J. van Galenstraat

Zakelijke correspondentie / Offerte

Dit document is een formele zakelijke offerte van Technisch Bureau H. Glastra aan de directie van de Centrale Markthallen in Amsterdam. Het bureau biedt een gebruikte ("gebr.") weegschaal aan van het merk "Gedo" met een weegcapaciteit van 50 kilogram. Opvallende details uit de tekst: * **Conditie en Prijs:** De weegschaal wordt aangeboden voor 170 gulden, wat exact de helft is van de nieuwprijs (340 gulden). * **Inspectie:** Er wordt vermeld dat een zekere "heer Stam" (vermoedelijk een technisch medewerker of keurmeester van de Markthallen) het apparaat al heeft bezichtigd en goedgekeurd. Dit wijst op een voorafgaand contact of een gerichte zoekopdracht vanuit de Markthallen. * **Fabrikant:** Het apparaat is vervaardigd door Meyer & Kuntzel, een bekende Amsterdamse weegwerktuigenfabriek in de Noord (Papaverweg).

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De brief is een uitnodiging aan de hoofdopzichter van de Centrale Markthallen voor de vertoning van de film "De Huishouding van Amsterdam". Deze film is gemaakt door Paul A.J. Wijnhoff in opdracht van Corry Tendeloo. * **Gelegenheid:** De vertoning vindt plaats tijdens een openbare vergadering van de Vrijzinnig Democratische Vereeniging (de Amsterdamse afdeling van de VDB) in theater Bellevue. * **Toon:** Zeer formeel en zakelijk, passend bij de juridische en bestuurlijke status van de betrokkenen in die tijd. * **Administratieve sporen:** Het stempel bovenin duidt erop dat de brief is opgenomen in het archief van de Centrale Markthallen (onderdeel van de Gemeente Amsterdam). De aantekening "in. 17/6" wijst waarschijnlijk op de datum van ontvangst of behandeling.

Zakelijke brief (offerte).

* **Vorm en Stijl:** De brief is opgesteld op representatief briefpapier dat de status van de firma benadrukt (opgericht in 1907, diverse telegramcodes voor internationale handel, export naar de tropen). Het taalgebruik is uiterst formeel en hoffelijk ("aangenaam onderhoud", "teekenen wij onder beleefde aanbeveling"), typerend voor de zakelijke correspondentie van die tijd. * **Inhoud:** Het betreft een prijsopgave voor verschillende soorten haring (gezouten haring, maatjesharing en Schotse haring) in diverse verpakkingseenheden (vaatjes). Opvallend is dat de haring van de "vangst 1938" is, wat suggereert dat men in april 1939 de voorraad van het voorgaande seizoen verkocht. * **Handgeschreven elementen:** Naast de officiële stempel van binnenkomst/registratie, zijn er handgeschreven parafen of instructies rechtsboven, wat duidt op de administratieve verwerking bij de ontvangende partij (Gemeente Amsterdam). ---

Zakelijke correspondentie / Offerte.

* **Inhoud:** De brief betreft een formele offerte voor diverse industriële smeermiddelen en vetten naar aanleiding van een technisch overleg op 19 april 1939. Er wordt specifiek advies gegeven over producten die bestand zijn tegen lage temperaturen (tot -30 graden Celsius), wat essentieel is voor koelinstallaties in markthallen. * **Terminologie:** Het document hanteert de toenmalige spelling (zoals "Mijne Heeren", "Uwerzijds", "Technischen Dienst"). Opvallend is de differentiatie tussen 'Dagprijs' en 'Contractprijs', waarbij een aanzienlijke korting wordt geboden bij een minimale jaarlijkse afname van 2400 eenheden. * **Technische specificaties:** De brief noemt merknamen die nog lang in de olie-industrie gangbaar zouden blijven, zoals Teresso en Zerice. De nadruk op het "stolpunt" van de olie onderstreept de technische expertise die de firma wilde uitstralen. * **Juridisch/Financieel:** De prijzen zijn inclusief "emballage" (verpakking) en "omzetbelasting". De leveringsconditie is "franco huis", wat betekent dat de verkoper de transportkosten en het risico draagt tot aan de deur van de koper.

Getypte brief met handtekening.

