Zakelijke brief (betalingsherinnering). Fa. B. Miedema Jr. – Monnickendam (Vischgroothandel - Rookerij). [Briefhoofd]
Fa. B. Miedema Jr. - Monnickendam
VISCHGROOTHANDEL - ROOKERIJ TEL. 69, D. EN N. 52 - POSTGIRO 435986
[Afbeelding van een vis]

MONNICKENDAM, 18 November 1944
NIEUWE NIESSENOORTBURGWAL 6

[Adressering]
Centrale Markthallen,
J. van Galenstraat 14
A M S T E R D A M .

[Inhoud]
Mijne Heren,

dd. 19 en 20 October zonden wij U gerookte
paling tot een totaal bedrag van F. 5.476,70 welk
bedrag wij tot nu toe nog niet van U ontvingen.

Wij vragen U beleefd dit bedrag NIET per
giro over te maken, maar ons even te berichten of U
het zelf een dezer dagen komt brengen, ofwel dat wij
het kunnen komen halen.

In afwachting,

Hoogachtend,

[Stempel en handtekening rechtsonder]
B. MIEDEMA
Vischhandel en Rookerij
Tel. 69 en 52
MONNICKENDAM
[Handtekening: p.o. J. van Drunen]

[Annotaties en stempels]
* Linksonder (stempel): INGEKOMEN 21 NOV 1944 [v7] Beantw. ....................
* Links midden (handgeschreven): Uitbetaald dd 13 Dec. '44 [Paraaf/Handtekening]
* Rechtsboven (handgeschreven): Hr. Westeller / H. Jongbloed
* Linksboven (handgeschreven/gestempeld): Nº 46 A/207/1 M. 1944 21/11 Het document is een zakelijke correspondentie uit de late oorlogsjaren. De firma Miedema herinnert de Centrale Markthallen in Amsterdam aan een openstaande schuld voor de levering van gerookte paling.

Wat opvalt is het enorme bedrag van f 5.476,70. Voor 1944 was dit een kapitaal; ter vergelijking: een gemiddeld maandloon lag destijds rond de 150 à 200 gulden. Dit wijst op een zeer grote levering van een schaars en kostbaar luxeproduct (paling) in een tijd van extreme voedseltekorten.

De meest saillante passage is het verzoek om NIET per giro te betalen. Miedema vraagt expliciet om contante betaling ("brengen" of "halen"). Dit kan verschillende redenen hebben:
1. Liquiditeit: In de chaos van de Hongerwinter was contant geld direct inzetbaar op de zwarte markt voor de inkoop van nieuwe goederen of brandstof.
2. Angst voor confiscatie: Grote girale bedragen konden door de Duitse bezetter worden opgemerkt of bevroren.
3. Inflatievrees: In tijden van instabiliteit werd de voorkeur gegeven aan direct tastbaar geld boven banktegoeden.

Uit de kantlijnnotitie blijkt dat de rekening uiteindelijk op 13 december 1944 is voldaan, bijna een maand na de brief en bijna twee maanden na de levering. De brief dateert van november 1944, het begin van de Hongerwinter in West-Nederland. Amsterdam was door de spoorwegstaking en de Duitse blokkades vrijwel afgesloten van de aanvoer van voedsel. Monnickendam, gelegen in de belangrijke visregio aan het IJsselmeer, was een cruciale bron voor proteïnerijk voedsel voor de hongerende stad.

De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat fungeerden als de centrale spil in de voedseldistributie. Dat er op dit moment in de oorlog nog dergelijke grote hoeveelheden paling werden verhandeld, is opmerkelijk en getuigt van het voortbestaan van een commerciële voedselketen naast de officiële rantsoenering en de zwarte markt. De visbedrijven in Monnickendam speelden een dubbelrol: ze leverden aan de officiële kanalen, maar waren vaak ook betrokken bij clandestiene voedselhulp aan de bevolking van de grote steden. B. Miedema H. Jongbloed J. van Drunen J. van Galenstraat