periodieke verhogingen (meestal f 100,-) te bekostigen. * **Periodieken:** De kolom "Maximum periodieken tegoed" geeft aan hoeveel stappen een werknemer nog kan maken in salaris. "Maximum" betekent dat de werknemer al op zijn hoogste schaal zit. * **Tijdsspanne:** De lijst bevat indiensttredingsdata vanaf 1930 en kijkt vooruit naar loonstappen tot 1945.

Officieel rapport / Proces-verbaal.

* **Taal en Spelling:** Het document is opgesteld in een ambtelijke stijl met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "ondergeteekende", "vischmarkt", "bewys"). Opvallend is het gebruik van de letter 'I' in plaats van het cijfer '1' in de jaartallen en data, een veelvoorkomende praktijk op oudere typemachines. * **Inhoud:** Het betreft een incidentverslag van een controleur van het "Marktwezen" (M.W.). De controleur rapporteert een confrontatie met de heer Abraham Groenteman op de vismarkt in Amsterdam. De heer Groenteman weigerde een toegangsbewijs te tonen, uitte een dreigement ("zal ik je in het water duwen") en verliet de markt pas toen de controleur de politie wilde inschakelen. * **Administratieve context:** De stempels en handgeschreven nummers duiden op een zorgvuldige archivering binnen de gemeentelijke administratie. De afkorting "M.W." staat zeer waarschijnlijk voor de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam.

Officieel rapport (Vervolg Rapport) van de Dienst der Markten (Marktwezen) te Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft een escalatie van een conflict op de Amsterdamse vismarkt. Venter Abraham Groenteman is de markt opgekomen zonder geldig toegangsbewijs. Wanneer de dienstdoende veldwachter hem sommeert te vertrekken, reageert Groenteman met agressie en bedreigingen. Hij kleineert de autoriteit van de ambtenaar door diens insigne een "hondenpenning" te noemen en dreigt hem fysiek aan te vallen ("door de hal stooten"). * **Juridische belemmering:** De controleur (Huisman) noteert een formeel probleem: omdat er geen direct "wettelyk voorschrift" is voor dit specifieke gedrag in deze context, kan een standaard proces-verbaal niet worden doorgezet. * **Administratieve maatregel:** Om toch op te treden, wordt een ordemaatregel voorgesteld. De inspecteur besluit Groenteman voor twee weken de toegang te ontzeggen, zelfs als hij een kaartje koopt. Tevens krijgt hij de waarschuwing dat bij een volgende overtreding een definitieve verbanning aan het College van Burgemeester en Wethouders zal worden voorgesteld. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke archaïsche spelling ("vischmarkt", "verwyderen", "stooten"). Het taalgebruik van Groenteman geeft een inkijkje in de volkse confrontaties op de markt in die tijd. ---

Ziekteformulier (kopie) van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een officiële ziekmelding van een ambtenaar bij de Gemeente Amsterdam. De belangrijkste gegevens zijn: * **Betrokkene:** G. Huisman, een 32-jarige man (geboren in 1908) die werkzaam was als 'contrôleur' (controleur) bij de Dienst van het Marktwezen. * **Status:** Hij woonde op het Bonaireplein 11 hoog (I) en was een vast aangestelde ambtenaar in salarisgroep II. * **Ziekteverloop:** Dit was zijn eerste verzuim van het jaar 1940. Opmerkelijk is de precisie: hij had op de dag van de ziekmelding nog een halve dag gewerkt voordat hij uitviel. * **Administratie:** Het formulier is gericht aan Dr. J.P. Hofstee, de controlerend gemeente-arts. Dit wijst op een streng toezicht op het ziekteverzuim van gemeentepersoneel. Het paarse stempel ("M. 1940") geeft de archivering binnen de administratie van het Marktwezen aan.

Dienstformulier "Ziekte-geval" (kopie) van de Gemeente Amsterdam.

