J. Bakker
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 55
Maurits Agsteribbe (geb. 1903) was een fruitkoopman op de Waterloopleinmarkt. In 1939 aangehouden wegens kruimeldiefstal. In 1942 moest hij zijn standplaats op de Centrale Markthallen beëindigen, waarschijnlijk door arisering. Overleed in maart 1943.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Medische verklaring / doktersattest.
Het document betreft een kort medisch bewijsstuk, uitgeschreven door Dr. E. Leisen voor een patiënt, de heer J. Bakker. De arts verklaart dat de heer Bakker vanwege zijn gezondheidstoestand niet in staat is om zijn "marktplaats in te nemen". In de context van die tijd betekende dit dat de patiënt, waarschijnlijk een marktkoopman, zijn toegewezen standplaats op de markt niet kon bemannen. Een dergelijke verklaring was essentieel voor markthandelaren om hun afwezigheid officieel te rechtvaardigen bij de marktmeester of de gemeente, ter voorkoming van boetes of het verlies van de standplaatsvergunning. De afkortingen in de linkerkolom verwijzen naar diverse Amsterdamse ziekenfondsen uit die periode, zoals het A.Z.A. (Algemeen Ziekenfonds Amsterdam) en het A.O.Z. (Amsterdams Onderling Ziekenfonds).
Getypte lijst/rekeningoverzicht (Pagina 2).
* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk uit de jaren '40 of '50, gezien het gebruik van de schrijfmachine en de namen. * **Afkortingen:** De letters in de linker kolom verwijzen naar visserijtekens van Nederlandse havens: * **Urk:** Urk * **HD:** Den Helder * **KW:** Katwijk aan Zee * **TX:** Texel * **LE:** Lemmer * **Inhoud:** De getallen achter de plaatsnamen (bijv. Urk 109) verwijzen naar de registratienummers van vissersvaartuigen. De genoemde personen zijn waarschijnlijk de eigenaren of schippers. De bedragen lopen sterk uiteen, van kleine bedragen ($f$ 22,81) tot aanzienlijke sommen ($f$ 7012,75), wat zou kunnen wijzen op uitkeringen, schadevergoedingen of brandstofquota.
Dienstbrief / officiële correspondentie.
* **Doel van het document:** De Nederlandsche Visscherijcentrale informeert de Amsterdamse visafslag over een wijziging in de lijst van schepen die in aanmerking komen voor financiële steun. * **Inhoudelijke mutatie:** Het vaartuig met registratie **HD. 30** (uit Den Helder), op naam van **J. Bakker**, moet per 28 juni 1939 van de lijst worden afgevoerd. Er worden geen nieuwe schepen toegevoegd ("Bijschrijven" is leeg gelaten en doorgehaald). * **Administratieve verwerking:** De brief is op 30 juni verzonden en blijkens de stempel en handgeschreven datum (10/7-'39) begin juli verwerkt door de ontvangende instantie in Amsterdam. * **Formele kenmerken:** De diagonale lijn is een klassieke administratieve handeling om te voorkomen dat er achteraf nog zaken aan een officieel document kunnen worden toegevoegd.
Administratief bijblad/notitie van de Dienst der Marktwezen.
* **Inhoud:** Het document betreft een ambtelijk advies over een verzoek van marktkoopman W. Beuse, werkzaam op de Albert Cuypmarkt (standplaats 179). Hij verzoekt om toestemming voor assistentie door J. Bakker. * **Beoordeling:** De behandelend ambtenaar (getekend "dellaer") heeft "mijns inziens" (m.i.) geen bezwaar tegen dit verzoek, mits het gaat om assistentie en uitdrukkelijk niet om vervanging van de vergunninghouder. De toestemming wordt verleend "tot wederopzegging". * **Procesgang:** De diverse data laten de administratieve route zien: van een eerste notitie op 20 juni, het doorzenden op 24 juni, de feitelijke beoordeling op 1 juli tot een laatste administratieve verwerking op 5 juli 1939. * **Terminologie:** Het onderscheid tussen 'assisteren' en 'vervangen' is cruciaal in de marktverordening van die tijd; marktvergunningen waren strikt persoonsgebonden.
