B. Miedema

Handgeschreven namenlijst op een ongelinieerd vel papier.

* **Inhoud:** Het document is een werklijst met namen van personen en bedrijven, gegroepeerd per geografische locatie. De vele doorstrepingen en vinkjes wijzen op een administratief proces waarbij personen werden benaderd, gecontroleerd of afgevallen zijn. * **Handschrift:** Er lijken ten minste twee verschillende handschriften aanwezig te zijn, of er is op verschillende momenten met verschillende schrijfmaterialen aan de lijst gewerkt. De toevoeging "Sjoerd" linksboven fungeert mogelijk als een dossiernaam of de naam van de verantwoordelijke persoon. * **Namen:** Veel van de namen zijn typisch voor de regio Waterland (Mooijer, Steur, Oosterbaan). De vermelding "P. Gomes & Zn." in Den Helder en "J. v. Mey & Zn" duidt op zakelijke contacten of logistieke punten.

Document

Dit document is een officiële administratieve kopie van een besluit van de **Nederlandsche Visscherijcentrale** tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Het illustreert de verregaande regulering van de voedselketen in die periode. De essentie van de regeling is een gedwongen gecentraliseerde distributie: 1. **Toewijzing:** De firma Buter krijgt verse paling van specifieke leveranciers uit de regio IJsselmeer (Monnikendam en Enkhuizen). 2. **Verwerking:** De firma mag de vis roken en daarvoor een "rookloon" (arbeidsvergoeding) behouden. 3. **Inleverplicht:** De gerookte paling mag niet direct door Buter worden verkocht, maar moet volledig (100%) worden afgeleverd bij de visafslag in Amsterdam. 4. **Rationering:** Pas na deze inlevering krijgt de handelaar van de overheid een beperkte hoeveelheid toegewezen voor verkoop op zijn eigen marktkraam. De dreiging met "intrekking der toewijzingen" bij niet-naleving toont de dwangmiddelen aan die werden gebruikt om de zwarte handel te bestrijden en de schaarse voedselvoorraden onder overheidstoezicht te houden.

Document

* **Kernboodschap:** De Nederlandsche Visscherijcentrale rapporteert over de verzending van grote hoeveelheden gerookte Deense aal (paling) naar twee specifieke industriële bedrijven in Amsterdam. * **Ontvangers van de aal:** 1. **Holl. Draad-en Kabelfabriek (Draka):** ontvangt 840 halve kilo's (420 kg). 2. **Ned. Vliegtuigenfabriek Fokker:** ontvangt het merendeel van de zending, in totaal 3.308 halve kilo's (1.654 kg), geleverd door tien verschillende firma's uit Noord- en Zuid-Holland. * **Vorm:** Dit is een officieel afschrift van een administratief schrijven, bedoeld voor controle door de distributieautoriteiten.

Getypte lijst/staat van leveringen of toewijzingen (eensluidend afschrift).

* **Structuur:** Het document is opgezet als een tabel met drie kolommen. De linker kolom bevat de namen van lokale firma's (vaak in vissersplaatsen zoals Monnikendam, Spaarndam en Uitgeest). De middelste kolom vermeldt grote industriële toeleveranciers (Siemens, Thabur, Herberholt). De rechter kolom bevat gewichten in kilogrammen, waarbij "-½kg" vermoedelijk duidt op een halve kilo toevoeging (bijv. 575,5 kg). * **Inhoud:** Het lijkt te gaan om een overzicht van toegewezen materialen of grondstoffen (zoals metalen voor de aluminiumwalserij of batterijen) die via de Nederlandsche Visscherijcentrale werden gedistribueerd aan of gereserveerd voor specifieke bedrijven in de visserijsector. * **Taalgebruik:** De spelling is de oude spelling (vóór 1947), herkenbaar aan "Nederlandsche" en "Visscherij". De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat gebruikelijk is bij een officieel afschrift.

Getypte lijst, waarschijnlijk een doorslag of officieel afschrift.

Dit document betreft een distributielijst van de Nederlandsche Visscherijcentrale. Het overzicht koppelt vishandelaren (links, uit plaatsen als Spaarndam en Monnikendam) aan industriële afnemers (midden, vaak machinefabrieken in Utrecht). Opvallend is dat de afnemers geen typische visverwerkende bedrijven zijn, maar metaal- en confectiefabrieken. De vermelde gewichten (in kilo's) duiden waarschijnlijk op de toewijzing van vis of visproducten (zoals gezouten haring of visolie) voor de bedrijfskantines of voor de aanvullende voeding van het personeel van deze fabrieken tijdens de bezettingsjaren. De vermelding "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een getypt afschrift is van een origineel document.

Zakelijke brief (betalingsherinnering).

Het document is een zakelijke correspondentie uit de late oorlogsjaren. De firma Miedema herinnert de Centrale Markthallen in Amsterdam aan een openstaande schuld voor de levering van gerookte paling. Wat opvalt is het enorme bedrag van **f 5.476,70**. Voor 1944 was dit een kapitaal; ter vergelijking: een gemiddeld maandloon lag destijds rond de 150 à 200 gulden. Dit wijst op een zeer grote levering van een schaars en kostbaar luxeproduct (paling) in een tijd van extreme voedseltekorten. De meest saillante passage is het verzoek om **NIET per giro** te betalen. Miedema vraagt expliciet om contante betaling ("brengen" of "halen"). Dit kan verschillende redenen hebben: 1. **Liquiditeit:** In de chaos van de Hongerwinter was contant geld direct inzetbaar op de zwarte markt voor de inkoop van nieuwe goederen of brandstof. 2. **Angst voor confiscatie:** Grote girale bedragen konden door de Duitse bezetter worden opgemerkt of bevroren. 3. **Inflatievrees:** In tijden van instabiliteit werd de voorkeur gegeven aan direct tastbaar geld boven banktegoeden. Uit de kantlijnnotitie blijkt dat de rekening uiteindelijk op 13 december 1944 is voldaan, bijna een maand na de brief en bijna twee maanden na de levering.

Afdeeling B. Levensmiddelenvoorziening. No. 5392 M.

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE Bijlage B

[Middenkolom] **COPIE** Aanvang ziekte: **12 Nov. 1943** Naam en voorletters: **Stegeman E.J.** Functie en No.: **timmerman** No. **80** Adres: **Jan Evertsenstraat 28 I**

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa