W. Aal

Getypte lijst met financiële gegevens (omzet of commissies) per handelaar

Dit document is een overzicht van handelaren verbonden aan de Amsterdamse Visafslag. Het rangschikt personen en bedrijven op basis van hun financiële totaal over de jaren 1939 en 1940. De bedragen zijn hoogstwaarschijnlijk in Nederlandse guldens. Opvallend is de kolom met percentages. Bij de individuele top-handelaren (zoals L. Biet en P. Vrees) lijkt het percentage af te nemen naarmate het totaalbedrag lager wordt. Echter, verderop in de lijst worden handelaren gegroepeerd met accolades, waarbij een gezamenlijk (hoger) percentage wordt genoteerd (bijv. 5 ½% of 4 ½%). Dit zou kunnen wijzen op een verdeelsleutel voor afslagkosten, belastingen, of lidmaatschapsgelden van een vereniging.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

* **Kernboodschap:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat de heer W. Aal op 27 november 1941 had ingediend. * **Toon:** De schrijfstijl is zeer afstandelijk, ambtelijk en kort. De afwijzing wordt niet inhoudelijk gemotiveerd; er wordt enkel verwezen naar het oordeel van een commissie. * **Status document:** Het betreft een doorslag die voor het eigen archief van de instantie is bewaard, getuige de handgeschreven aantekening over de verzenddatum. * **Organisatie:** De afzender is de Visscherijcentrale. Dit was een overheidsorgaan dat tijdens de bezettingsjaren toezag op de visserij, handel en distributie van visproducten.

Een getypte administratieve lijst van uitgegeven vergunningen.

* **Geografische spreiding:** De lijst toont een sterke concentratie van vishandelaren in Amsterdam (o.a. Jordaan, Oud-West en de Ringdijk), maar ook veel personen uit omliggende vissersdorpen zoals Monnikendam en Marken die blijkbaar in de stad ventten. * **Administratieve indeling:** De indeling in "Series" (1 t/m 4) suggereert een categorisering van de vergunninghouders, mogelijk gebaseerd op de wijk waar gevent mocht worden of het type viskar/middel dat werd gebruikt. * **Betalingen:** De kolom "41/42" is vrijwel volledig afgevinkt met een 'x'. In de kolom "42/43" staan slechts drie markeringen (W. Aal, J. Bernhard en C. Braan), wat aangeeft dat dit document werd opgesteld of bijgewerkt op het moment dat de nieuwe betaalperiode net was aangevangen.

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (secties A, B en C zijn zichtbaar). De opmaak is die van een administratief register met twee kolommen voor naam en adres. * **Geografische spreiding:** De meerderheid van de adressen bevindt zich in Amsterdam, verspreid over diverse wijken (o.a. de Pijp, West, Oost en het Centrum). Daarnaast vallen de plaatsen Huizen en Marken op, wat logisch is gezien de context van zoetwatervis (visserij aan het IJsselmeer). Enkele vermeldingen uit Diemen en Bussum zijn ook aanwezig. * **Huishoudens:** Er zijn duidelijke familieclusters zichtbaar (zoals de families Van As, Boor en Braam), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen 'Sr.' (Senior) en 'Jr.' (Junior). * **Typografie en Annotaties:** Het document is getypt met een mechanische typemachine. Er zijn handgeschreven punten of vinkjes voor veel namen geplaatst, wat duidt op een afvinklijst die daadwerkelijk is gebruikt tijdens een distributiemoment. Sommige letters aan het begin van de namen in de B- en C-secties lijken overgetypt of later gecorrigeerd.

Getypte doorslag (carbonkopie) van een lijst met ondertekenaars en sympathisanten ("adhaesie betuigers").

Dit document fungeert als een bewijsstuk van collectieve steun voor een niet nader genoemd schrijven van A.J.L. Schindeler. * **Demografie:** De lijst bevat 72 namen (personen en firma's). Opvallend is de enorme concentratie van achternamen die specifiek zijn voor Volendam en Edam (Schilder, Mooyer, Veerman, Koning, Botter, Vrees). Hoewel de afzender in Amsterdam woont, lijkt het verzoek namens een grote groep uit de vissersgemeenschap of een daarmee verbonden kring te zijn ingediend. * **Administratief proces:** Het stempel van maart 1942 geeft de ontvangst aan door een officiële instantie. De handgeschreven notitie "opbergen" van november 1942 suggereert dat de kwestie waarover geschreven werd maandenlang heeft gelopen alvorens het dossier werd gesloten.