Het document is een administratieve melding van ziekteverzuim voor een medewerker van de Amsterdamse gemeentelijke dienst Marktwezen. * **De persoon:** G. Huisman, geboren in 1908 (32 of 33 jaar oud op dat moment), was werkzaam als 'contrôleur' met nummer 84. Hij woonde op het Bonaireplein in Amsterdam-West. * **De status:** Hij was een ambtenaar in vaste en volle dienst (fulltime), ingedeeld in salarisgroep II. Hij was 'uitwonend', wat betekent dat hij niet intern bij een instelling of op het werk verbleef. * **Het verzuim:** Dit was zijn eerste ziektemelding van het jaar 1941, beginnend op 10 maart. * **Procedure:** Het betreft een doorslag of kopie van de melding die naar de controlerend gemeentearts werd gestuurd. Dit was een standaardprocedure om de rechtmatigheid van het ziekteverzuim te controleren.

Administratief register of kasboek van marktkooplieden/vergunninghouders.

* **Structuur:** Het document is opgezet als een kwantitatief overzicht. Elke rij vertegenwoordigt een handelaar, en de kolommen rechts dienen om de handelstypes te turven. * **Inhoud:** De lijst toont een grote diversiteit aan kleinschalige handel rond de eeuwwisseling, met een sterke nadruk op tweedehands kleding ("2' hands kleeding"), wat met 24 vermeldingen de grootste categorie is. * **Sociaal-economisch:** De overvloed aan Joodse achternamen (zoals Polak, Waterman, Cohen, Casseres, Montezinos) suggereert dat dit register betrekking heeft op een Joodse buurt of markt, zeer waarschijnlijk de Amsterdamse Jodenbuurt (bijv. Waterlooplein of Uilenburg). * **Tijdsspanne:** Hoewel de data ver uit elkaar liggen, lijken de inschrijvingen in een vergelijkbaar handschrift te zijn gedaan, wat kan duiden op een overschrijving uit eerdere registers voor administratieve doeleinden of een langdurig lopend dossier per standplaats.

Getypte nominatieve lijst (loonaffiche/salarisoverzicht).

* **Inhoud:** Het document bevat een alfabetische lijst van ambtenaren met hun totale jaarsalaris over 1940. De tekst in de koptekst verwijst naar "stamkaarten", wat aangeeft dat dit een uittreksel is uit de centrale personeelsadministratie. * **Salarisverhoudingen:** Er is een aanzienlijk verschil in bezoldiging zichtbaar. De meeste ambtenaren verdienen tussen de 1.500 en 2.000 gulden. Uitschieters zijn de lagere bedragen (zoals A.H. Klaassens met 610,88 gulden, mogelijk een deeltijd- of juniorfunctie) en de hoge bedragen (zoals Dr. A.v.d. Laan met 6.550,08 gulden, wat duidt op een hoge academische of leidinggevende positie). * **Administratieve tekens:** * De handgeschreven kruisjes ('x') bij A.H. Drukker en Dr. A.v.d. Laan en de diverse schuine strepen/vinkjes achter bedragen wijzen op een handmatige verificatie door een accountant of administrateur. * Onderaan staat de term "Transporteeren", wat betekent dat het totaalbedrag (76.978,77 gulden) wordt overgedragen naar een volgende pagina van de lijst.

Officieel ambtelijk rapport.

Dit korte rapport is opgesteld door een controleur, vermoedelijk G. Huisman, ten behoeve van de Inspecteur van het Marktwezen. Het verslaat een observatie van een groep van ongeveer tien straatverkopers ("venters") die op de ochtend van 26 april 1941 bezig waren met het verdelen van een lading aal achter het Centraal Station in Amsterdam. Er worden twee specifieke personen genoemd: 1. **Arie Hendriks:** De koper die de leiding had over de verdeling en de administratie bijhield. 2. **Cobes Visser:** De leverancier ("aanvoerder") uit Enkhuizen. De verklaring van Visser dat de aal "per spoor besteld was", suggereert een poging om de wettigheid van het transport aan te tonen. De controleur rapporteert dit voorval waarschijnlijk omdat er mogelijk sprake was van illegale handel of een overtreding van de distributievoorschriften.

Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven ondertekening.

Dit document is een formeel verslag van een consumentenklacht betreffende de kwaliteit van geleverde levensmiddelen. Mejuffrouw Hameetman kocht een zak snijbonen die bij aankomst in de kelder bedorven bleken te zijn ("het water liep er uit"). De handelaar Floors bood een beperkte compensatie aan (tien pond retour), maar de koopster weigerde dit en schakelde de autoriteiten in. De controleur concludeert dat er te veel tijd is verstreken (5 dagen) tussen de aankoop en de melding. Hierdoor kon de Keuringsdienst van Waren geen sluitend bewijs meer leveren over de staat van de bonen op het moment van levering, aangezien ze inmiddels volledig vergaan waren ("een en al vuil"). Opvallend in de tekst zijn de typefouten ("R apport", "Control-ur") en de destijds gangbare spelling met 'y' ("zy", "snyboonen", "by", "Bedryfschef").

