C. Oosterbaan

Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).

Het document betreft een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld in het kader van de roof van Joodse vermogens tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Enkele observaties: * **Berekening:** De kolom "Te betalen registratie" bedraagt exact 0,6% van de "Hoofdsom". Dit duidt op een wettelijk vastgestelde heffing op kapitaal of bedrijfswaarde. * **Doelgroep:** Een groot deel van de namen (o.a. Aap, Cohen, Dotsch, Pais, Wijnschenk) is onmiskenbaar van Joodse origine. De adressen (zoals Waterlooplein, Rapenburgerstraat en Weesperstraat in Amsterdam) bevinden zich in de vooroorlogse Joodse buurten. * **Sector:** Er is een opvallend hoge concentratie aan ondernemers in de "Vischhandel" (vishandel), met name in kustplaatsen als Monnikendam, IJmuiden, Enkhuizen, Volendam en Spakenburg. * **Correcties:** Onderaan het document zijn "Suppletie" (aanvulling) en een aftrekpost (S. Moffie) verwerkt om tot een "Totaal Generaal" te komen.

Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.

* **Doel:** Het document lijkt een register te zijn van verschuldigde of betaalde registratiegelden. De kolom "Te betalen registratie" is exact 0,6% van de "Hoofdsom" (met afrondingen). * **Sectoren:** Er is een sterke nadruk op de vishandel ("Vischhandel"). Veel genoemde plaatsen zijn traditionele vissersdorpen of havensteden (Volendam, Spakenburg, Enkhuizen, IJmuiden, Den Helder). * **Geografie:** De focus ligt op Noord-Holland en de kuststeden rond het voormalige Zuiderzee-gebied, met uitschieters naar Amsterdam en Rotterdam. * **Financieel:** Het totaalbedrag aan kapitaal ("Hoofdsom") bedraagt bijna 50.000 gulden, waarover bijna 300 gulden aan registratiekosten wordt geheven.

Administratieve lijst met begeleidend schrijven (minuut of doorslag).

Het document bevat een overzicht van visgrossiers die in maart 1941 een standplaats bezetten op het buitenterrein van de vismarkt (zeer waarschijnlijk de vismarkt in Amsterdam). De lijst is gestructureerd per herkomstplaats van de handelaren: 1. **Amsterdam:** Hieronder vallen handelaren in verse vis, gerookte vis en mosselen. 2. **Monnikendam:** Vrijwel uitsluitend vishandelaren en rokers van gerookte vis. 3. **Volendam:** Handelaren in verse en gerookte vis. 4. **Enkhuizen, Breukelen en Zandvoort:** Individuele firma's in verse vis. De lijst is handgeschreven in een zakelijk handschrift uit het midden van de 20e eeuw. Het gebruik van "id." (idem) duidt op een herhaling van de bovenliggende kolomwaarde (plaats of product). De rode codering "46 B / 1 / 117" wijst op een archief- of dossierclassificatie van de ontvangende instantie.

Officiële brief/correspondentie.

* **Administratieve controle:** De brief illustreert de verregaande bureaucratische controle op de voedselvoorziening tijdens de Duitse bezetting. De Nederlandsche Visscherijcentrale fungeerde als een centraal orgaan dat de distributieketen van vis strak reguleerde. * **Wijziging in de keten:** De kern van de brief is een verandering in de toeleveringsroute voor een individuele handelaar (Mej. F.C. Bach). Vanwege nieuwe regels waarbij de firma Oosterbaan verplicht werd direct aan de afslag te leveren (centralisatie), moet Mej. Bach haar handel nu ook direct bij de afslag in Amsterdam betrekken in plaats van bij haar oude tussenpersoon. * **Vrouwelijke ondernemer:** Het document vermeldt "Mejuffrouw F.C. Bach", wat aantoont dat zij als ongehuwde vrouw een zelfstandige onderneming in de vishandel dreef in Badhoevedorp. * **Annotaties:** De handgeschreven aantekeningen onderaan lijken interne notities van de ontvangende partij (de Vischafslag) te zijn, waarin wordt bevestigd dat er op 20 juni (twee dagen na dagtekening) contact is geweest met Mej. Bach. ---

Handgeschreven namenlijst op een ongelinieerd vel papier.

* **Inhoud:** Het document is een werklijst met namen van personen en bedrijven, gegroepeerd per geografische locatie. De vele doorstrepingen en vinkjes wijzen op een administratief proces waarbij personen werden benaderd, gecontroleerd of afgevallen zijn. * **Handschrift:** Er lijken ten minste twee verschillende handschriften aanwezig te zijn, of er is op verschillende momenten met verschillende schrijfmaterialen aan de lijst gewerkt. De toevoeging "Sjoerd" linksboven fungeert mogelijk als een dossiernaam of de naam van de verantwoordelijke persoon. * **Namen:** Veel van de namen zijn typisch voor de regio Waterland (Mooijer, Steur, Oosterbaan). De vermelding "P. Gomes & Zn." in Den Helder en "J. v. Mey & Zn" duidt op zakelijke contacten of logistieke punten.

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** De brief betreft de doorsturing van een rapport van een controleur genaamd Lak. Er wordt verzocht om actie te ondernemen tegen een zeker persoon genaamd C. Oosterbaan. Daarnaast wordt opgemerkt dat een tweede persoon, J. Medik, niet voorkomt op de officiële distributielijsten ("verdeellijsten") voor vis. * **Toon:** Formeel-ambtelijk ("heb ik de eer U te doen toekomen", "met beleefd verzoek"). * **Sleutelbegrippen:** * *Contrôleur Lak:* De inspecteur die het incident op 3 december 1942 heeft gerapporteerd. * *Verdeellijsten voor visch:* Verwijst naar het distributiesysteem tijdens de bezetting, waarbij schaarse goederen zoals vis werden gerantsoeneerd. * *C.C.D.:* De Crisis Controle Dienst, de instantie die toezag op de naleving van de distributiewetten en de zwarte handel bestreed.