* **Inhoud:** De afzender, S. Lam, verzoekt de Directeur van het Marktwezen om zijn standplaatsen op het Waterlooplein en de Nieuwe Uilenburgerstraat te mogen behouden. Vanwege problemen met zijn tabaksvergunning kan hij er tijdelijk niet staan, maar hij biedt aan het marktgeld door te betalen om de rechten op de plekken te behouden. * **Vorm:** Het betreft een zakelijke correspondentie op formeel briefpapier. Er zijn ambtelijke aantekeningen zichtbaar: een paars stempel met een dossiernummer bovenaan, een handgeschreven paraaf bij de adressering en het getal "30" rechtsonder. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in de destijds gebruikelijke formele stijl ("wensch", "weder", "zoodat", "zijnertijd").

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De brief dient als officiële afzegging van een geplande excursie naar de Centrale Markthallen in Amsterdam. De reden voor de annulering is een gebrek aan aanmeldingen vanuit de leden van de Natuurvrienden. * **Toon en stijl:** De correspondentie is formeel en beleefd, kenmerkend voor zakelijke communicatie uit de vooroorlogse periode. De afzender spreekt haar waardering uit voor de voorbereidingen van de tegenpartij. * **Administratieve sporen:** De diverse nummers en handgeschreven aantekeningen (zoals de naam 'Hoogervorst' bovenaan, waarschijnlijk de behandelend ambtenaar of afdelingshoofd bij de Markthallen) wijzen op een zorgvuldige archivering door de ontvangende instantie. * **Fysieke staat:** Het document is goed bewaard gebleven, met duidelijke typemachineletters en een karakteristiek tweekleurig briefhoofd.

Afschrift van een brief/verzoekschrift.

* **Doel:** De vereniging vraagt officiële toestemming aan de politie en het gemeentebestuur voor een grootschalig wandelevenement. * **Routes:** De marsen starten en eindigen bij de Centrale Markthallen in Amsterdam-West. De routes voeren door Amsterdam-West en de aangrenzende gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Er worden gedetailleerde wegbeschrijvingen gegeven met afkortingen als "r.a." (rechtsaf) en "l.a." (linksaf). * **Deelnemers:** Er worden ongeveer 800 burgers verwacht, exclusief militairen. * **Opvallende details:** * De mars is "ten bate van O. en O." (Ontwikkeling en Ontspanning), een organisatie die zich inzette voor het welzijn van gemobiliseerde soldaten. * Er is sprake van begeleidende muziek door trommels, hoorns en pijpers. * Typos in het origineel (zoals "r.Abestevaerstraat" en "Galjenstraat") zijn in de transcriptie behouden.

Getypte brief op briefpapier.

In deze brief stelt Ir. D.F. Merz aan Dr. A. van der Laan (Directeur van het Amsterdamse Marktwezen) voor om experimenten te starten met een nieuwe methode voor de conservering van fruit: het invriezen in vaten (fust). De kernpunten van de brief zijn: 1. **Samenwerking:** Er is sprake van een beoogde samenwerking met de firma "Gebroeders Pel" N.V. en een eerdere bemiddeling door de heer Van Zwanenberg. 2. **Locatie:** Merz stelt voor om het bestaande Koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam te gebruiken voor deze proeven. 3. **Toekomstvisie:** Bij succes hoopt men een permanent proefbedrijf te stichten. De kosten voor de initiële proeven worden laag ingeschat. 4. **Logistiek:** Merz kondigt een bezoek aan op de Jan van Galenstraat 14 (het adres van de Centrale Markthallen) om de details te bespreken. De toon is uiterst formeel en hoffelijk, kenmerkend voor de zakelijke correspondentie van die tijd ("Den Zeer Geleerden Heer", "Uwen kantore").

Zakelijke brief op officieel briefpapier.

In deze brief verzoekt Electrolux N.V. aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om een schriftelijke verklaring of steunbetuiging betreffende het nut van koelkasten voor particulieren. De kern van het argument is dat moderne stedelijke woningen (met name étage-woningen) vaak geen natuurlijke koele opslagplaats hebben, waardoor levensmiddelen snel bederven. Electrolux hanteert hier een slimme tactiek: zij presenteren de koelkast niet als een luxeartikel, maar als een noodzakelijke voorziening voor de volksgezondheid en hygiëne ("een koel plekje"). Door te benadrukken dat de kast klein moet zijn (zodat deze onder een aanrecht past), spelen zij in op de beperkte ruimte in Amsterdamse woningen. De brief is een duidelijk voorbeeld van lobbywerk: het bedrijf probeert een autoriteit op het gebied van voedselvoorziening te laten bevestigen dat hun product een "dringende behoefte" vervult, wat commercieel zeer waardevol zou zijn voor hun marketing of mogelijke overheidsopdrachten.