Getypt officieel rapport.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft twee afzonderlijke incidenten waarbij transporteurs meer aardappelen geladen hadden dan aan hen was toegewezen. In het eerste geval (paard en wagen) ging het om een overschot van 5 Hectoliter (H.L.); in het tweede geval (vrachtwagen met aanhanger) om een overschot van 6,5 H.L. * **Verweer:** De verdachten claimen unaniem een vergissing; zij stellen dat zij de zakken niet zelf geteld hebben, maar vertrouwden op de telling door de aardappelverwerkers. * **Maatregelen:** De overtollige partijen zijn direct in beslag genomen en opgeslagen in "pakhuis P.3". Het verdere onderzoek is overgedragen aan controleur Felthuis. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "my", "bedryfschef", "party") en is zakelijk-ambtelijk van toon.

Administratieve lijst/register betreffende schoeisel en distributiebonnen.

Dit document is een inventarisatielijst van de staat van het schoeisel van een groep medewerkers of leden van een organisatie. * **Kolom 1 (Naam):** Bevat een lijst van 26 namen van vast personeel en 2 namen van "los personeel". * **Kolom 2 (Bezit):** De meeste personen bezitten 1 of 2 paar "goede schoenen". * **Kolom 3 (Buitendienst):** Hier wordt getoetst of het huidige schoeisel geschikt is voor werk buitenshuis. Opvallend is dat veel personen hun antwoord hebben bekrachtigd met hun initialen/paraf. * **Kolom 4 (Bonnen):** De vermelding "bon reeds opgenomen" verwijst naar het distributiesysteem voor schaarse goederen. Schoenen gingen tijdens de bezetting al vroeg "op de bon". De data variëren van augustus 1940 tot september 1941, wat aantoont dat deze lijst gedurende een langere periode is bijgehouden of een samenvatting is van eerdere registraties.

Document

* **Doel van het document:** Het is een administratief overzicht voor het doorvoeren van salarisverhogingen en bijbehorende aanpassingen in pensioengrondslagen. * **Salarisontwikkeling:** Voor de meeste ambtenaren in salarisgroep II stijgt het basissalaris van $f$ 1800,- naar $f$ 1900,-. Bij de 'schrijvers' (groep I) is er een stapsgewijze verhoging per 1 augustus en 1 oktober 1941 te zien. * **Toelagen:** Naast het basissalaris zijn er twee soorten toelagen: een "Toelage unif. kl." (mogelijk uniformklasse) en een "Toelage 5%". Deze laatste stijgt vaak mee met het basissalaris (van $f$ 90,- naar $f$ 95,-). * **Pensioengrondslag:** De pensioengrondslag is het bedrag waarover pensioen wordt opgebouwd. Opvallend is dat voor personen als J. Hykamp, J.H. Nieuwenhuys en P. Plekké de pensioengrondslag aanzienlijk hoger ligt dan de optelsom van salaris en toelagen, wat duidt op specifieke historische regelingen. * **Wetgeving:** Er wordt herhaaldelijk verwezen naar "art. 150 P.W.1922". Dit staat voor de Pensioenwet 1922, die de pensioenvoorziening voor ambtenaren in die periode reguleerde.

Document

De lijst toont een collectieve salarisherziening voor ambtenaren in twee categorieën: "Contrôleur" (Salarisgroep II) en "Schryver" (Salarisgroep I). * **Contrôleurs:** Voor de meeste functionarissen in groep II stijgt het basissalaris van ƒ 1800,- naar ƒ 1900,-. Er is sprake van een "Toelage unif. kl." (waarschijnlijk uniformkleding) van ƒ 75,- of ƒ 85,- en een "Toelage 5%", die stijgt van ƒ 90,- naar ƒ 95,-. * **Uitzonderingen:** Enkele personen (zoals Bekkering, Hykamp, Nieuwenhuys en Plakké) hebben een afwijkende pensioensgrondslag. De opmerking over "art. 150 P.W. 1922" wijst op een specifieke juridische bepaling uit de Pensioenwet van 1922 die op hen van toepassing is, wat vaak een bevriezing of speciale berekening van de pensioengrondslag inhield. * **Tijdsfasering:** Onderaan de lijst (bij Plakké, Fleurbaay en Gottmer) is te zien dat de verhoging in twee stappen plaatsvindt: een tussentijds tarief voor de periode augustus-september 1941, gevolgd door een definitief nieuw tarief vanaf 1 oktober 1941.

