Proces-verbaal (officieel proces-verbaal van overtreding). 3 oktober 1940. 77/50/117.1940.
PRO-JUSTITIA Artikel 461 Wetboek van Strafrecht.
MARKTWEZEN TE AMSTERDAM

No. Politie

Proces-verbaal

Ik, ondergetekende, G. Huisman
Ambtenaar bij het Marktwezen te Amsterdam, tevens onbezoldigd veldwachter, verklaar het navolgende:
Op 3 October 1940, des ~~voor~~ na middags te ongeveer 4 uur 30 minuten bevond ik mij, in uniform gekleed ~~in burger gekleed~~ op het terrein van de Centrale Markt, aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam (W) en constateerde, dat een persoon aldaar liep, terwijl ik het vermoeden had, dat hij uit geenerlei hoofde daartoe bevoegd was.

Bedoeld terrein is door kanalen en hekwerken geheel van de openbare wegen afgesloten en op verschillende plaatsen bij toegangen in de hekwerken en aan den waterkant zijn borden aangebracht met het duidelijk leesbare opschrift: „Verboden Toegang", „art. 461 Wetb. van Strafrecht".

Ik hield bedoelde persoon staande en verklaarde hij desgevraagd niet uit eenigerlei hoofde bevoegd te zijn, om op den grond van de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam te loopen. Hij was niet in het bezit van een toegangskaart voor de Centrale Markt, welke toegangskaarten door den Directeur van het Marktwezen aan daartoe betreffende personen uitreikt. Bedoelde persoon gaf toe, dat hij zonder geldig bewijs de Centrale Markt had betreden.

Desgevraagd gaf hij op genaamd te zijn:
ARIE ADRIANUS VAN DER PLOEG
geboren te Amsterdam, den 22en December 1916
wonende Houtrykstraat 59 I voor te Amsterdam-Centrum.
van beroep [niet ingevuld]

Ik zegde hem dit Proces-verbaal aan.
Hiervan op mijn ambtseed ~~belofte~~ opgemaakt dit Proces-verbaal te Amsterdam, 40 19....

De Ambtenaar voornoemd,
[Handtekening: G. Huisman]

Gezien:
De Commissaris van Politie
in de 2e Sectie:

[Stempel linksonder: Model C.M. 38-250-3-'39-138] [Rechtsonder: Z. O. Z.] Dit document is een standaard proces-verbaal van het Amsterdamse Marktwezen uit het begin van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de overtreding van Artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht: het zich bevinden op verboden terrein zonder daartoe gerechtigd te zijn.

De verbalisant, G. Huisman, functioneerde als 'onbezoldigd veldwachter', wat hem de opsporingsbevoegdheid gaf op het specifieke terrein van de Centrale Markt. De verdachte, de 23-jarige Arie Adrianus van der Ploeg, werd staande gehouden omdat hij geen geldige toegangskaart kon tonen. Opmerkelijk is de getypte toevoeging waarin expliciet wordt vermeld dat de Directeur van het Marktwezen deze kaarten verstrekt en dat de verdachte schuld heeft bekent ("gaf toe").

Het document is een mengvorm van een voorgedrukt formulier en getypte invulgegevens. Er zijn doorhalingen gedaan (zoals 'voor' middags en 'belofte') om de specifieke omstandigheden van de waarneming en de beëdiging van de ambtenaar correct weer te geven. De datum, 3 oktober 1940, plaatst dit incident in de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren (en zijn) cruciaal voor de voedselvoorziening van Amsterdam. Tijdens de bezetting werd de controle op deze terreinen verscherpt, niet alleen om diefstal en zwarte handel tegen te gaan, maar ook om de distributie van schaarse goederen onder controle te houden.

Artikel 461 ("Hij die, zonder daartoe gerechtigd te zijn, zich op eens anders grond bevindt...") werd veelvuldig gebruikt als juridisch middel om ongewenste personen van haventerreinen, markten en andere strategische locaties te weren. Hoewel dit proces-verbaal op zichzelf een relatief kleine overtreding betreft, weerspiegelt het de strikte handhaving van orde en toegang op vitale economische knooppunten in oorlogstijd. De vermelding "2e Sectie" verwijst naar het politiebureau dat verantwoordelijk was voor dit district in Amsterdam. G. Huisman Marktwezen Politie