Postkaart (briefkaart) met voorgedrukte postzegel en stempels.

* **Bestemming:** De kaart is gericht aan de directeur van het Marktwezen in Amsterdam. De Jan van Galenstraat is de locatie van de Centrale Markthallen. Opvallend is dat de schrijver eerst "Markthallen" schreef en dit heeft gecorrigeerd naar "Marktwezen", wat de overkoepelende gemeentelijke dienst was. * **Administratieve verwerking:** De stempel "Nº 27/45 / M. 1940" linksboven duidt op een registratienummer binnen het archief of de postregistratie van de gemeente Amsterdam (M waarschijnlijk voor Marktwezen). * **Postale details:** De kaart is gepost op het Centraal Station van Amsterdam. De aanmoediging in het stempel om "volledig te adresseren" was een campagne van de PTT om de postbezorging efficiënter te maken. * **Potloodnotitie:** De notitie "4 F" met een pijl naar de afzender is waarschijnlijk een interne archiefcode of een aanwijzing voor de route van het document binnen de administratie.

Briefkaart (postkaart) met voorgedrukte postzegel.

Dit document is een zakelijke correspondentie van een burger aan een gemeentelijke instantie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Administratieve sporen:** Het stempel "M. 1940" met de datum "12/12" (12 december, de dag na verzending) duidt op de ontvangstregistratie bij de afdeling Marktwezen. Het nummer "22/18/1" is vermoedelijk een dossier- of referentienummer. * **Locaties:** De afzender woonde op het Waterlooplein, destijds het hart van de Joodse buurt in Amsterdam. De geadresseerde, het Marktwezen, was gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. * **Postzegel:** Er is gebruikgemaakt van een toeslagzegel voor de stichting "Voor het Kind". De afbeelding toont een gestileerd kinderprofiel, ontworpen door Pyke Koch voor de emissie van 1940.

Getypte brief op papier.

* **Inhoud:** De schrijfster beklaagt zich over de veranderde gang van zaken op de Bloemenmarkt aan de Amsterdamse Singel. Waar voorheen na markttijd alle kramen, inventaris en karren werden weggehaald, blijft de boel nu 's avonds en in het weekend staan. Zij ervaart dit als een aantasting van het woongenot en het "stadsschoon". * **Toon en Stijl:** De brief is opgesteld in een zeer beleefde, bijna nederige maar toch stellige stijl, typerend voor de vooroorlogse en vroege oorlogsjaren. De schrijfster verontschuldigt zich bij voorbaat mocht zij het bij het verkeerde eind hebben, maar haar boodschap is helder: de regels worden niet nageleefd. * **Taalgebruik:** Gebruik van de oude spelling (bijv. "zoolang", "eenigen", "stadsschoon") en naamvalsuitgangen ("den Singel", "den marktdag").

Zakelijke brief / orderbevestiging.

* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging van een mondelinge bestelling die een dag eerder (11 september) is geplaatst door een zekere de heer Jonkman van de Centrale Markthallen. Het gaat om de levering van één 'persklep' vervaardigd uit 'R.M.2 staal (veredeld)'. De facturatie zal op een later tijdstip plaatsvinden. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele zakelijke spelling en stijl, zoals "Wy" (tegenwoordig "Wij") en "t.z.t." (te zijner tijd). * **Visuele kenmerken:** Het document bevat diverse administratieve aantekeningen, waaronder referentienummers en een handgeschreven 'bon'-nummer linksonder. Er is een vage diagonale stempeltekst zichtbaar op de achtergrond, mogelijk "EXPEDITIE". * **Materiaal:** Er wordt specifiek veredeld R.M.2 staal genoemd, wat duidt op een onderdeel dat bestand moet zijn tegen hoge druk of slijtage, passend bij de technische aard van Werkspoor.

Handgeschreven brief.