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
Deze brief is een formeel besluit van een directeur (vermoedelijk van de Amsterdamse marktdienst) aan een marktkraamhouder, de heer W. Beuse uit Purmerend. In reactie op een verzoek van Beuse wordt hem toestemming verleend om zich bij zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt te laten ondersteunen door een zekere J. Bakker. De tekst benadrukt twee belangrijke juridische en operationele voorwaarden: 1. **"Tot wederopzegging"**: De toestemming is niet definitief en kan door de instantie op elk moment worden ingetrokken. 2. **"Bijstaan - niet vervangen"**: Dit is een cruciaal onderscheid in de marktverordeningen. De eigenaar van de marktplaats (Beuse) moet zelf aanwezig blijven; J. Bakker mag alleen als hulp fungeren en niet de plaats van de exploitant volledig innemen. Het taalgebruik is zakelijk en bevat verouderde spelling ("hierby", "bystaan"). De handgeschreven aantekening "Verzonden 5/7." bevestigt de datum van uitgifte.
Getypte officiële brief (vermoedelijk een doorslag of afschrift).
* **Kernboodschap:** De brief is een formele bevestiging van toestemming aan de heer Beuse om zich op zijn marktplaats aan de Albert Cuypstraat in Amsterdam te laten bijstaan door een zekere J. Bakker. * **Voorwaarden:** * De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat de instantie het recht behoudt om deze toestemming op elk moment in te trekken. * Er wordt expliciet vermeld "- niet vervangen -". Dit is een cruciale juridische nuance in het marktreglement van die tijd: de vergunninghouder (Beuse) moet zelf aanwezig blijven; Bakker mag enkel helpen en niet de plek van Beuse innemen als zelfstandig verkoper. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele ambtelijke stijl van de jaren dertig, inclusief afkortingen zoals "d.d." (de dato - gedateerd op) en "jl." (jongstleden). Opvallend is het gebruik van de 'y' in woorden als "hierby" en "bystaan", wat vaker voorkwam op schrijfmachines uit die periode ter vervanging van de 'ij'.
Handgeschreven lijst op gelinieerd papier met verticale kolomscheidingen.
* **Inhoud:** Het betreft een namenlijst van 19 personen, elk voorzien van een geboortedatum en een markering in de derde kolom (meestal een enkele schrap '/', bij één persoon drie schrappen '///'). * **Handschrift:** Een verzorgd, vlot lopend Nederlands currens-schrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Betekenis van de notitie:** De afkorting "verg." staat in deze context hoogstwaarschijnlijk voor "vergunning". De term "aangetroffen" suggereert een ambtelijke of politionele constatering. * **Interpretatie:** Gezien de namen en de datering (vlak voor de Tweede Wereldoorlog) zou dit een lijst kunnen zijn van personen die gecontroleerd zijn op het bezit van een bepaalde vergunning (bijv. een verblijfsvergunning, werkvergunning of een vergunning voor straathandel). De personen op de lijst varieerden in 1939 in leeftijd van ca. 16 tot 62 jaar.
Document
Het document betreft een ledenlijst of adressenbestand van personen woonachtig in Amsterdam en omgeving, specifiek de (toenmalige) randgebieden zoals Sloten, de Sloterpolder, Osdorp en de Ouderkerkerdijk. De lijst is alfabetisch geordend (op de eerste letter van de achternaam per sectie, hoewel deze pagina een mix toont) of wellicht gegroepeerd per wijk, hoewel de wijkaanduidingen (West, Sloten, Oost, Post Halfweg) in de rechterkolom staan. De aanwezigheid van adressen in de Sloterpolder en aan de Osdorperweg duidt op een tijdperk waarin deze gebieden nog een deels agrarisch of landelijk karakter hadden, voordat de grootschalige naoorlogse stadsuitbreidingen (Westelijke Tuinsteden) plaatsvonden. De vermelding van "Post Halfweg" wijst op postbezorging vanuit de aangrenzende gemeente. De talrijke doorhalingen en handmatige toevoegingen suggereren dat dit een actieve administratie was die regelmatig werd bijgewerkt.
Officiële correspondentie / oproepingsbrief.
Deze brief is een formeel juridisch-administratief schrijven van de gemeente Amsterdam aan een marktkoopman (of aspirant-koopman). De kern van de zaak is de dreigende intrekking van de inschrijving op de sollicitantenlijst voor de Albert Cuypmarkt. De heer Bakker wordt verweten dat hij zijn 'voorkeurskaart' niet regelmatig genoeg gebruikt. In het strak gereguleerde marktsysteem van Amsterdam was (en is) een plek op de markt schaars. Wie een voorkeurspositie heeft maar daar geen gebruik van maakt, blokkeert de doorstroming voor anderen. De brief verwijst specifiek naar 'artikel 10 van het Reglement op de Markten' als juridische basis voor de mogelijke schrapping. De toon is strikt zakelijk en autoritair. Er wordt echter nog een laatste kans geboden ('Alvorens hiertoe te besluiten') in de vorm van een hoorzitting bij de Inspecteur van de dienst. Het feit dat de heer Bakker in Lutjebroek woonde (ruim 60 kilometer van Amsterdam), suggereert dat de reis naar de Albert Cuypstraat voor hem wellicht een logistieke uitdaging was, wat mogelijk de reden was voor zijn onregelmatige aanwezigheid.
