A. Boots
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 54
A. Boots was een visverkoper actief op diverse markten in Amsterdam, waaronder de Vischmarkt, Lindengracht, Joubertstraat, Dapperstraat en Waterlooplein. In 1942 kreeg hij een strafmaatregel omdat hij vis niet verkocht op zijn vaste standplaats aan de Lindengracht. In 1943 werd hij geschorst van de visafslag vanwege illegale handel (inkopen buiten de officiële distributie). Daarnaast had hij een openstaande schuld van 30 gulden voor een toewijzing van spiering in juli 1943.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven verzoekschrift / brief.
* **Handschrift:** Het betreft een negentiende-eeuws of vroeg-twintigste-eeuws cursief handschrift. De schrijver is waarschijnlijk een ambachtsman met een beperkte formele opleiding, getuige de fonetische spelling ("gesin" voor gezin, "ken vatte" voor kan vatten/beginnen) en het ontbreken van interpunctie. * **Inhoud:** A. Bootsen verzoekt om toestemming om "natte visch" (verse, ongezouten vis) te mogen roken. Hij voert aan dat hij dit eerder heeft gedaan voor andere partijen (Hagedoornen en Van Ekerso). De kern van zijn verzoek is dat hij niet tot de officiële start in april kan wachten op het roken van aal, omdat zijn gezin dringend behoefte heeft aan inkomsten of voedsel ("want ook mijn gesin vraagt soo"). * **Terminologie:** * *Natte visch:* Verse vis die nog verwerkt moet worden. * *Gerookte aal:* Paling, destijds een belangrijk en seizoensgebonden handelsproduct. * *Sekes:* Waarschijnlijk een verschrijving van "seisen" (seizoen) of "zaken". Gezien de context van de datum "April" is "seizoen" de meest logische interpretatie.
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
De brief is een officiële strafmaatregel tegen een visboer, de heer A. Boots. Hij wordt ervan beschuldigd de vis die hem officieel was toegewezen op de visafslag, niet te hebben verkocht op zijn vaste standplaats aan de Lindengracht in de Jordaan (Wijk 7). De juridische basis voor de straf is het **Visscherijbesluit 1941**. Dit was een tijdens de Duitse bezetting ingevoerde regeling om de voedselvoorziening en distributie strikt te controleren. Door vis buiten de officiële kraam om te verhandelen (mogelijk op de zwarte markt), overtrad Boots de distributieregels. De opgelegde sanctie is zwaar: uitsluiting voor onbepaalde tijd van de visverdeling, wat in feite een beroepsverbod betekende voor de duur van de maatregel. Opmerkelijk is het grote handgeschreven woord **"Vervallen"**. Dit duidt erop dat de beslissing later is ingetrokken, mogelijk na een bezwaarschrift of omdat de fout hersteld was.
Administratieve lijst of registerblad, waarschijnlijk betreffende marktvergunningen of standplaatsen.
Dit document is een logboek van standplaatshouders of kooplieden, vermoedelijk op de Amsterdamse Houtgracht (afgekort als *hgracht* of *hgrt*). De Houtgracht was een bekende marktlocatie in Amsterdam tot deze eind 19e eeuw werd gedempt. Enkele opvallende observaties: * **Mutaties:** Het document toont actieve administratie. Bij de heer Vos is een adreswijziging genoteerd van de Marnixstraat naar de Lindenlaan in Huizen, gedateerd op 22 maart 1883. * **Verzuim en sancties:** Er wordt bijgehouden wie niet is verschenen (Boots) of wie nog nooit heeft verkocht op de locatie (Bommels). Bij D. Vrees Jr. staat de notitie "uit beurten uitsluiten", wat wijst op een disciplinaire maatregel of een administratieve beperking. * **Adressen:** De genoemde locaties (Marnixstraat, Korte Prinsengracht, Egelantiersstraat) zijn typerend voor de Amsterdamse Jordaan en omliggende wijken in die periode. * **Terminologie:** "ve" wordt hier waarschijnlijk gebruikt als afkorting voor "van ... tot ...", refererend aan een specifieke periode of datumreeks.
Doorslag of kopie van een getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
* **Inhoud:** De brief dient als officieel bericht dat een straf die slechts twee dagen eerder (10 juni 1942) was opgelegd aan drie specifieke personen, met onmiddellijke ingang is ingetrokken. * **Afzender:** Getekend door "De Directeur". Hoewel de instantie niet expliciet op dit blad staat (het is waarschijnlijk een intern archiefstuk of doorslag), wijst de terminologie en de adressering op een overheidsinstelling of een arbeidsinstelling (zoals het Gewestelijk Arbeidsbureau). * **Ontvangers:** 1. H. Bommels (Amsterdam, Jordaan). 2. A. Boots (Amsterdam, Marnixstraat). 3. J. Vos Hzn. (Huizen). * **Administratieve codes:** De nummers (46A/318/12 t/m 14) suggereren een gestructureerd registratiesysteem waarbij individuen onder specifieke dossiers vallen.
Doorslag van een officiële brief/beschikking.
* **Kernboodschap:** De heer A. Boots wordt per direct geschorst van de visafslag omdat hij zich schuldig heeft gemaakt aan illegale handel. * **Overtredingen:** 1. **Omzeiling van de distributie:** Hij kocht vis (gerookte spiering) buiten de officiële kanalen om. 2. **Prijsopdrijving:** Hij verkocht de vis voor een hogere prijs dan wettelijk was toegestaan. * **Gevolgen:** Naast de voorlopige schorsing wordt de zaak voorgelegd aan de Burgemeester, wat duidt op mogelijke verdere strafrechtelijke of administratieve sancties. * **Toon:** De brief is kort, zakelijk en autoritair, kenmerkend voor de ambtelijke communicatie tijdens de bezettingsjaren.
Handgeschreven officiële kennisgeving/rapportage.
* **Inhoud:** Het document is een strafmaatregel tegen de heer A. Boots. Hij wordt beschuldigd van twee feiten: 1. Het buiten de officiële visafslag om inkopen van gerookte spiering (vissen buiten de legale distributieketen). 2. Het verkopen van deze vis tegen een prijs die hoger lag dan de wettelijk vastgestelde maximumprijs (woeker/zwarthandel). * **Sanctie:** Boots wordt met onmiddellijke ingang (per maandag 27 september) geschorst van deelname aan de visverdeeling bij de lokale afslag. De zaak wordt bovendien voorgelegd aan een hogere autoriteit (waarschijnlijk de 'Procureur' of een functionaris genaamd De Koning) voor verdere maatregelen. * **Taalgebruik:** Formeel, administratief Nederlands uit de oorlogsperiode. De tekst bevat verschillende correcties die ter plekke tijdens het schrijven lijken te zijn aangebracht om de juridische formulering preciezer te maken (zoals de toevoeging "buiten de verdeeling om").
Getypte brief (doorslag van een officiële kennisgeving).
* **Inhoud:** De brief is een officiële aanzegging van een strafmaatregel tegen een Amsterdamse visverkoper (venter). * **Overtredingen:** De heer Boots wordt van twee zaken beschuldigd: 1. Het omzeilen van de officiële distributiekanalen door vis (gerookte spiering) buiten de visafslag om in te kopen. 2. Het plegen van prijsopdrijving door de vis te verkopen voor meer dan de wettelijk vastgestelde maximumprijs. * **Sanctie:** De overtreder wordt met onmiddellijke ingang (per 27 september 1943) voorlopig uitgesloten van deelname aan de visverdeling op de afslag. Dit betekende in feite een beroepsverbod of een ernstige belemmering van zijn nering. * **Vervolg:** De zaak wordt geëscaleerd naar de Burgemeester van Amsterdam voor verdere disciplinaire of strafrechtelijke maatregelen.
Document
Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.
Adresseringsstrook (doorslag/carbonkopie).