De schrijfster, mevrouw Wertheim-Zilberberg, verzoekt de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om ontheffing van de betalingsverplichting voor de ventvergunning van haar echtgenoot. De reden die zij opgeeft is hartverscheurend en zakelijk tegelijk: haar man, M. Wertheim, is negen weken daarvoor (eind maart 1941) "opgepikt" in het Tip Top Theater en gedeporteerd naar concentratiekamp Buchenwald. De brief toont de wanhopige financiële situatie van achtergebleven Joodse gezinnen. Mevrouw Wertheim blijft achter met vier jonge kinderen en een minimale uitkering ("zeer lage steun"), waardoor zij de kosten voor een vergunning die niet meer gebruikt kan worden, niet kan opbrengen. De toon is beleefd en formeel, zoals gebruikelijk in die tijd, maar de onderliggende tragedie is duidelijk aanwezig in de zin: "zonder dat hij iets misdeed."

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (H t/m K). Per persoon is er een serie- en volgnummer en een woonadres vermeld. * **Annotaties:** De handgeschreven blauwe aantekeningen voegen een "K-nummer" toe (waarschijnlijk een kaartnummer of dossierreferentie) en een datum tot wanneer een bepaalde status of vergunning geldig was (bijv. "t/m 1/7 '41"). * **Locaties:** Alle vermelde adressen bevinden zich in Amsterdam. Er is een opvallende concentratie van adressen in de voormalige Joodse buurt (o.a. Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Gelderschekade) en de Transvaalbuurt (o.a. Kraaipanstraat, Tugelaweg). * **Terminologie:** "hs" staat voor huis (begane grond), Romeinse cijfers (I, II, III) duiden de verdieping aan. "Fa." bij Hofman duidt op een firma.

Ambtelijke brief / informatieverzoek.

* **Inhoud:** De Duitse bezettingsautoriteit in Amsterdam verzoekt de directeur van de Centrale Markthallen om een gedetailleerde lijst van alle vishandelaren die ná de inval (9 mei 1940) een vergunning hebben gekregen. Van deze personen moeten de volledige voornamen, achternaam, geboortedatum, adres en burgerlijke staat worden aangeleverd. * **Toon en Stijl:** De brief is formeel, dwingend en bureaucratisch. Het is een typisch voorbeeld van de administratieve controle die de bezetter uitoefende op de Nederlandse economie en voedselvoorziening. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven groene aantekeningen laten zien dat de brief op 29 september 1942 is ontvangen bij de Markthallen. Er is een instructie bijgeschreven ("spoed aan mij retour") die duidt op de prioriteit die aan dergelijke Duitse bevelen werd gegeven binnen het Nederlandse ambtelijke apparaat. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend namens de *Referent für soziale Fragen* (Referent voor sociale vraagstukken), wat aangeeft dat dit type economische controle onder de sociale/administratieve afdeling van het bezettingsbestuur viel.

Zakelijke brief (aanmaning/herinnering).

De brief is een formele aanmaning van een visgroothandel uit Vlaardingen aan het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het schrijven is tweeledig: een openstaand saldo van 190 gulden en de retournering van 50 lege vaten (emballage). De toon is zakelijk en dwingend ("beleefd doch dringend"), waarbij een harde deadline wordt gesteld (vóór 16 januari). Het document bevat diverse administratieve sporen: 1. Een referentienummer dat verwijst naar het dossier van 1942. 2. Een paraaf in rood potlood, waarschijnlijk van de behandelend ambtenaar in Amsterdam. 3. Een vaag rond stempel van de Gemeente-Reiniging, wat suggereert dat dit document later in een archief van een andere gemeentelijke dienst terecht is gekomen of dat papier hergebruikt werd (hoewel dat laatste minder waarschijnlijk is voor de officiële correspondentie zelf).

Officiële brief/correspondentie op gedrukt briefpapier.

* **Inhoud:** De brief is een antwoord van de directeur van het Gewestelijk Arbeidsbureau (GAB) aan het Amsterdamse Marktwezen. Het Marktwezen had blijkbaar gevraagd of de ventvergunningen van een lijst personen (waarschijnlijk Joodse Amsterdammers) ingetrokken moesten worden. De directeur meldt dat deze personen — op één na, Mej. J. Betel-Degen — zijn opgeroepen voor de Joodse werkkampen in Drenthe. Opmerkelijk is de bureaucratische afhoudendheid aan het eind: de directeur stelt dat het niet zijn bevoegdheid is om de vergunningen daadwerkelijk in te houden; die beslissing legt hij terug bij het Marktwezen. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk en administratief. Het lot van de betrokkenen (tewerkstelling in werkkampen) wordt gepresenteerd als een voldongen administratief feit. * **Terminologie:** "Ventvergunningen" verwijst naar de toestemming om op straat handel te drijven. De term "tewerkstelling in een werkkamp voor Joden" is een directe verwijzing naar de gedwongen arbeid die in deze periode werd opgelegd. * **Visuele details:** De doorgehaalde term "BIJKANTOOR" en de toevoeging "B/S" wijzen op een specifieke afdeling binnen het GAB. De handgeschreven annotatie "m.v.i." (mogelijk 'met verzoek inlichtingen' of 'met vorig ingesloten') en de paarse stempel onderaan tonen de weg die het document door de gemeentelijke bureaucratie heeft afgelegd.