Personeelsregister / Salarisadministratie (handgeschreven grootboek).

* **Structuur:** Het document is opgedeeld in functionele groepen. Bovenaan staan de administratieve en toezichthoudende functies (Contrôleurs, Schrijvers), ingedeeld in Salarisgroep I en II. Onderaan is een aparte sectie voor "WERKLIEDEN" (Groep II en IV), bestaande uit technische en facilitaire rollen. * **Financiële verandering:** Er is sprake van een algemene loonsverhoging. Voor de contrôleurs stijgt het basissalaris bijna uniform van 1800 naar 1900 gulden. Bij de werklieden wordt het loon per week of per uur (bijv. 31,20 naar 32,88) omgerekend naar een jaargrondslag. * **Pensioenen:** Verschillende opmerkingen verwijzen naar de "P.W. 1922" (Pensioenwet 1922), specifiek artikel 150, wat duidt op een regeling voor ambtenarenpensioenen. * **Inhoudelijke details:** * **Ongehuwdenkorting:** Bij de schrijvers (Groeneveld en Lobbes) wordt melding gemaakt van een "3% Ongehuwdenkorting", een fiscale maatregel uit die tijd waarbij vrijgezellen minder netto overhielden. * **Overdiensturen:** Bij de werklieden wordt het jaarsalaris inclusief een vast bedrag aan overuren berekend.

Officieel ambtelijk rapport met handgeschreven besluit (kantlijnnotities).

Dit document is een verslag van een incident op de Amsterdamse Vismarkt tijdens de Duitse bezetting. Het illustreert de strikte handhaving van de openbare orde en de hiërarchie binnen de stedelijke marktcontrole. * **Het incident:** Koopman Frans Ossendorp weigert een bevel van Controleur Huisman op te volgen tijdens de distributie van mosselen. Wanneer de controleur hem fysiek verwijdert, beledigt de koopman de ambtenaar door hem een "snotaap" te noemen. * **Taalgebruik:** Het rapport is opgesteld in een droge, ambtelijke stijl, wat contrasteert met het informele en rebelse citaat van de koopman. Het woord "snotaap" wijst op een gebrek aan respect voor de (jonge) autoriteitsfiguur. * **Juridische afhandeling:** Omdat strafrechtelijke vervolging blijkbaar niet mogelijk of wenselijk is voor dit vergrijp, wordt er gekozen voor een tuchtrechtelijke maatregel binnen het marktreglement. * **Straf:** De sanctie is aanzienlijk: een ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van twee weken. Voor een koopman in oorlogstijd betekende dit een direct en fors inkomstenverlies.

Getypte personeels- en salarislijst met handgeschreven aantekeningen.

* **Salarisstructuur:** Er is een duidelijke verhoging zichtbaar in de "Jaar-wedde" voor bijna alle personeelsleden (veelal van f 1800.- naar f 1900.-). Ook de "Vaste toelage 5%" stijgt proportioneel (van f 90.- naar f 95.-). * **Pensioengrondslag:** Deze kolom fungeert als de som van de wedde en toelagen. Bij sommige personen (Hooft, Nieuwenhuys) zijn er specifieke pensioenafspraken aangeduid met een "a)". * **Differentiatie:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen administratieve functies (Contrôleur, Schrijver) die per jaar worden betaald, en "Werklieden" (handarbeiders) die een weekloon ontvangen. * **Inhoudingen:** Bij Groeneveld en Lobbes (Schrijvers in Sal. groep I) staat een handgeschreven opmerking over "3% ongeh. aftrek". Dit verwijst naar een inhouding voor ongehuwden, wat destijds een gebruikelijke fiscale of sociale maatregel was. * **Oververdiensten:** Bij de werklieden wordt melding gemaakt van "oververdiensten" (bonussen of overuren) die in de pensioengrondslag zijn verwerkt.

