I. Aap
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
I. Aap was een marktkoopman actief in de vishandel op de Nieuwmarkt, Mosplein en Waterlooplein. In 1940 betaalde hij registratiegelden (0,6% van de hoofdsom) en had hij een stand op de Waterlooplein. In 1942 verhuisde hij naar de Zwanenburgwal (Nieuwe Prinsengracht) waar hij vis verkocht. In 1943 werd hij opgenomen in de visquotalijst en later geschrapt uit de distributielijst.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).
Het document betreft een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld in het kader van de roof van Joodse vermogens tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Enkele observaties: * **Berekening:** De kolom "Te betalen registratie" bedraagt exact 0,6% van de "Hoofdsom". Dit duidt op een wettelijk vastgestelde heffing op kapitaal of bedrijfswaarde. * **Doelgroep:** Een groot deel van de namen (o.a. Aap, Cohen, Dotsch, Pais, Wijnschenk) is onmiskenbaar van Joodse origine. De adressen (zoals Waterlooplein, Rapenburgerstraat en Weesperstraat in Amsterdam) bevinden zich in de vooroorlogse Joodse buurten. * **Sector:** Er is een opvallend hoge concentratie aan ondernemers in de "Vischhandel" (vishandel), met name in kustplaatsen als Monnikendam, IJmuiden, Enkhuizen, Volendam en Spakenburg. * **Correcties:** Onderaan het document zijn "Suppletie" (aanvulling) en een aftrekpost (S. Moffie) verwerkt om tot een "Totaal Generaal" te komen.
Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.
* **Doel:** Het document lijkt een register te zijn van verschuldigde of betaalde registratiegelden. De kolom "Te betalen registratie" is exact 0,6% van de "Hoofdsom" (met afrondingen). * **Sectoren:** Er is een sterke nadruk op de vishandel ("Vischhandel"). Veel genoemde plaatsen zijn traditionele vissersdorpen of havensteden (Volendam, Spakenburg, Enkhuizen, IJmuiden, Den Helder). * **Geografie:** De focus ligt op Noord-Holland en de kuststeden rond het voormalige Zuiderzee-gebied, met uitschieters naar Amsterdam en Rotterdam. * **Financieel:** Het totaalbedrag aan kapitaal ("Hoofdsom") bedraagt bijna 50.000 gulden, waarover bijna 300 gulden aan registratiekosten wordt geheven.
Handgeschreven lijst met namen en adressen.
Het document betreft een administratieve lijst, opgesteld in drie informele kolommen: 1. **Naam:** Achternamen voorafgegaan door een of twee initialen. Veel namen zijn herkenbaar als Sefardisch of Asjkenazisch Joods (o.a. Cohen, Dotsch, Hamel, Verdoner, Porcelein). 2. **Adres:** Afgekorte straatnamen in Amsterdam (voornamelijk in de voormalige Joodse buurt: Nieuwmarkt, Lepelstraat, J.D. Meijerplein, Plantage Kerklaan, en de diverse 'Nieuwe' grachten). 3. **Classificatie:** Achter elk adres staat een hoofdletter 'E'. De betekenis hiervan is niet direct uit dit blad af te leiden, maar in de context van de Tweede Wereldoorlog werd de 'E' vaak gebruikt voor 'Evacuatie' of 'Entjudung' (onteigening) in specifieke administraties. Het handschrift is verzorgd en consistent. Het gebruik van "Nw." voor "Nieuwe" en "Pl." voor "Plantage" is standaard voor Amsterdamse administraties uit die periode.
Getypte lijst van personen met bijbehorende bedragen.
Dit document is een administratieve lijst, waarschijnlijk een loonlijst, een overzicht van contributies of een uitkeringslijst. De namen zijn gesorteerd op aflopende hoogte van het bedrag, beginnend bij circa 34 gulden en eindigend bij 15 gulden op deze pagina. * **Structuur:** De eerste negen namen staan boven een scheidingslijn en hebben bedragen boven de 31 gulden. Rechts van de eerste drie namen is handgeschreven "½" genoteerd, wat zou kunnen duiden op een halvering van een bedrag of een specifieke status. * **Namen:** De namen zijn typisch Nederlands (bijv. "Van der Woude", "Bunschoten"). Enkele namen zijn opvallend, zoals "Peperwortel", "I. Aap" en "S. Corper". Het gebruik van "Mej." (Mejuffrouw) en "Jr." (Junior) is formeel. * **Stempel:** In het midden is een vage, ronde stempel zichtbaar. Hoewel de tekst moeilijk leesbaar is, lijkt er "FAMA" of een soortgelijke bedrijfsnaam in het midden te staan. * **Terminologie:** De vermelding "loopend blad" onderaan duidt aan dat de lijst op de volgende pagina verdergaat.