Briefkaart (postkaart).
* **Afzender:** De kaart is verstuurd door J. Bakker, een vishandelaar uit Callantsoog (huisnummer A 56). Callantsoog is een kustdorp, wat de beroepsmatige link met vis handel logisch maakt. * **Bestemming:** De kaart is gericht aan het "Marktwesen" aan de Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam. Dit adres was de locatie van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam), het logistieke hart van de Amsterdamse voedselvoorziening. * **Tijdsperiode:** De kaart is gedateerd op 3 februari 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Het gebruik van de term "Marktwesen" (in plaats van het Nederlandse 'Marktwezen') duidt mogelijk op de Duitse invloed op de administratie in die periode. * **Administratieve markeringen:** De grote paarse stempel "III. 1940" en het nummer "46A/63/3" suggereren dat dit document onderdeel uitmaakte van een uitgebreid archiveringssysteem, waarschijnlijk gerelateerd aan distributiebescheiden, vergunningen of quota-administraties van de marktautoriteiten.
Getypte lijst/grootboekblad (pagina -2-).
* **Structuur:** Een tabeloverzicht gevolgd door een verklarende voetnoot over belastingheffing en kortingsregelingen. * **Financiële gegevens:** De genoemde bedragen zijn in guldens (f). De voetnoot legt uit dat er een belasting van 5% geldt volgens een specifieke verordening. Tevens is er een 'reductie' (teruggave) van 1% voor aanvoerders die per jaar meer dan f 5000,- aan visomzet realiseren (over het deel boven de f 5000,-). * **Gegevens:** De namen in de lijst (o.a. Kapitein, Visser, Hoekstra, Koffeman, Romkes) zijn zeer kenmerkend voor de Urker vissersgemeenschap. * **Adressering:** De adressen "Wijk X No. Y" verwijzen naar de oude wijkindeling van Urk, die werd gehanteerd voordat er straatnamen werden ingevoerd. ---
Getypte lijst/grootboekblad, deel van een grotere administratie.
* **Afkortingen:** De letters in de linker kolom verwijzen naar de thuishavens van de vissersschepen: * **U.K.:** Urk * **HA:** Harlingen * **HD:** Den Helder (vroeger ook wel Holwerd, maar Den Helder is hier waarschijnlijker) * **TX:** Texel * **YM:** IJmuiden * **OD:** Ouddorp * **Adressering:** De adressen "Wijk ... No. ..." zijn kenmerkend voor de oude wijkindeling van Urk. * **Financiële bepaling:** De voetnoot legt een belastingregime uit. Er is sprake van een algemene heffing van 5% op markt- en ventgelden. Er is echter een progressieve korting (reductie) van 1% voor grote aanvoerders die meer dan 5.000 gulden bruto-omzet per jaar draaien bij de afslag. * **Namen:** Veel genoemde namen (Kapitein, Visser, Koffeman, Romkes) zijn typisch Urker achternamen.
Document
Het document is een overzicht van de bruto-opbrengst per vissersvaartuig over een bepaalde periode. De lijst bevat vaartuigen uit verschillende havens, herkenbaar aan de lettercodes: * **U.K.**: Urk (verreweg de grootste groep op deze pagina) * **HA**: Harlingen * **HD**: Den Helder * **TX**: Texel * **YM**: IJmuiden * **OD**: Ouddorp Bij de Urker vissers staan tevens de wijk- en huisnummers vermeld (bijv. Wijk 6 No. 125), wat kenmerkend is voor de oude adressering op Urk. De bedragen variëren sterk, van enkele guldens tot bijna 5000 gulden. De getypte " (ditto-tekens) duiden op herhaling van bovenstaande gegevens (bijv. dezelfde haven of hetzelfde wijknummer).
Dienstbrief / Memorie van de afdeling Marktwezen Gemeente Amsterdam.