Handgeschreven notitie op een los blad papier.

Het document is een korte, zakelijke verklaring of proces-verbaal van een handeling: het "nagewegen" van goederen of materialen. De tekst bevestigt dat deze handeling heeft plaatsgevonden in aanwezigheid van vier getuigen, wiens namen expliciet worden vermeld: L. van der Stam, J. Robbes, G. Huisman en J. Hoek. Het handschrift is een typisch voorbeeld van het Nederlandse schoolschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De onderstreping onder de datum en de laatste naam suggereert een afronding van de notitie. Het doel van dit document was waarschijnlijk om later aan te kunnen tonen dat een bepaalde hoeveelheid (bijvoorbeeld van rantsoenen, oogst of inbeslaggenomen goederen) correct was vastgesteld.

Handgeschreven brief met ambtelijke aantekeningen.

In deze brief rapporteert Jhr. Stam aan Inspecteur De Boer over een onregelmatigheid bij een levering vis. Op 10 juni 1942 ontving de keuringsdienst in Amsterdam 15 kistjes gerookte paling van de bekende vishandel Joh. Sterk uit Lemmer. Hoewel elk kistje 12 pond zou moeten wegen, bleken ze bij nameting allemaal lichter te zijn, met een totaaltekort van 8 pond. De brief is opgesteld om de officiële constatering van dit ondergewicht vast te leggen, mede namens drie andere getuigen (Hobbes, Huisman en Block). Stam merkt op dat de leverancier, Sterk, de klacht ontkent, maar Stam houdt voet bij stuk en oppert een logische verklaring: de paling is na het roken en verpakken waarschijnlijk verder ingedroogd, waardoor het gewicht is afgenomen. Hij voegt de correspondentie en de nota van Sterk toe als bewijsstukken. De ambtelijke aantekeningen in het rood onderaan duiden op de verdere afhandeling van de zaak binnen het bureau van het Marktwezen; er wordt verwezen naar een opvolgend rapport van 15 juni 1942.

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Handschrift:** Een verzorgd en geoefend kantoorschrift (lopend cursiéf). De cijfers zijn consistent en duidelijk genoteerd voor boekhoudkundige doeleinden. * **Structuur:** Het document is strikt alfabetisch geordend op achternaam, verdeeld over twee kolommen. De 'r' achter sommige bedragen duidt waarschijnlijk op een controle-teken (revisie). * **Inhoudelijke details:** * De salarissen variëren sterk, van f 386,26 (A.H. Drukker) tot f 6352,11 (C.F. Sixma), wat duidt op een grote diversiteit in functieniveaus binnen de organisatie. * Er is sprake van specifieke inhoudingen (inkoop pensioen) en toeslagen (gebruik eigen rijwiel). De rijwieltoelage van 12 gulden per jaar is een kenmerkend tijdsbeeld. * De opmerking over "Dr. A. v/d Laan" suggereert dat deze persoon niet in het reguliere kaartsysteem (de stamkaarten) voorkwam, mogelijk vanwege een tijdelijke aanstelling of een afwijkende status.

Handgeschreven personeelslijst met adressen en functies.

* **Structuur:** Het document is hiërarchisch opgebouwd per afdeling: Hoofdkantoor, Koelhuis, Centrale Markt en Vischmarkt. * **Inhoud:** De lijst bevat namen van personeelsleden, hun woonadres (inclusief verdieping in Romeinse cijfers) en hun specifieke functie binnen de organisatie. * **Functies:** De functies variëren van administratief (secretaris, bureauchef) en technisch (machinist, technische dienst) tot operationeel marktpersoneel (marktopzichters, kassiers, controleurs en afslagers). * **Mutaties:** De rode vinkjes bij het hoofdkantoor en de doorgehaalde namen bij de Centrale Markt wijzen op een actieve administratieve verwerking, mogelijk voor een herziening van de loonlijst of een adresboek. * **Uniformen:** De expliciete notitie dat controleurs "uniformkleeding" dragen, getuigt van de formele, representatieve status van deze ambtenaren op de markt.

Administratieve lijst, waarschijnlijk een deel van een register of indexkaartensysteem.

* **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend Nederlands cursiif handschrift uit de vroege tot midden 20e eeuw. * **Structuur:** De lijst is georganiseerd in kolommen. De kolomkop "Bestuursleden" is krachtig doorgehaald, wat erop wijst dat het formulier is hergebruikt of dat de status van de personen op de lijst is gewijzigd naar een andere categorie (zoals gewone leden of werknemers). * **Taalgebruik:** Het gebruik van de verbogen vorm "den directeur" is typerend voor de Nederlandse schrijftaal van vóór de spellinghervormingen van het midden van de 20e eeuw.

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en registratienummers.

* **Kern van de zaak:** Een controleur van het Marktwezen (G. Huisman) rapporteert over de inbeslagname van 300 pond (ca. 150 kg) zeevis die illegaal was opgeslagen in een loods aan de Atjehstraat. De vis werd deels aangetroffen in een bakkerskar, wat duidt op clandestiene handel (zwarte markt). * **Afhandeling:** De vis is direct naar de centrale vismarkt aan de De Ruyterkade gebracht en daar verkocht namens de Voedselcommissaris. Dit was de standaardprocedure tijdens de bezetting om geconfisqueerde goederen toch in de legale distributieketen te krijgen. * **Sancties:** De verdachte (Looyer) kreeg een proces-verbaal wegens overtreding van het Visscherijbesluit. De handgeschreven aantekening bovenaan meldt een "1 week schorsing", wat waarschijnlijk betrekking heeft op een vergunning van de betrokkene. * **Taalgebruik:** Het rapport vertoont enkele slordigheden in de zinsbouw (zoals: "...die hun vanmorgen gekocht had, heb aangetroffen..."), wat mogelijk te verklaren is doordat het rapport telefonisch is gedicteerd en direct is uitgetikt.

Ambtsbericht/Rapport betreffende de aanvoer en verkoop van vis.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een incident waarbij een partij vis (garnalen en schol) van vishandelaar H. Wijnschenk direct verkocht moest worden omdat de kwaliteit achteruitging. De keurmeester oordeelde dat de garnalen niet tot de volgende dag bewaard konden blijven en de schol was niet met ijs gekoeld. De verkoop vond plaats onder toezicht van de politie door "de Commissie". * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven noten onderaan laten zien dat dit rapport gekoppeld is aan een klacht van een persoon genaamd Rijsbergen, gedateerd op dezelfde dag. Het dossier moest worden doorgezonden naar de N.V.C. (mogelijk een afkorting gerelateerd aan de voedselvoorziening of distributie in oorlogstijd). * **Terminologie:** "Geijsd" verwijst naar het koelen van vis met ijs om bederf tegen te gaan. De "Commissie" verwijst waarschijnlijk naar een officieel orgaan dat tijdens de bezetting belast was met de noodverkoop of distributie van goederen.

Getypte brief / rapportage.

Deze korte rapportage van G. Huisman aan de Inspecteur van het Marktwezen beschrijft een logistieke noodsituatie met betrekking tot de visverkoop in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Kern van de zaak:** Een ongeplande levering van ruim 500 kg schar uit Den Helder arriveerde samen met een lading garnalen. Omdat de vis niet gekoeld ("ongeijsd") was, was de houdbaarheid zeer beperkt en moest deze direct geconsumeerd of verkocht worden. * **Handelen:** Om de grote partij snel te verwerken, heeft Huisman deze verdeeld over 11 kopers die de vis op verschillende Amsterdamse markten (Lindengracht, Dapperplein en Nieuwmarkt) hebben aangeboden. * **Controle:** Er wordt expliciet melding gemaakt van een controlemechanisme: de kopers moeten een bewijs van de marktmeester overleggen. Dit duidt op de strenge regulering van de voedseldistributie in oorlogstijd om illegale handel (zwarte markt) te voorkomen.

Handgeschreven memo of instructiebriefje op ongelinieerd papier.