Getypte brief op briefpapier, met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

In deze brief beklaagt J. Bastenhof Gzn. zich bij de Directeur van het Marktwezen over de gebrekkige levering van groenten aan zijn gezin. De kern van het probleem ligt bij zijn vaste groenteman, J.H. Burger. Burger kan niet leveren omdat zijn vaste grossiers, de firma's Nikkelberg en Levie Polak, door de bezetter zijn uitgesloten van handel omdat het "niet-Arische" (Joodse) bedrijven zijn. Bastenhof klaagt dat de overheid (het Marktwezen) verzuimd heeft om Burger een nieuwe, "Arische" grossier toe te wijzen. De schrijver hanteert een dwingende toon en gebruikt de ideologie van de bezetter strategisch in zijn voordeel: hij stelt dat het niet de bedoeling kan zijn dat "Arische afnemers" de dupe worden van de maatregelen tegen Joden.

Envelop van een aangetekende expressbrief.

* **Postale markeringen:** De brief is met hoge prioriteit verzonden. De combinatie van "Aangeteekend" (voor zekerheid van ontvangst) en "Per Expresse" (voor snelheid) duidt op een officieel of dringend schrijven. Het registratienummer van de afzender op het Bijenkorf-postkantoor is 648. * **Administratieve markeringen:** De rode cijfers "884" en de groene aantekeningen ("aff" - waarschijnlijk *afgedaan* - en "V. II" - mogelijk een verwijzing naar een archiefmap of volume) zijn na ontvangst door de administratie van het Marktwezen op de envelop gezet. * **Tarieven:** De totale frankering van 25 cent kwam in de vroege naoorlogse periode overeen met het gecombineerde tarief voor een lokale brief, de aantekenvrees en het expresrecht. * **Locatie:** De brief is verzonden binnen Amsterdam, van Oost naar West. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat vormden destijds het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad.

Envelop of voorzijde van een gevouwen officieel document.

* **Administratieve context:** Het betreft zakelijke correspondentie binnen de vissector. De afzender is een overkoepelend orgaan voor visafslagen (de Ondervakgroep Veilingen van Visch), gevestigd in de belangrijke vissershaven IJmuiden. * **Locatie:** De geadresseerde is de directeur van de gemeentelijke vismarkt in Amsterdam. Het adres 'J. van Galenstraat 14' verwijst naar het terrein van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam), die in 1934 in gebruik werden genomen. * **Taal en spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de oude spelling (bijv. 'Visch' in plaats van 'Vis'), wat duidt op een datering van vóór de spellingshervorming van 1947/1954 in officieel gebruik. * **Organisatiestructuur:** De term 'Ondervakgroep' is specifiek voor de ordening van het bedrijfsleven zoals die tijdens de bezettingsjaren (Tweede Wereldoorlog) werd ingevoerd via het Organisatiebesluit 1941 en die kort na de oorlog nog bleef voortbestaan.

Zakelijke brief.

In deze brief verzoekt de firma Gebrs. Sandhaus de directie van de Centrale Markthallen om toestemming (een "bewysje") om hun leverancier, Fa. Nooy's Fruit Import, op het marktterrein te bezoeken. De kern van de brief draait om de logistiek rond de inkoop van vruchten voor hun conservenproductie. Naast de toegangsvraag informeren de gebroeders naar de regels voor het zelf (laten) ophalen van goederen met een besteldienst, omdat de bezorging het voorgaande jaar te traag verliep. Ze geven aan zelf te willen meekomen om contant af te rekenen. De handgeschreven kanttekeningen in de linkermarge zijn administratieve aantekeningen van de ontvangende instantie (de Markthallen). Hieruit blijkt dat de aanvraag uiteindelijk op 8 juli 1943 als "afgedaan" is beschouwd omdat de aanvraag telefonisch werd ingetrokken.