Getypte lijst op papier.
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (secties A, B en C zijn zichtbaar). De opmaak is die van een administratief register met twee kolommen voor naam en adres. * **Geografische spreiding:** De meerderheid van de adressen bevindt zich in Amsterdam, verspreid over diverse wijken (o.a. de Pijp, West, Oost en het Centrum). Daarnaast vallen de plaatsen Huizen en Marken op, wat logisch is gezien de context van zoetwatervis (visserij aan het IJsselmeer). Enkele vermeldingen uit Diemen en Bussum zijn ook aanwezig. * **Huishoudens:** Er zijn duidelijke familieclusters zichtbaar (zoals de families Van As, Boor en Braam), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen 'Sr.' (Senior) en 'Jr.' (Junior). * **Typografie en Annotaties:** Het document is getypt met een mechanische typemachine. Er zijn handgeschreven punten of vinkjes voor veel namen geplaatst, wat duidt op een afvinklijst die daadwerkelijk is gebruikt tijdens een distributiemoment. Sommige letters aan het begin van de namen in de B- en C-secties lijken overgetypt of later gecorrigeerd.
Document
Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.
Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.
* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.
Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.
Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst op papier met handgeschreven aanvullingen en aantekeningen.
| I.Aap | Rapenburgerstraat 116 huis | 10.15 uur |
Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).
| I. Aap | Rapenburgerstr.116^hs | Amsterdam | f 20,91 | f -,13 |
Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.
| I. Aap | Rapenburgerstr. 116<sup>hs</sup> | Amsterdam | $f$ 20,91 | $f$ -,13 |
Getypte lijst op papier.
| 208 | I.Aap | 13-2-77 | Chr.de Wetstraat 24 hs | Waterlooplein |
Administratieve lijst
| I. Aap | - | 20 |
Koopliedenlijsten
Nieuwmarkt — standplaats aast de hierboven omschreven plaats van Ruyg
Waterlooplein
Uilenburg — standplaats f 20,91 f -,13
Waterlooplein — standplaats $f$ 20,91 $f$ -,13
Onbekend
Zwanenburgwal — standplaats oetwater visch Nwe Prinsengrt
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift. * **Datum:** 16 maart 1943. * **Plaats:** Amsterdam. * **Afzender:** H. Lap (plaatshouder nr. 93 aan de Gaaspstraat). * **Ontvanger:** De Inspecteur van het Marktwezen. * **Betreft:** Verzoek om assistentie bij een marktstal door zoon Salomon Lap. * **Kenmerk:** No. 103/10/M. 1943 1/2.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 21 juli 1939 (met stempel/aantekening van ontvangst op 18 juli 1939). * **Afzender:** H. Pap, woonachtig aan de Lepelstraat 71 II, Amsterdam. * **Geadresseerde:** De Directeur van Het Marktwezen te Amsterdam. * **Kenmerk:** No. 26/34/M. 1939. * **Locatie marktplaats:** Dapperstraat nr. 25.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijke notitie / advies met betrekking tot een marktvergunning. * **Datum:** Juli 1939. * **Instelling:** Gemeente Amsterdam (afgeleid uit locaties en formulierkenmerk 'Alg. Zaken'). * **Betrokken persoon:** H. Lap, wonende aan de Lepelstraat 71-II. * **Locaties:** Waterlooplein (pl. 109), Mosplein (pl. 46), Dapperstraat (pl. 25). * **Kenmerken:...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambbtelijk bijblad/notitie (Model No. 14 Algemene Zaken) betreffende een marktvergunning. * **Referentienummers:** 26/34/1 (1939) en 26/34/2 3. * **Datum:** Diverse data in juli 1939 (18/7, 20-7-'39, 27-7-'39). * **Locatie:** Amsterdam (afgeleid van straatnamen: Lepelstraat, Waterlooplein, Mosplein, Dapperstraat). * **Persoon:** H. Lap, woonachtig aa...
# TRANSCRIPTIE [Linksboven in potlood:] h.i. Insp. [Rechtsboven:] A dam 23/11/39 Aan de Directeur van het Markwezen Mijn Heer met deze wil ik u vragen om hulp aan mijn kar te mogen hebben. Achtend L. Papegaaij Lepelstraat No 79 I A : dam c. [Rechtsonder:] 25