Document

Dit document is een officiële administratieve kopie van een besluit van de **Nederlandsche Visscherijcentrale** tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Het illustreert de verregaande regulering van de voedselketen in die periode. De essentie van de regeling is een gedwongen gecentraliseerde distributie: 1. **Toewijzing:** De firma Buter krijgt verse paling van specifieke leveranciers uit de regio IJsselmeer (Monnikendam en Enkhuizen). 2. **Verwerking:** De firma mag de vis roken en daarvoor een "rookloon" (arbeidsvergoeding) behouden. 3. **Inleverplicht:** De gerookte paling mag niet direct door Buter worden verkocht, maar moet volledig (100%) worden afgeleverd bij de visafslag in Amsterdam. 4. **Rationering:** Pas na deze inlevering krijgt de handelaar van de overheid een beperkte hoeveelheid toegewezen voor verkoop op zijn eigen marktkraam. De dreiging met "intrekking der toewijzingen" bij niet-naleving toont de dwangmiddelen aan die werden gebruikt om de zwarte handel te bestrijden en de schaarse voedselvoorraden onder overheidstoezicht te houden.

Handgeschreven staat/overzicht van visaanvoer.

* **Eenheid:** De hoeveelheden zijn genoteerd in "½ kg". Dit was een gangbare administratieve eenheid voor grotere partijen vis. Zo komt de aanvoer van M. de Groot (25032 halve kilo's) neer op ruim 12,5 ton zeevis. * **Classificatie:** Het document maakt een scherp onderscheid tussen **zeevisch** en **zoetwatervisch**. Dit weerspiegelt de overgangsperiode van de Zuiderzee naar het IJsselmeer (na de voltooiing van de Afsluitdijk in 1932), waarbij vissers uit Volendam zowel op het zouter wordende IJsselmeer als op de Noordzee visten. * **Vissoorten:** Er wordt specifiek verwezen naar: * *Bliek:* Jonge haring of witvis. * *Sprot:* Een kleine zeevis, verwant aan de haring. * *Pos:* Een zoetwatervis die na de afsluiting van de Zuiderzee veel voorkwam. * *Aal:* Paling, een economisch zeer belangrijke soort. * **Symboliek:** De symbolen (x, xx, Γ, ┴) dienen als shorthand om snel te categoriseren wat de hoofdbestanddelen van de vangst waren per visser. * **Afkortingen:** "Volen" staat voor Volendam. De namen Steur, Holling, Winkel, de Groot en Oosterbaan zijn typische Volendamse vissersnamen. De toevoeging "ger. aal" kan staan voor 'geringe (hoeveelheid) aal' of 'gerookte aal', waarbij 'geringe' in deze administratieve context het meest waarschijnlijk is. De laatste regel "andere vanke & gen. visschers" betekent waarschijnlijk "andere vangsten van genoemde vissers".

Getypt afschrift van een verklaring.

* **Doel van de verklaring:** De verklaring dient als bewijs voor een zakelijke relatie tussen een vishandelaar uit Monnickendam en een afnemer uit Amsterdam in de jaren direct voorafgaand aan en aan het begin van de Tweede Wereldoorlog (1938-1940). * **Formaat:** Het document is een officieel getypt afschrift. De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat het origineel door C. Oosterbaan was ondertekend. * **Adres:** De Woustraat 118 II in Amsterdam bevindt zich in de wijk De Pijp. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de 'ringel-s' in "Vischhandel" en de spelling "ondergeteekende" is conform de toen geldende spelling (vóór de hervorming van 1947).

Handgeschreven administratieve notitie of bestellijst.

Het document lijkt een overzicht van orders of werkzaamheden voor specifieke personen. De kolomstructuur bevat namen (links), afmetingen (midden, bijv. 12 X 14) en een eindgetal dat vaak correspondeert met een van de afmetingen, wat kan duiden op een prijs in guldens of een aantal. De eerste regel vermeldt "Geb: Klooster" (mogelijk Gebroeders Klooster) met de term "Scherpbliek no 8". Hoewel "Scherpbliek" niet direct een gangbare term is, zou het kunnen verwijzen naar een specifiek merk fotopapier, lenzen, of een projectnaam. De afmetingen zijn typerend voor fotografische afdrukken of glasplaten uit die tijd. Onderaan is een administratieve aantekening geplaatst: "doss. controle 3-3-44 de Haan", wat aangeeft dat het dossier twee dagen na de oorspronkelijke notitie is gecontroleerd door een medewerker of ambtenaar genaamd De Haan.

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven] B I J B L A D V A N : M. No. 8A/80/1 1940 DOORGEZONDEN: 3/6 [Handgeschreven rechtsboven, in rood en zwart] 3. 8A/80/2 5/6/40 [Paraaf] [Hoofdtekst] te voldoen. Dit is U door den heer Wethouder voor Arbeidszaken bericht op 6 Dec. jl. (onder no. 6/3 Arb. 1939) ~~bericht~~ geuite bericht. Het in ~~den~~ dien brief vermelde geldt zoowel voor Oosterhoff als v...

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE Oostzaan Gebr Henr Barteling Dr Scharpsstraat 245 Oostzaan

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan] Otto 23/5 PM [Turflijst] <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> | | | [Midden] Averwijzing 150...

# TRANSCRIPTIE Model A. **C E N T R A A L B U R E A U V O O R D E S T A T I S T I E K .** Oostduinlaan 2 's GRAVENHAGE Telef.Int. MMM Onderzoek naar de aanwezigheid van koel- en vriesruimten.