Voorzijde van een envelop of briefomslag.

Dit document is een officieel poststuk uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De spelling is conform de toen geldende normen ("Vischmarkt", "den Heer"). De geadresseerde is de directeur van de Gemeentelijke Vischmarkt in Amsterdam, gevestigd aan de Jan van Galenstraat 14, waar zich de Centrale Markthallen bevonden. Opmerkelijk is dat de volledige tekst van de brief op de achterzijde in spiegelbeeld door het papier heen te zien is. Dit suggereert dat de inkt in de loop der decennia is doorgeslagen of dat het papier zeer dun (doorslagpapier) was. De rode postzegel van 7½ cent toont het gestileerde vogelmotief dat in die jaren gebruikelijk was.

Zakelijke correspondentie (brief).

* **Inhoud:** De brief dient als een formele bevestiging van de Valeriuskliniek aan de gemeentelijke instantie van het Marktwezen dat zij akkoord gaan met de Firma Böhne als hun vaste leverancier voor vis. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "visch", "accoord", "deelen") en een zeer formele zakelijke toon. De aanhef "M.," staat voor "Mijnheer". * **Administratieve sporen:** De paarse stempels en de handgeschreven notities ("n.i. lijst", waarschijnlijk "niet in lijst" of "naar inkooplijst") wijzen op de administratieve verwerking door de afdeling Visch van het Marktwezen. De datumstempel 11/4 (11 april) suggereert de datum van ontvangst of registratie.

Handgeschreven verzoekschrift / memo.

* **Inhoud:** Het document is een formeel verzoek van een functionaris van (waarschijnlijk) een gemeentelijke dienst of een aan de overheid gelieerde instelling aan het Koloniaal Instituut. Er wordt gevraagd om gratis toegangsbewijzen voor personeelsleden die een cursus hebben gevolgd bij het Instituut. * **Adres:** Het genoemde adres "J. van Galenstraat 14 A'dam West" was historisch gezien het hoofdkantoor van de Gemeentetram (later GVB) en andere gemeentelijke diensten in Amsterdam. Dit suggereert dat de cursisten mogelijk trambestuurders of ander gemeentepersoneel waren die werden bijgeschoold over koloniale zaken. * **Taalgebruik:** Formeel-ambtelijk Nederlands ("Hiermede verzoek ik U beleefd", "ten behoeve van"). * **Paleografische opmerkingen:** Het handschrift is een vlot, 20e-eeuws zakelijk lopend schrift. De rode inkt linksboven duidt op een archivering- of classificatiesysteem.

Document

* **Inhoud:** Mevrouw Van der Sloot Boon beklaagt zich over de handelwijze van haar groenteman, N. Proost. De kern van de klacht is dat hij weigert appels te leveren op basis van een vermeend verouderde klantenkaart, terwijl hij wel distributiebonnen heeft aangenomen. Daarnaast beschuldigt zij hem van zwarte handel vanuit een kelder naast de winkel van zijn vader en onbeleefd gedrag jegens ouderen. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd ("Met de meeste Hoogachting"), maar de ondertoon is verontwaardigd en beschuldigend. De schrijfster erkent dat de directie wellicht niet direct over distributieklachten gaat, maar acht de situatie ernstig genoeg om te rapporteren. * **Taalgebruik:** Typisch voor het midden van de 20e eeuw, met archaïsche spelling zoals "Mijn Heeren", "zoo", "gerafineerd" (met één 'f') en "meenschen". De term "mij m meisje" verwijst naar een dienstbode. * **Juridische/Administratieve aspecten:** Er wordt verwezen naar de "vestigingswet", wat suggereert dat de schrijfster vermoedt dat de illegale verkoop vanuit de kelder ook een overtreding van de bedrijfsvergunningen is.

Dienstbrief / Kennisgeving.

De brief is een formele kennisgeving van de Inspectie voor de Prijsbeheersing aan de directeur van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam. De kern van de boodschap is dat de groentezaak van de heer A.Th. Pouw, gelegen aan de Kastanjeweg 9, voor een periode van zes maanden gesloten wordt vanaf 1 oktober 1944. Hoewel de reden niet expliciet in de tekst staat, was de Inspectie voor de Prijsbeheersing tijdens de Tweede Wereldoorlog belast met het bestrijden van prijsopdrijving en zwarte handel. Een sluiting van zes maanden was een gangbare, zware administratieve sanctie voor winkeliers die de vastgestelde distributieprijzen overtraden. De datering, 1 september 1944, is historisch relevant. Dit was vlak voor 'Dolle Dinsdag' (5 september 1944), een periode van grote onrust en naderende bevrijding, waarin de bureaucratie van de bezettingsmacht desondanks bleef functioneren.