* **Zakelijke strekking:** De tekst betreft een zakelijke overeenkomst over een verkoop, waarschijnlijk op een markt. De schrijver (Huisman) bevestigt dat hij een officieel bewijs zal verkrijgen van de marktmeester om de rechtmatigheid van de verkoop te staven. * **De Marktmeester:** De marktmeester was een beëdigd ambtenaar die toezicht hield op de handel op markten (zoals veemarkten). Zijn "bewijs" was essentieel als officieel verslag van een transactie, vaak nodig voor de administratie van de koper of voor transportdoeleinden. * **Handschrift:** Het schrift is vlot en cursief, kenmerkend voor iemand die gewend is veel te schrijven. De grammatica in de laatste zin ("u ... hebben") wijst mogelijk op een snelle verschrijving of een specifiek tijdsgebonden formeel taalgebruik. * **Kantoorinstructie:** De krachtige aantekening linksonder ("2x typen.") met een onderstreping is een duidelijke instructie aan een secretaris of klerk om deze handgeschreven notitie om te zetten in twee getypte exemplaren, waarschijnlijk voor de eigen administratie en voor de wederpartij.

Handgeschreven verzoekschrift / klachtbrief.

* **Inhoud:** De brief is een collectieve klacht van een groep werkers, aangeduid als "de Combinatie". Zij beklagen zich over het feit dat zij, na een zware werkdag ("waar velen voor achteruit zouden gaan"), bij aankomst op de Vismarkt onterecht werden uitgescholden voor "dief en oplichter" door een niet nader genoemde "Heer". * **Doel:** De ondertekenaars verzoeken de Directeur van het Markwezen om maatregelen te treffen tegen deze onheuse bejegening. * **Vorm:** Het betreft een formeel opgesteld schrijven. De afkorting "w/g" (was getekend) linksonder bij de naam K. Lammers duidt erop dat dit document mogelijk een kopie of een minuut is van het originele, ondertekende verzoekschrift. * **Taalgebruik:** De spelling "Vischmarkt" met 'ch' wijst op een datering van vóór de spellinghervormingen van het midden van de 20e eeuw. De toon is beleefd doch dwingend ("Het gaat volgens ons niet aan").

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Administratieve systematiek:** De lijst is een overzicht van jaarinkomens van ambtenaren, gebaseerd op de "stamkaarten" (personeelskaarten). De bedragen variëren sterk, van f 56,32 (waarschijnlijk een deeltijdfunctie of aanstelling voor korte duur) tot f 6653,70 (S. Sieswerda, vermoedelijk een hoge functionaris). * **Annotaties:** * **Vinkjes ($\checkmark$):** Waarschijnlijk ter controle van de overboeking of verificatie tegen de stamkaart. * **De letter 'F':** Zoals onderaan vermeld, duidt dit op een inhouding voor de "inkoop pensioen tijdelijke diensttijd". Dit betekent dat de betreffende ambtenaar een deel van zijn salaris heeft afgestaan om eerdere tijdelijke jaren mee te laten tellen voor de pensioenopbouw. * **Accolades:** Bij Cobussen/Dogger en Victor lijken bedragen samengevoegd of gecorrigeerd te zijn. * **Correcties:** Bij P. Plakké en J.A. Victor zijn de bedragen doorgestreept en vervangen door nieuwe waarden, wat wijst op een actieve controle tijdens het opmaken van de lijst.

Administratieve salarislijst.

Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

Het document is een ambtelijk rapport uit de Tweede Wereldoorlog (1943) betreffende een partij bederfelijke waar (vis). Controleur G. Huisman rapporteert dat één kist vis van de leverancier A. Goldbohm in zo'n slechte staat verkeerde dat deze direct ("hedenmiddag") verkocht moest worden op last van de keurmeester. De ambtelijke afhandeling vertoont echter frictie. Een superieur (mogelijk de Inspecteur van het Marktwezen) stelt in de kantlijn zeer kritische vragen. De vragensteller zet vraagtekens bij de logica van het verslag: als de vis zo slecht was, waarom lijkt er dan een vertraging te zijn ("hoe kan visch tot volgenden dag moeten blijven staan?")? Ook wordt er gevraagd naar de bewijslast (proces-verbaal) en de locatie van de verkoop. Dit wijst op een strenge controle op de distributie van voedsel, waarbij men alert was op onregelmatigheden of mogelijke zwarte handel.

Getypt rapport van het Marktwezen.