Document

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in "Series" (1 t/m 4) en kolommen voor volgnummer, naam, geboortedatum, adres en betaalstatus voor de seizoenen 1941/42 en 1942/43. * **Geografische spreiding:** De meerderheid van de vergunninghouders is gevestigd in Amsterdam (o.a. Jordaan, Oost en de grachtengordel). Opvallend is de grote vertegenwoordiging van handelaren uit Monnickendam ("Mon'dam") en Marken, wat duidt op de sterke historische band tussen deze vissersplaatsen en de Amsterdamse vismarkt. * **Demografie:** De lijst bevat zowel mannen als vrouwen (herkenbaar aan de dubbele namen, zoals *H.de Vries-Groen*). De geboortedata lopen uiteen van 1871 tot 1916, wat wijst op een diverse leeftijdsopbouw in de beroepsgroep. * **Administratie:** Bijna alle genoteerde personen hebben betaald voor het seizoen 41/42. Slechts drie personen op deze pagina (W. Aal, J. Bernhard en C. Braam) hebben een kruisje in de kolom voor 42/43.

Doorslag van een officiële brief (typefout-correctie zichtbaar).

Deze brief betreft een disciplinaire maatregel tegen de vishandelaar W. Aal. De kern van de zaak is een overtreding begaan op 5 mei 1943, waarbij de betrokkene probeerde een partij schol (vis) buiten de officiële verkoopkanalen om te verhandelen ("aan den verkoop te onttrekken"). De directe consequentie is een voorlopige schorsing van de visafslag in Amsterdam. Dit was een zware straf, omdat deelname aan de afslag essentieel was voor de legale uitoefening van het beroep als vishandelaar. De zaak wordt bovendien geëscaleerd naar de Burgemeester voor mogelijke verdere (bestuurlijke) sancties.

Getypte distributielijst (doorslag of origineel op kantoorpapier).

Dit document is een administratief overzicht van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het is verdeeld in twee hoofdcategorieën: 1. **Opvoeringen:** Nieuwe toewijzingen of wijzigingen waarbij handelaren (vaak marktkooplieden op bekende locaties zoals de Albert Cuyp of de Dapperstraat) visquota toegewezen krijgen. Opvallend is de vermelding van "geheel nieuw" bij sommige personen, inclusief hun geboortedata, wat duidt op een streng gecontroleerd vergunningenstelsel. 2. **Afvoeringen:** Intrekkingen van toewijzingen. Een specifiek detail onder "Afvoeringen" is de reden **"In verband met ijsverkoop"**. Dit suggereert dat bepaalde handelaren in de zomermaanden overstapten op de verkoop van consumptie-ijs en daarom hun visquota (tijdelijk) moesten inleveren. De gebruikte termen zoals "x gerookte aal" of "kisten ongepelde garnalen" duiden op een gestandaardiseerde eenheid in het distributiesysteem. De handgeschreven rode kruisen lijken door een ambtenaar gezet te zijn om de verwerking van de mutaties te bevestigen.

Document

Dit document is een administratieve lijst van de Amsterdamse afdeling Sociale Zaken. Het bevat gegevens van marktkooplieden die officieel zijn "afgevoerd" (verwijderd uit het register van vergunninghouders) tussen december 1942 en mei 1943. De lijst is gestructureerd in kolommen: * **Naam:** De persoon op wie de vergunning stond. * **Geb.datum:** Geboortedatum van de handelaar. * **Adres:** Woonadres ten tijde van de registratie. * **Markt:** De specifieke marktplaats waar de handelaar actief was (o.a. Mosplein, Jan Evertsenstraat, Waterlooplein). * **Datum:** De datum waarop de afvoer werd geëffectueerd. * **Artikel:** De handelswaar (variërend van levensmiddelen zoals vis en groenten tot kleding en huishoudelijke artikelen). Opvallend is het gebruik van "idem", wat aangeeft dat de informatie in die kolom gelijk is aan de regel erboven. Ook zijn er kleine correcties met de pen aangebracht, wat duidt op actief gebruik door een ambtenaar.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve aard:** Het document is een 'mutatielijst', wat betekent dat het wijzigingen in een bestand bijhoudt. In dit geval gaat het om personen die zijn 'afgevoerd' van de marktregisters. * **Betekenis van 'Afgevoerd':** In de context van Amsterdam 1942-1943 heeft dit een sinistere bijklank. Het betekent dat de betreffende persoon zijn of haar nering op de markt niet langer mocht uitoefenen. Voor Joodse kooplieden was dit vaak het gevolg van de anti-Joodse verordeningen (zoals de uitsluiting van markten of deportatie). * **Geografie:** De genoemde markten (Mosplein, Nieuwmarkt, Jan Evertsenstraat, Waterlooplein, Ten Katestraat) zijn iconische Amsterdamse marktlocaties. Het Waterlooplein en de Nieuwmarkt lagen in of nabij de Joodse buurt. * **Marginale notities:** De handgeschreven vinkjes en afkortingen in de rechterkantlijn ("acc.", "bekend", "voorlopig") duiden op een proces van verificatie door ambtenaren. * **Producten:** De lijst toont een breed scala aan handel: van etenswaren (vis, mosselen, fruit) tot textiel (kanten, kousen, damesmode) en huishoudelijke artikelen.