Dit document betreft de administratieve afhandeling van de opzegging van een marktkraam (standplaats nr. 4) op de Amsterdamse Bloemenmarkt door de heer J. Verburgh. De brief is gericht aan de inspecteurs van het Marktwezen. De tekst is opmerkelijk vanwege de genoemde data. De mondelinge opzegging vond plaats op **vrijdag 10 mei 1940**, de dag van de Duitse inval in Nederland. De schrijver vermeldt expliciet dat de schriftelijke bevestiging door "de omstandigheden" (de oorlogssituatie) enige dagen later volgde. Er wordt advies gevraagd of de opzegging per 18 mei mag gelden of dat er voor die tussenliggende week nog marktgeld betaald moet worden. Een hogere functionaris beslist middels een kanttekening dat de opzegging zelfs met terugwerkende kracht vanaf 13 mei 1940 wordt geaccepteerd.
Handgeschreven register of inventarislijst.
* **Structuur:** Het document is strikt ingedeeld per postwijk. De kolommen geven een systematische weergave van de vishandel in die gebieden. * **Administratieve bewerking:** De rode kruisjes (X) lijken een controle- of verificatieteken te zijn. Doorhalingen (zoals bij J.J. Braan en J. Bakker) duiden op beëindiging van de activiteiten of verhuizingen. * **Terminologie:** * **"Versche, gebakken en gerookte visch":** Een standaardaanduiding voor het assortiment van een viswinkel of -kraam. * **"Dichte loods" / "Geen winkel":** Dit suggereert dat sommige handelaren geen publiek toegankelijke winkel hadden, maar functioneerden als groothandel of vanuit een opslag werkten. * **"fa":** Afkorting voor 'Firma'. * **Topografie:** De genoemde straten (Atjehstraat, Javaplein, Linnaeusparkweg, Durgerdammerdijk) bevestigen dat het gaat om Amsterdam (Oost en Noord).
Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).
Het document betreft een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld in het kader van de roof van Joodse vermogens tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Enkele observaties: * **Berekening:** De kolom "Te betalen registratie" bedraagt exact 0,6% van de "Hoofdsom". Dit duidt op een wettelijk vastgestelde heffing op kapitaal of bedrijfswaarde. * **Doelgroep:** Een groot deel van de namen (o.a. Aap, Cohen, Dotsch, Pais, Wijnschenk) is onmiskenbaar van Joodse origine. De adressen (zoals Waterlooplein, Rapenburgerstraat en Weesperstraat in Amsterdam) bevinden zich in de vooroorlogse Joodse buurten. * **Sector:** Er is een opvallend hoge concentratie aan ondernemers in de "Vischhandel" (vishandel), met name in kustplaatsen als Monnikendam, IJmuiden, Enkhuizen, Volendam en Spakenburg. * **Correcties:** Onderaan het document zijn "Suppletie" (aanvulling) en een aftrekpost (S. Moffie) verwerkt om tot een "Totaal Generaal" te komen.
Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.
* **Doel:** Het document lijkt een register te zijn van verschuldigde of betaalde registratiegelden. De kolom "Te betalen registratie" is exact 0,6% van de "Hoofdsom" (met afrondingen). * **Sectoren:** Er is een sterke nadruk op de vishandel ("Vischhandel"). Veel genoemde plaatsen zijn traditionele vissersdorpen of havensteden (Volendam, Spakenburg, Enkhuizen, IJmuiden, Den Helder). * **Geografie:** De focus ligt op Noord-Holland en de kuststeden rond het voormalige Zuiderzee-gebied, met uitschieters naar Amsterdam en Rotterdam. * **Financieel:** Het totaalbedrag aan kapitaal ("Hoofdsom") bedraagt bijna 50.000 gulden, waarover bijna 300 gulden aan registratiekosten wordt geheven.
Administratief rapport / lijst van kooplieden.
Dit document is een ambtelijke lijst van straathandelaren die zonder actuele vergunning (ventvergunning) toch hun beroep uitoefenen in een vaste wijk. De lijst is systematisch opgezet en bevat cruciale informatie voor de lokale handhaving. * **Afkortingen:** De kolommen "Artikel" bevatten veelvoorkomende afkortingen zoals 'a: gr: fruit' (waarschijnlijk *aardappelen, groenten, fruit*) en 'b: k: eieren' (*boter, kaas, eieren*). De 'd' in 'd: gr: fruit' staat mogelijk voor *diverse*. * **Anciënniteit:** Opvallend is de lange tijd dat sommige kooplieden al 'in de handel' zijn, ondanks het ontbreken van een vergunning op dat moment. J. Bakker staat bovenaan met 48 jaar ervaring, gevolgd door J. Broers (45 jaar) en Em: Halverstad (42 jaar). Dit suggereert dat het hier niet gaat om incidentele verkopers, maar om gevestigde kleine ondernemers die al decennia een rol spelen in de lokale economie. * **Vergunningstatus:** De lijst maakt onderscheid tussen mensen die nooit een vergunning hebben gehad en mensen die deze hebben ingeleverd of zijn kwijtgeraakt. Dit onderscheid was waarschijnlijk van belang voor de mate van gedogen of de prioriteit van handhaving. * **Loondienst:** De eerste twee namen worden specifiek aangemerkt als "knecht van Corn: Oudhof", wat wijst op grotere ondernemers die personeel lieten venten.
