Officieel ambtelijk rapport met handgeschreven besluit (kantlijnnotities). 22 oktober 1941. [Getypt gedeelte]

Nº 46A/45/1 M. 1941 22/10

R A P P O R T

Ingevolge een opdracht van Chef-Marktopzichter Stam, heb ik, ondergetekende, controleur Huisman, op Woensdag 22 October 1941, omstreeks 9 uur v.m., assistentie verleend bij de afgifte van mosselen in het Halgebouw van de Vischmarkt. Teneinde de afgifte naar behooren te doen plaats vinden, heb ik de kooplieden die de mosselen in ontvangst kwamen nemen aangezegd, dat het gedeelte van de Hal waar de afgifte plaats vond door hen moest worden verlaten en zij zich buiten het Halgebouw in een rij moesten opstellen. Hieraan weigerde de mij bekende koopman genaamd: Frans Ossendorp, geboren te Amsterdam 5 Augustus 1887, wonende Domselaerstraat 41 alhier, blijkbaar opzettelijk te voldoen. Hierop heb ik bedoelde Ossendorp bij zijn kleeding vast gegrepen en trachtte hem zoo van het genoemde Halgedeelte te verwijderen hetgeen mij na eenig pogen ook gelukte. Hierbij voegde Ossendorp mij echter toe: "Voor jou snotaap gaat ik niet weg".
Waar mij is gebleken, dat tegen Ossendorp terzake het vorenstaande niet strafrechterlijk kan worden opgetreden, verzoek ik u beleefd wel te willen bevorderen tegen Ossendorp maatregelen worden genomen aangezien door zijn optreden de orde op de vischmarkt in gevaar gebracht is.

Den Inspecteur
v/h Marktwezen.

Amsterdam 22 October 1941
Controleur,
(w.g.) G. Huisman

[Handgeschreven gedeelte in rode en blauwe inkt]

22/10/41 [onleesbaar paraaf]
46A/45/2 M
14 dagen verstoren d/orde

Mij is gerapporteerd, dat Frans Ossendorp op Woensdag 22 October j.l. bij de afgifte van mosselen in het Halgebouw van de Vischmarkt alhier, heeft geweigerd de aanwijzingen van de dienstdoende ambtenaar op te volgen. In verband met dit feit heb ik Ossendorp wegens het verstoren van de orde, ingevolge art. 14 van het Reglement op de afslag in de Gemeentevischhal op de Vischmarkt, gestraft met intrekking van zijn toegangsbewijs voor die markt gedurende 14 dagen en wel van Vrijdag 24 Oct. tot en met Donderdag 6 November e.s.
(w.g.) [paraaf Inspecteur] Dit document is een verslag van een incident op de Amsterdamse Vismarkt tijdens de Duitse bezetting. Het illustreert de strikte handhaving van de openbare orde en de hiërarchie binnen de stedelijke marktcontrole.

• Het incident: Koopman Frans Ossendorp weigert een bevel van Controleur Huisman op te volgen tijdens de distributie van mosselen. Wanneer de controleur hem fysiek verwijdert, beledigt de koopman de ambtenaar door hem een "snotaap" te noemen.
• Taalgebruik: Het rapport is opgesteld in een droge, ambtelijke stijl, wat contrasteert met het informele en rebelse citaat van de koopman. Het woord "snotaap" wijst op een gebrek aan respect voor de (jonge) autoriteitsfiguur.
• Juridische afhandeling: Omdat strafrechtelijke vervolging blijkbaar niet mogelijk of wenselijk is voor dit vergrijp, wordt er gekozen voor een tuchtrechtelijke maatregel binnen het marktreglement.
• Straf: De sanctie is aanzienlijk: een ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van twee weken. Voor een koopman in oorlogstijd betekende dit een direct en fors inkomstenverlies. Het document dateert van oktober 1941, een periode waarin de voedselschaarste in Nederland toenam en de distributie van schaarse goederen (zoals mosselen, die vaak als vervanging voor vlees dienden) streng gereguleerd was.

De Vischmarkt in Amsterdam was een cruciaal knooppunt voor de voedselvoorziening. Incidenten zoals deze werden door de autoriteiten hoog opgenomen, omdat elke vorm van wanorde de fragiele distributieketen in gevaar kon brengen. De snelle afhandeling — het besluit is op dezelfde dag als het rapport genomen — toont aan dat men korte metten wilde maken met recalcitrante burgers om de controle over de publieke ruimte te behouden. Frans Ossendorp (Koopman) G. Huisman Huisman op (Controleur) Marktwezen