* **Handhaving en controle:** Dit document illustreert de strikte regulering van de voedselvoorziening in bezet Amsterdam. De handel in vis, een schaars goed in 1943, mocht niet vrij plaatsvinden maar werd nauwlettend gevolgd door het 'Marktwezen' en de politie. * **Logistiek van schaarste:** De verkoop vindt plaats op centrale punten (Centraal Station) maar de distributie naar de consument (Albert Cuypmarkt, Lindengracht) gebeurt onder direct "politie-toezicht". Dit werd gedaan om zwarte handel te voorkomen en te zorgen dat de goederen de officiële markt bereikten tegen vastgestelde prijzen. * **Administratieve proces:** Het rapport toont de bureaucratische keten: een gebeurtenis op de 11e wordt op de 13e telefonisch gerapporteerd en op de 15e door een meerdere ('gezien') afgetekend.

Dienstverslag / Rapport.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft de aanhouding van een expediteur die met een door paarden getrokken wagen de markt opreed. Bij controle bleken er twee jongens onder een dekzeil verstopt te zitten. Zij probeerden op deze manier illegaal toegang tot het marktterrein te krijgen. De expediteur ontkende in zijn verklaring dat hij wist dat de jongens zich onder het kleed bevonden, hoewel hij toegaf dat ze vaker met hem meereden. * **Schrift:** Het document is geschreven in een goed leesbaar, vlot cursief handschrift uit de midden-20e eeuw. Er is gebruik gemaakt van de toen gangbare spelling (zoals "ondergeteekende" en "den"). * **Status:** Het betreft een officieel ambtsbericht, gericht aan de bedrijfschef van de Afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam.

Personeelslijst / Indexkaart van de gemeente Amsterdam.

* **Administratieve wijzigingen:** De vele doorhalingen bij de adressen wijzen op een actieve administratie waarbij verhuizingen nauwgezet werden bijgehouden. * **Talen:** Het document illustreert de invloed van de bezetter op de Nederlandse bureaucratie. Nederlandse functietitels zijn handmatig voorzien van hun Duitse equivalenten (bijv. "controleur" wordt "Kontrolleur", "klerk" wordt "Assistent"). * **Symboliek:** Naast veel namen staan tekens zoals kruisjes (+) of vinkjes (/). Ook zijn er handgeschreven cijfers (1 t/m 5) toegevoegd bij een aantal namen. Deze tekens hebben waarschijnlijk te maken met de status van de betreffende persoon in het kader van de arbeidsinzet of vrijstellingen. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar de registratienummers (A35-...) volgen geen strikte numerieke volgorde, wat suggereert dat dit een uittreksel is uit een groter register.

Medisch attest / Doktersbriefje.

* **Medische klacht:** De patiënt, G. Huisman, heeft voetklachten ontwikkeld ("voetlijder geworden") als gevolg van het lopen op klompen. In de oorlogstijd waren lederen schoenen schaars en liepen veel mensen noodgedwongen op houten schoeisel, wat vaak tot orthopedische problemen leidde. * **Advies:** De arts adviseert dringend het dragen van schoenen buiten de werktijden om verergering te voorkomen. * **Administratieve termen:** De afkortingen in de linkerkolom verwijzen naar diverse ziekenfondsen (bijv. *A.O.Z.*: Algemeen Onderling Ziekenfonds; *A.Z.A.*: Amsterdamsch Ziekenfonds voor Ambtenaren). De arts merkt op dat de patiënt "anders A.O.Z. wordt", wat impliceert dat hij zonder goede schoenen arbeidsongeschikt zal raken en aanspraak zal moeten maken op het ziekenfonds.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Th. Haasnoot V. C. <u>onderzoek Zeeland</u> <u>Rooseman</u>

# TRANSCRIPTIE Nagewogen in tegenwoordigheid van L. v. d. Stam. J. Robbes. G. Huisman J. Hoek. - 10/6. '42

# TRANSCRIPTIE G.A.Leeseman wonende James Cookstraat 24 III J.G.Kuyten " Cabralstraat 12 III K.D.Kaaymolen " Marnixstraat 151 III J.Blokker " Vespuccistraat 30 III J.Werkhoven " Bestevaerstraat 4 hs J.Meewissen " Lumeinstraat 41 hs E.Korthoef " Blasiusstraat 127 I S.Schr...

# TRANSCRIPTIE U langs deze weg onzen har- telijke dank brengen. Namens t' bestuur Jan Vos Voorz. J. Gooijer Hzn. sec. Hoogekampweg No 1 Huizen.