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Document

* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve lijst van leveringen of openstaande posten met betrekking tot "bakhuizen". Dit kan verwijzen naar kleine bijgebouwen voor het bakken van brood, of wellicht een specifieke term voor een lading of eenheid binnen de bakkerij- of bouwsector. * **Structuur:** De lijst volgt een vast stramien: Naam van de persoon/klant, het aantal eenheden (bijv. 9), de prijs per eenheid (bijv. 160), en het totaalbedrag. Accolades worden gebruikt om meerdere personen of gezinsleden bij één bestelling of bedrag te groeperen. * **Aantekeningen:** In de marge staan belangrijke opmerkingen. De term "acc." staat waarschijnlijk voor "accord" (akkoord). De opmerking "ook zonder bon verkocht" is historisch relevant; het duidt op verkoop buiten het distributiesysteem om (zwarte handel). * **Handschrift:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift uit het midden van de 20e eeuw. Er zijn diverse correcties en doorstrepingen zichtbaar, wat duidt op een werkdocument.

Handgeschreven administratieve distributielijst.

* **Inhoud:** Het document betreft de administratie van de toewijzing van bokkingen (gerookte haring) aan handelaren en instellingen. De aantallen zijn aanzienlijk (meestal in eenheden van 3000), wat duidt op groothandel of distributiepunten. * **Administratieve tekens:** * De letter **'v'** achter de getallen fungeert waarschijnlijk als afvinkteken voor levering. * De letter **'x'** bij bepaalde namen (zoals de Wed. Benjamin en het Ziekenhuis) suggereert een uitzondering of een specifieke status van de levering. * **Jaartallen:** Bij de familie Braam staan jaartallen (1888, 1912, 1916). Dit was een gebruikelijke manier om verschillende generaties of naamgenoten in het handelsregister uit elkaar te houden. * **Opvallende namen:** Er staan diverse bekende Amsterdamse namen op de lijst, zoals **'Dikker & Thijs'** (het befaamde restaurant/traiteur) en de vermelding van een **'Ziekenhuis'**, wat de prioriteit in voedseldistributie aangeeft. * **Handschrift:** Het betreft een zeer geoefend, cursorief administratief handschrift. De cijfers zijn duidelijk en gestructureerd genoteerd voor een sluitende boekhouding.

Dagstaat (officiële marktadministratie).

Dit document is een officiële administratieve lijst van viskooplui op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. De lijst is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Inhoud:** Het formulier registreert welke kooplieden aanwezig waren en wat zij verkochten. Opvallend is dat alle negen genoemde handelaren die dag zoetwatervis (zoetw. visch) verkochten, aangegeven met een rood vinkje. * **Hoeveelheden:** In de marge linksboven staan standaardhoeveelheden genoteerd in ponden en een "litje" (litertje) voor garnalen. In de kolom "Opmerkingen" zijn bij de laatste drie personen specifieke gewichten in kilogrammen voor zeevis genoteerd (kabeljauw, makreel en schelvis/garnalen). * **Personen:** Er staan drie familieleden Brandenburgh op de lijst, wat wijst op een familiebedrijf of meerdere takken van een familie in de vishandel.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Administratief register / distributielijst.

* **Structuur:** Het document is een gestructureerde tabel waarbij per persoon (geordend op alfabet, beginnend met de 'A') de dagelijkse ontvangst van goederen wordt bijgehouden. * **Kwanteit:** De getallen in de kolommen (bijv. 1400, 1600) verwijzen naar het aantal "bokkingen". De totalen in de voorlaatste kolom kloppen rekenkundig met de som van de dagelijkse uitgiften. * **Annotaties:** De rode kruisen in de marge en de vinkjes in de laatste kolom duiden op een administratieve controle na afloop van de uitgifteperiode. * **Handschrift:** Er zijn verschillende handen herkenbaar; de namen zijn waarschijnlijk door een administrateur genoteerd, terwijl de kolommen "uitgifte" de persoonlijke handtekeningen van de ontvangers bevatten. * **Bijzonderheden:** Regel 7 (Arends) is volledig doorgestreept, wat duidt op een annulering of verplaatsing. Onderaan is een afwijkende notitie te zien betreffende "Rijnsdorp" met grotere aantallen (2000 en 3000).

Brief/Verzoekschrift

In deze handgeschreven brief uit 1943 richt W. Aal zich tot de 'verdeelcommissie'. De afzender verzoekt om te worden opgenomen in de distributieregeling voor alle soorten gerookte vis. De motivatie voor dit verzoek is dat de afzender reeds tien jaar een vaste staanplaats heeft in het Spreeuwenpark (Amsterdam-Noord), waar tot dan toe alleen gerookte en gedroogde vis werd verkocht. Onderaan het document zijn administratieve krabbels en instructies te zien, waarschijnlijk van ambtenaren die het verzoek verwerkten. Er staat "Standpl. verg nagaan" (Staanplaatsvergunning nagaan), wat aangeeft dat de bewering van de afzender gecontroleerd moest worden. Ook wordt de locatie "A'dam (West)" vermeld, verwijzend naar het woonadres aan het Van Beuningenplein.

Handgeschreven lijst op bruin papier.

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, mogelijk een loonlijst, een overzicht van contributies of een verdeling van goederen/gelden. De lijst is verdeeld in groepen: de familie De Groot (met een hoger bedrag van 1900) en een grotere groep met een standaardbedrag van 1600. * **Correcties:** Er zijn diverse doorhalingen en berekeningen in de kantlijn zichtbaar. Bij `W. Aal` was oorspronkelijk `4800` genoteerd (het drievoudige van 1600), wat later is gecorrigeerd naar het standaardbedrag. * **Namen:** De namen zijn typisch Nederlands. Toevoegingen zoals "sr" (senior), "jr" (junior) en "ob" (mogelijk 'oudste broer' of een andere familie-aanduiding) duiden op het onderscheiden van familieleden met dezelfde achternaam. De laatste naam `W. van As Fiktie` zou kunnen verwijzen naar de achternaam 'Fikkee' of een specifieke administratieve categorie ("Fictie"). * **Berekening:** De notatie `20 x 180` met het doorgehaalde totaal `3600` suggereert een onderliggende berekening die wellicht niet direct met de individuele posten van 1600 te maken heeft, of een eerdere raming was.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

Dit document is een officiële beschikking van een gemeentelijke instantie (vermoedelijk de Dienst der Markten of een vergelijkbare afdeling onder de directie van de gemeente Amsterdam) gericht aan een marktkoopman, de heer W. Aal. De kern van de brief is de toestemming aan de heer Aal om zich op zijn marktplaats op het Mosplein te laten bijstaan door zijn zoon. De formulering is strikt bureaucratisch: de zoon mag hem "bijstaan", maar nadrukkelijk "niet vervangen". Dit onderscheid was essentieel voor de marktregulering; de vergunninghouder moest in principe zelf aanwezig zijn bij zijn handel. De toestemming is verleend "tot wederopzegging", wat betekent dat de directie het recht behoudt om dit besluit op elk moment in te trekken.

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] A’dam, 12/5 1942 12/5/42 WB [In rood potlood:] 46A/142/1/17 [Midden boven:] Aan N.V.C. [Hoofdtekst:] Hiermede heb ik de eer onder Uw aandacht te brengen, dat de laatste weken zich het feit voordoet, dat de grossiers ~~de tendenz merkbaar wordt~~ die voorheen gewend waren om hun aal in verschen toestand in A’dam te leveren, thans zeer veel van hun aal in gerookten t...

# TRANSCRIPTIE zijn vader en zijn broer samen handel drijft in gerookte aal en wel in een winkel in de Oranjestraat bij den Haarlemmerdijk. Door de in den aalhandel plaats gevonden hebbende knoeierijen, is het in het afgelopen seizoen meermalen voorgekomen, dat zij geen handel konden ver- krijgen. Marinus deelde mede, dat hij zich als gevolg hiervan tot de V.C. heeft gewend om voor zijn zaak een ...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven linksboven: ex.] [Handgeschreven rechtsboven: onleesbaar, mogelijk paraaf/naam] HB. 46c/25/1b M. 1. Uitsluiting 11 Mei 1943. verdeeling W. Aal. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . =========== In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een rapport, opgemaakt door een ambtenaar van m...

# TRANSCRIPTIE VB/MB. *later* den Heer Directeur der Nederlandsche Visscherijcentrale, Jul.v.Stolbergplein 3-4, <u>Den Haag.</u> 46A/218/1 M. 29 Mei 1942. Hiermede breng ik onder Uw aandacht, dat de grossiers K.Sterk en J.Sterk te Lemmer de laatste weken hun aal vrijwel uitsluitend in gerookten toestand aanvoeren, terwijl deze firma's vroeger vrijwel uitsluitend versche aal ter markt brachten...

# TRANSCRIPTIE [Linkermarge:] verstrekking ger. aal aan gem. bedrijven [Hoofdtekst:] A’dam, 16/9 1942 W. v. M. [In rood potlood:] 46A/4/67 Onder toezending van het met Uw kaartbrief dd. 9 dezer om advies ontvangen stuk No 767 L.M. 1942 heb ik de eer U, onder verwijzing naar mijn brieven dd. 25 Aug. jl. (No 46 A/4/53 M) en 1 Sept. jl. (No 46 A/4/61 M) te be- richten, dat de voorziening ~~mijn di...