Administratieve registerpagina / lijst van neringdoenden.
Het document is een gedetailleerde inventarisatie van de lokale middenstand. De meest voorkomende sectoren zijn: * **Energie:** Veel vermeldingen van brandstoffen en petroleum (huis-aan-huis levering van kolen en olie). * **Voeding:** Handel in aardappelen, groenten en fruit (a. gr. fruit), zuivel (boter, kaas, eieren - b. k. ei.), en vis. * **Huishoudelijk:** Manufacturen, schoenwerk, en schoonmaakartikelen (mopgoed). De kolommen met de aanduiding **"v.v."** zijn essentieel voor de interpretatie. Dit staat zeer waarschijnlijk voor **"Vervoersvergunning"**. De getallen in de kolom "met v.v." verwijzen naar specifieke vergunningsnummers. De vinkjes of "idem" vermeldingen in de kolommen "v.v. gehad" en "zonder v.v." duiden op een verandering of gebrek aan een dergelijke officiële toestemming voor het transporteren van handelswaar. De kolom "in handel sinds" toont een grote spreiding tussen gevestigde familiebedrijven (eind 19e eeuw) en nieuwe ondernemers die in de crisisjaren van de jaren '30 zijn gestart.
Document
* **Inhoud:** Het document betreft een balansstaat van debiteuren (klanten die nog geld verschuldigd zijn of tegoeden hebben) van de koelfaciliteiten van de Amsterdamse veiling. * **Financiële details:** Bedragen gemarkeerd met "CR." (Credit) staan in cirkels, wat duidt op een voorschot of overbetaling door de klant. Grote posten zijn gemarkeerd met een handgeschreven plusteken (+), waarschijnlijk om prioriteit bij incasso aan te geven. * **Marginalia:** Handgeschreven berekeningen en opmerkingen in de kantlijn en onderaan tonen de actieve administratieve opvolging in juni 1941, kort na de peildatum van 31 mei. Er is sprake van telefonisch contact met een zekere J. Kleeff en het versturen van aanmaningen. * **Organisatie:** De stempel bevestigt dat de N.V. Nederlandsche Veiling de exploitant was van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam. ---
Dienstverslag / Rapportage
Dit document is een ambtelijk rapport naar aanleiding van een klacht van een buurtbewoner van de Amsterdamse Bloemenmarkt aan het Singel. De klacht betrof marktkooplieden die hun handelswaar (planten) na markttijd op de openbare weg (de walkant) lieten staan in plaats van deze op te bergen in de daarvoor bestemde lichters (dekschuiten of pramen die als drijvende opslag dienen). De rapporteur heeft de kooplieden aangesproken ("aangezegd") op hun verplichtingen volgens de geldende verordeningen. Uit een nacontrole op zaterdagavond 23 augustus 1941 om 19:30 uur (7.30 n.m.) bleek dat de aanwijzingen waren opgevolgd: de kade was leeg en alle planten waren in de lichters opgeborgen. Het taalgebruik is zakelijk en typerend voor de Nederlandse bureaucreatie van het midden van de 20e eeuw.
Getypte lijst met financiële gegevens (omzet of commissies) per handelaar
Dit document is een overzicht van handelaren verbonden aan de Amsterdamse Visafslag. Het rangschikt personen en bedrijven op basis van hun financiële totaal over de jaren 1939 en 1940. De bedragen zijn hoogstwaarschijnlijk in Nederlandse guldens. Opvallend is de kolom met percentages. Bij de individuele top-handelaren (zoals L. Biet en P. Vrees) lijkt het percentage af te nemen naarmate het totaalbedrag lager wordt. Echter, verderop in de lijst worden handelaren gegroepeerd met accolades, waarbij een gezamenlijk (hoger) percentage wordt genoteerd (bijv. 5 ½% of 4 ½%). Dit zou kunnen wijzen op een verdeelsleutel voor afslagkosten, belastingen, of lidmaatschapsgelden van een vereniging.
Getypte brief met handgeschreven aantekeningen.
Deze brief is een officiële kennisgeving van een disciplinaire maatregel. De ontvanger, de heer J. Bakker, wordt gestraft voor een overtreding van de marktreglementen: het storten van afval op het terrein van de Centrale Markt. De sanctie is een tijdelijk toegangsverbod van drie dagen (van 10 tot en met 12 november 1941). De brief vertoont diverse administratieve kenmerken: * **Registratie:** Het dossiernummer "77/72/2 H." en de aanduiding "Wijk 5." duiden op een gestructureerde administratie. * **Verzending:** De handgeschreven notitie in blauw potlood ("Verzonden 6/11") is een typische archivaris- of klerkennotitie om de verzenddatum vast te leggen. * **Paraaf:** De naam "W. Broere" rechtsboven is waarschijnlijk de behandelaar van de zaak.
Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie).
* **Inhoud:** De brief is een formele uitnodiging (of sommatie) aan twee personen, de heren J. Bakker en M. v. Bambergen, naar aanleiding van een schrijven van hun kant op 12 december 1941. Ze worden verzocht zich te melden bij een "bedrijfschef". * **Locatie van de afspraak:** De ontmoeting moet plaatsvinden in de "Centrale Hal, No. H.69". Dit verwijst naar de Centrale Markthallen in Amsterdam-West. Het feit dat er een specifiek kantoornummer (H.69) en een strikt tijdslot (10:00 - 11:00 uur) wordt gegeven, wijst op een strakke bureaucratische afhandeling. * **Formulering:** Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("den Heeren", "verzoeken zich te willen vervoegen", "des voormiddags"), passend bij de tijd en de aard van de instantie. * **Administratieve sporen:** De aantekening "verzonden 17/12" en de initialen "HG." suggereren dat dit een kopie is voor het eigen archief van de verzendende instantie, waarbij de verzenddatum handmatig is bevestigd.
Document
Dit document is een burgerinitiatief in de vorm van een petitie, gericht aan de gemeente Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in 1942. De kern van het verzoek is de vestiging van een lokale vismarkt in de wijk Watergraafsmeer. **Belangrijkste punten in het verzoek:** 1. **Het Ventverbod:** De directe aanleiding is een verbod op het aan huis verkopen van vis door venters. Dit was een van de vele beperkende maatregelen die tijdens de oorlogsjaren de distributie van voedsel bemoeilijkten. 2. **Belasting van de huisvrouw:** De brief schetst een treffend beeld van het dagelijks leven tijdens de oorlog. Huisvrouwen besteedden een groot deel van hun dag aan het in de rij staan voor schaarse goederen. De afstand naar bestaande markten (Dapperplein en Sumatrastraat) wordt als een onredelijke extra belasting gezien. 3. **Locatievoorstel:** De bewoners doen een concreet ruimtelijk voorstel voor de locatie van de nieuwe markt: de kruising van de Hoogeweg en de Linnaeusparkweg (tegenwoordig bekend als de omgeving van het huidige Mariotteplein). ---
Document
* **Inhoud:** De notitie somt drie personen op (J. Bakker, Sora Berg en G. Dokkum) met specifieke codes (U.K. 16, 97 en 45) en geldbedragen. Er wordt een instructie gegeven om deze bedragen met 5% te verhogen. * **Terminologie:** De term "afslag" in deze context duidt waarschijnlijk op een eerdere korting of inhouding die nu moet worden gecompenseerd. * **Datering en Kenmerken:** De notities bevatten twee tijdstippen. Een verwijzing naar een conceptbrief uit februari 1941 en een latere afhandeling of archivering gemarkeerd op 16 februari 1942. Het kenmerk "46 A / 22 / 217" in blauw potlood is een typisch archiefkenmerk voor ordening. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk cursief handschrift uit het midden van de 20e eeuw.
Document
Dit document is een inventarisatie van transportmiddelen in gebruik bij de tuinbouwsector rondom Amsterdam. Het onderscheid tussen benzineauto's en "Gasgas-auto's" (waarschijnlijk een verschrijving voor houtgas- of generatorauto's) duidt op een periode van brandstofschaarste. In de lijst vallen de vele adressen aan de **Sloterweg**, **Akerweg** en **Osdorperweg** op. Dit waren de belangrijkste tuinbouwgebieden die Amsterdam destijds van verse groenten voorzagen (de voormalige gemeente Sloten). De lijst bevat specifieke details zoals het laadvermogen (variërend van 1500 tot 4000 kg), wat essentieel was voor de logistieke planning van de voedselvoorziening. De opmerking over de paraatheid (6 uur van tevoren melden) wijst op een centraal gecoördineerde inzet, mogelijk in het kader van de distributie tijdens de bezettingsjaren. ---
Administratieve kaart/kwitantie voor handdoekverhuur.
