23 maart 1943 NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE

AFDEELING: Verd.
BETREFFENDE: aal
'S-GRAVENHAGE, 23 Maart 1943

[Rechtsboven handgeschreven in zwart:] 720
[Rechtsboven handgeschreven in rood:] bespr. T 1-4-43

BIJ ANTWOORD VERMELDEN: 7362-V/Vb.
BIJLAGEN: .......... STUKS, T.W. ..........

[Links:]
Afschrift aan:
De Directie Marktwezen
te
AMSTERDAM. -

[Rechts:]
Fa. C. Buter,
Velserweg 37,
MONNIKENDAM. -

[Midden, gestempeld:]
No. 46 2/88/1 M. 1943 25/3

[Handgeschreven in groen over adressering:] afschr. afd. v. Hemm gegev. 5/5/43 [onleesbaar]
[Handgeschreven in rood rechts:] Amsterdammer [?] mi Dir [gevolgd door paraaf]

[Hoofdtekst:]
Wij berichten U hiermede, dat in over-
eenstemming met de directie van het Marktwezen
te Amsterdam de volgende regeling is getroffen
ten aanzien van de aan U toegewezen paling van de
firma's G.S. Mey, B. Miedema, C. Oosterbaan, alle
te Monnikendam, Edelenbosch te Enkhuizen en Gebr.
Hansen te Enkhuizen.
Deze aal, die U versch ontvangt, mag door
U worden gerookt en hierop verdient U dus het rook-
loon. Na het rooken dient U de paling voor 100% af
te leveren aan den gemeentelijken vischafslag te
Amsterdam die U, evenals iederen anderen standplaats
houder een toewijzing zal geven, welke U op een
standplaats in Amsterdam moet verkoopen.
Wij geven U in overweging aan deze regeling
stipt de hand te houden daar afwijking hiervan zal
worden gestraft met intrekking der toewijzingen.

NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,
w.g. L.C. VAN AKEN

Voor eensluidend afschrift,
NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,
[Handtekening: Van Aken]
Secretaris.

[Linksonder:] Be.
[Voetnoot:]
ADELHEIDSTRAAT 300, 'S-GRAVENHAGE — POSTGIROREKENING 213271 TELEGRAMADRES: NEDVISCEN
TELEFOON 720080 EN 772162, INTERCOMM. XX. VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE 722641
(A) 23430 - '42 - K 983
[Rechtsonder handgeschreven:] 46 2/88/1 Dit document is een officiële administratieve kopie van een besluit van de Nederlandsche Visscherijcentrale tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Het illustreert de verregaande regulering van de voedselketen in die periode.

De essentie van de regeling is een gedwongen gecentraliseerde distributie:
1. Toewijzing: De firma Buter krijgt verse paling van specifieke leveranciers uit de regio IJsselmeer (Monnikendam en Enkhuizen).
2. Verwerking: De firma mag de vis roken en daarvoor een "rookloon" (arbeidsvergoeding) behouden.
3. Inleverplicht: De gerookte paling mag niet direct door Buter worden verkocht, maar moet volledig (100%) worden afgeleverd bij de visafslag in Amsterdam.
4. Rationering: Pas na deze inlevering krijgt de handelaar van de overheid een beperkte hoeveelheid toegewezen voor verkoop op zijn eigen marktkraam.

De dreiging met "intrekking der toewijzingen" bij niet-naleving toont de dwangmiddelen aan die werden gebruikt om de zwarte handel te bestrijden en de schaarse voedselvoorraden onder overheidstoezicht te houden. In 1943 was de voedselsituatie in Nederland nijpend. De Nederlandsche Visscherijcentrale functioneerde als een schakel in het distributieapparaat van de bezetter en de collaborerende overheid. Paling was een kostbaar en energierijk product. Door het proces van roken en verkoop strikt te scheiden en te laten verlopen via de Amsterdamse visafslag, werd getracht elke vorm van ongecontroleerde handel te elimineren. De genoemde firma's (zoals Buter en Oosterbaan) waren bekende namen in de IJsselmeervisserij, een sector die zwaar leed onder beperkende maatregelen en brandstoftekorten tijdens de oorlogsjaren. B. Miedema C. Buter C. Oosterbaan G.S. Mey Marktwezen