Postkaart (briefkaart), adreszijde.

* **Administratieve context:** De kaart is gericht aan de directeur van het 'Marktwezen' in Amsterdam. Het grote paarse stempel met "M. 1944" en het dossiernummer suggereert dat dit document na ontvangst is ingeboekt in de gemeentelijke administratie. De Jan van Galenstraat 14 was (en is deels nog steeds) de locatie van de Centrale Markthallen. * **Posthistorie:** De kaart is afgestempeld op het Centraal Station van Amsterdam op 26 juli 1944 tussen 18:00 en 19:00 uur. * **Luchtbescherming:** Het propagandastempel ("Zand en water zijn bij brandbom inslag de beste bluschmiddelen") is kenmerkend voor de Tweede Wereldoorlog. De Nederlandse bevolking werd via de post aangemoedigd om voorzorgsmaatregelen te treffen tegen geallieerde en Duitse luchtaanvallen. * **Sociaal-geografisch:** De afzender, H. de Vries, woonde in de Balthasar Floriszstraat (Amsterdam-Zuid), een straat nabij het Museumplein.

Getypte brief met handgeschreven handtekening, stempels en aantekeningen.

In deze brief verzoekt M.H. van Dijk de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam om opnieuw een standplaats te mogen innemen op de markt van het Waterlooplein. De aanleiding is een eerder besluit (van 19 januari 1944) waarbij een opgelegde schorsing is ingekort. Van Dijk geeft aan dat hij vanaf 8 januari 1944 officieel weer is toegelaten tot de markten en vraagt nu specifiek om zijn plek op het Waterlooplein terug te krijgen. De brief is zakelijk en beleefd opgesteld, passend bij de formele correspondentie met overheidsinstanties in die tijd. De diverse stempels en nummers duiden op de administratieve verwerking door de gemeente Amsterdam.

Zakelijke brief (betalingsherinnering).

Het document is een zakelijke correspondentie uit de late oorlogsjaren. De firma Miedema herinnert de Centrale Markthallen in Amsterdam aan een openstaande schuld voor de levering van gerookte paling. Wat opvalt is het enorme bedrag van **f 5.476,70**. Voor 1944 was dit een kapitaal; ter vergelijking: een gemiddeld maandloon lag destijds rond de 150 à 200 gulden. Dit wijst op een zeer grote levering van een schaars en kostbaar luxeproduct (paling) in een tijd van extreme voedseltekorten. De meest saillante passage is het verzoek om **NIET per giro** te betalen. Miedema vraagt expliciet om contante betaling ("brengen" of "halen"). Dit kan verschillende redenen hebben: 1. **Liquiditeit:** In de chaos van de Hongerwinter was contant geld direct inzetbaar op de zwarte markt voor de inkoop van nieuwe goederen of brandstof. 2. **Angst voor confiscatie:** Grote girale bedragen konden door de Duitse bezetter worden opgemerkt of bevroren. 3. **Inflatievrees:** In tijden van instabiliteit werd de voorkeur gegeven aan direct tastbaar geld boven banktegoeden. Uit de kantlijnnotitie blijkt dat de rekening uiteindelijk op 13 december 1944 is voldaan, bijna een maand na de brief en bijna twee maanden na de levering.

# TRANSCRIPTIE Den Heer Directeur v/h Marktwezen. Jan van Galenstraat. AMSTERDAM W. ===========

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE Mevrouw M.P. Angelbeek-Vitalie Rozenstraat 57 II Amsterdam-Centrum. wijk 7 ==================== Frankeering in afrekening **Marktwezen Amsterdam** Jan van Galenstraat 14 (West) *(In spiegelbeeld/doorslag rechts onderaan)*: Marktwezen Amsterdam Jan van Galenstraat 14 (West) No. Bijlage Onderwerp:

# TRANSCRIPTIE [Centraal bovenaan, onderstreept met dubbele lijn:] <u>C E N T R A L E M A R K T</u> . Jan van Galenstraat.

# TRANSCRIPTIE Den Heer P. Hoekhouder v. Marktwezen. Jan v. Galenstraat 14.