Het document is een standaardformulier voor de logistiek van textielbeheer binnen een Amsterdamse gemeentelijke instelling (waarschijnlijk een school nabij de Vismarkt). * **Voorraadbeheer:** Er is sprake van een 'administratieve voorraad' van 12 stuks (8 wit, 4 bont). Opvallend is dat er meer 'schoon' wordt ontvangen (10+8=18) dan er vuil wordt ingeleverd (9) of in de administratieve voorraad staat (12). Dit duidt op een correctie of een extra levering. * **Drukcode:** De code `* 20972-10-42-2000` onderaan geeft aan dat er in oktober 1942 een oplage van 2000 stuks van dit formulier is gedrukt. * **Handschrift:** De opmerking onderaan is geschreven in een vlot, cursievelijk handschrift uit het midden van de 20e eeuw. De datum "10/2" in de opmerkingen verwijst waarschijnlijk naar 10 februari.
Document
* **Inhoud**: De lijst bevat 17 namen van handelaren in Amsterdam die gemachtigd waren om vis te roken ("rookers") en te verwerken. * **Terminologie**: * **hs**: huis (begane grond). * **I, II, III**: verdiepingsnummers. * **Jzn.**: Janzoon (patroniem). * **" / Idem**: herhaling van 'Amsterdam'. * **Topografie**: De adressen zijn representatief voor de Amsterdamse volkswijken waar kleinschalige nering en ambacht plaatsvonden, met name de Jordaan (Rozenstraat, Palmstraat, Westerstraat), de Staatsliedenbuurt (Gr. v. Prinstererstraat) en de Czaar Peterbuurt (Conradstraat). * **Bijzondere tekens**: De letter **'C'** achter de namen Haan en Sterkenburg valt op. Dit kan duiden op een classificatie, een specifieke wijkcode (bijv. Centrum) of een prioritering in de vergunningverlening.
Document
Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.
Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.
* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.
Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.
* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.
Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.
Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.
Dagrapport of inspectieverslag van een controleur.
* **Inhoud:** Het document betreft een verslag van handhavingsactiviteiten tegen illegale straathandel. De controleurs rapporteren over hun rondes in Amsterdam-West, het Centrum en de Dapperstraat. * **Observaties:** De ambtenaren merken op dat kooplieden in West tijdig vluchten omdat ze worden gewaarschuwd door voorbijgangers ("voor ons uit rijdend publiek"). In de Dapperstraat wordt "geen heb-je-weer" (een volksuitdrukking voor drukte of handel) geconstateerd. Er is specifiek gezocht naar de verkoop van schaarse goederen zoals sigarettenvloei, appels en groenten. Ook zijn er schepen in het centrum gecontroleerd en doorzocht. * **Handschrift en Staat:** Het handschrift is een vlot, leesbaar ambtelijk cursief uit het midden van de 20e eeuw. Het document is geschreven op gelinieerd papier dat waarschijnlijk deel uitmaakte van een groter register (gezien de kolommen bovenaan voor "Naam", "Geb. datum", etc., die hier niet voor dat doel zijn gebruikt).
Handgeschreven notitie op gelinieerd papier.
Het document is een eenvoudige identificatienotitie. Bovenaan staat gecentreerd de plaatsnaam "Sloterdijk". Daaronder staan op één regel de naam van een persoon ("Th J Bakker"), een specifiek adres ("Sloterdijkermeerweg 171") en nogmaals de plaatsnaam ("Sloterdijk"). Het handschrift is een vlot, hellend cursief. Het papier is voorzien van horizontale hulplijnen, maar de tekst is grotendeels boven de bovenste lijnen geplaatst, wat suggereert dat het als een soort koptekst of dossierlabel dient.
Document
* **Economische Toestand:** De pagina toont een economie in een overgangsfase tijdens de oorlog. Bedrijven zoals Heineken rapporteren nog steeds winsten, maar maken expliciet melding van het vormen van reserves voor verliezen in "Aziatische deelnemingen". Dit wijst op de onzekerheid over bezittingen in Nederlands-Indië na de Japanse inval. * **Japanse Bezetting:** Het bericht uit Tokio is een voorbeeld van de toenmalige economische propaganda. Er wordt gesproken over een "Nieuwe Orde" in Oost-Azië, waarbij de Japanse staat de regie overneemt, maar "loyale" private banken (waarschijnlijk bedoeld als collaborerende instanties) nog een rol mogen spelen. * **Taalgebruik:** Het Nederlands is formeel en hanteert de spelling-Marchant (zoals "hoogere", "zooals", "kapitaal-verhooging"). De toon van de beursberichten is zakelijk, maar de context van de oorlog is tussen de regels door overal aanwezig (bijv. de blokkering van dividenden en de invloed van de bezetter op de effectenhandel). * **Sociale Gegevens:** De lijst van de Burgerlijke Stand is zeer uitgebreid, wat typerend was voor die tijd om familieberichten centraal te communiceren bij gebrek aan andere snelle media. ---
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst (bijlage bij een brief).
| " | 16 | J.Bakker | " 2 " 55 | ƒ 2139,90 |
Getypte lijst (bijlage bij een brief).
| " | 24 | J.Bakker | " 2 " 74 | ƒ 177,52 |
Getypte lijst (bijlage bij een brief).
| " | 72 | J.Bakker | | ƒ 485,45 |
Getypte lijst met handgeschreven aantekeningen.
| 56 / | | J.Bakker | |
Administratief rapport / lijst van kooplieden.
| J. Bakker | b: k: eieren | neen | — | 48 jaar. |
Administratieve registerpagina / lijst van neringdoenden.
| J. Bakker | idem | | | idem | 1904 |
Getypte lijst van personen/handelaren.
| J.Bakker | " | 50 |
Getypte lijst van personen/handelaren.
| J.Bakker | " | 50 |
Getypte lijst van personen/handelaren.
| J.Bakker | N.D.dyk | 5 |
Getypte lijst/register.
| J.Bakker | " | 50 |
Getypte lijst/register.
| J.Bakker | " | 50 |
Getypte lijst/register.
| J.Bakker | N.D.dyk | 5 |
Getypte lijst op verouderd papier, waarschijnlijk een doorslag of stencilkopie.
| J.Bakker | A.5 | |
Transportlijst
| J. Bakker | 6.19 | | J. Oskam | 17.30 | |
Getypte lijst (doorslag of kopie).
| J.Bakker | 19-3-08 | Goudsbloemstr.127 III | Lindengracht | 23-2-42 |
Getypte lijst/register in tabelvorm.
| J.Bakker | Goudsbloemstraat 127 | 19-3-08 | groenten |
Getypte lijst van marktkooplieden/standplaatshouders.
| J.Bakker | Goudsbloemstraat 127 | 19-3-08 | groenten |
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats groenten
Waterlooplein — standplaats groenten
Onbekend
Onbekend — standplaats 103
Onbekend — standplaats 209
Onbekend
Uilenburg — standplaats " 139,75 " -,84
Waterlooplein — standplaats " 139,75 " -,84
Onbekend
Onbekend
Onbekend — standplaats J
Waterlooplein — standplaats Lindengracht 23-2-42
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief (handgeschreven) * **Datum:** 1 februari 1939 (genoteerd als 1-2. 39.) * **Afzender:** J.F. Bakker, 2e Jan Steenstraat 81 II, Amsterdam. * **Ontvanger:** De Directeur (vermoedelijk van een marktwezen of gemeentelijke instantie). * **Taal:** Nederlands. * **Onderwerp:** Beklag over financiële schade en reputatieschade naar aanleiding van een i...
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer
# TRANSCRIPTIE 125 | C. Bakker | Contr. Marktopz. | III | 1800,= | 85,= | 1885.- | 1900,= | 85.- | 1985.- | e.v. period. (sal. verh.) 1-11-1942 65 | J. W. v. Beeren | Bureauambtenaar | III | 1800.- | - | 1800.- | 1900.- | | 1900.- | id.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief/verklaring. * **Datering:** 1 februari 1939 (A. dam 1-2. 39). * **Auteur:** J.F. Bakker. * **Geadresseerde:** "Mijn heer de Directeur" (waarschijnlijk de Directeur van het Marktwezen). * **Locatie:** Amsterdam (2e Jan Steenstraat 81-II). * **Onderwerp:** Beklag over geleden schade, eerroof en een geschil waarbij een Marktmeeste...
# DOCUMENT INFO * **Datum:** 4 november 1942 * **Locatie:** Nieuwer-Amstel (tegenwoordig Amstelveen) * **Afzender:** J.W. Bakker (vermoedelijke naam op basis van signatuur), M. van Plerelaan 10, Nieuwer-Amstel. * **Ontvanger:** Waarschijnlijk de directie van de Centrale Markt (C.M.) te Amsterdam. * **Kenmerken:** Handgeschreven brief met diverse ambtelijke aantekeningen in rood potlood ...