Het document is een administratieve doorslag van een adressering bestemd voor een zekere heer A. Boots. Het adres betreft de Marnixstraat 203, drie hoog (III) in Amsterdam. De aanduiding "Alhier" geeft aan dat de afzender zich eveneens in Amsterdam bevond; de letter "(C)" staat voor de sector Centrum. Het papier vertoont veel 'ghosting' (vage tekst van andere vellen of de achterzijde), wat gebruikelijk is bij dun doorslagpapier uit deze periode. De stempel rechtsboven duidt op een officiële registratie op 10 augustus 1943 met volgnummer 2004.
Handgeschreven administratieve lijst op ruitjespapier.
* **Handschrift:** Net, zakelijk cursieus handschrift in inkt. * **Structuur:** Het document is opgezet als een register. De aanhalingstekens (") worden consequent gebruikt om herhaling van de marktlocatie aan te geven. * **Inhoud:** De lijst bevat persoonsgegevens van marktkooplieden. De kolommen vermelden de naam, geboortedatum, de vaste standplaats (Waterlooplein, Lindengracht of Nieuwmarkt), een specifieke datum in 1942 of 1943, een plus-teken bij sommigen, en de branche waarin zij werkzaam waren (van vis en mosselen tot porselein en '2e hands goederen'). * **Opmerkelijke termen:** "Afgevoerd" is de titel van de lijst, wat duidt op een gedwongen verwijdering van deze personen van de markt. "Manufacturen" verwijst naar textiel of geweven stoffen.
Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.
* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.
Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.
* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.
Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.
Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.
Officiële aanmaning (getypt met handgeschreven kanttekeningen).
* **Inhoud:** Het document is een formele aanmaning gericht aan de heer A. Boots. Hij heeft een bedrag van 30 gulden niet betaald voor een levering van 200 pond spiering die hem op 31 juli 1943 was toegewezen. Er wordt een ultimatum gesteld van drie dagen om het bedrag alsnog bij de kassier van de Vischmarkt te voldoen, op straffe van ongespecificeerde "maatregelen". * **Taalgebruik:** Formeel en dwingend ambtelijk Nederlands ("in gebreke bent gebleven", "maan ik U bij dezen aan"). De spelling is conform de toen geldende normen (bijv. "Augustus", "Vischmarkt"). * **Vorm:** Het betreft een doorslag of kopie van een getypt schrijven, wat gebruikelijk was voor de administratieve archivering. De handgeschreven aantekening "ter kennisneming" duidt erop dat het document intern is gecirculeerd binnen een dienst.
Handgeschreven memo of administratieve notitie.
* **Inhoud:** De notitie betreft een openstaande schuld van 30 gulden door ene A. Boots. Dit bedrag is verschuldigd voor een toewijzing van 200 pond spiering (een kleine vissoort) op 21 juli (jongstleden). * **Observatie:** Er wordt specifiek vermeld dat de heer Boots niet meer verschijnt bij de "V.V.H.". Dit acroniem zou kunnen staan voor een lokale handelsvereniging of distributie-instantie (mogelijk de 'Vrijwillige Vereniging voor Hulpverlening' of een visgerelateerde organisatie). * **Handschrift:** Het handschrift is een vlot, zakelijk cursief uit de helft van de 20e eeuw.
Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.
Deze brief betreft een officiële aanzegging van een voorlopige schorsing. De heer A. Boots wordt ervan beschuldigd op 13 januari 1943 vis te hebben gekocht buiten het officiële distributiesysteem van de Visafslag om. Dit wordt aangemerkt als een overtreding van het *Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941*. De directeur meldt dat de zaak zal worden voorgelegd aan de burgemeester voor verdere sancties.
Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie
Dit document is een formele kennisgeving en een verzoek tot strafmaatregel binnen de context van de voedseldistributie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een zekere heer A. Boots, woonachtig aan de Marnixstraat in Amsterdam, is door de Centrale Contrôle Dienst (CCD) betrapt op het illegaal verkrijgen van vis ("buiten de verdeeling om"). De directeur van de betreffende dienst heeft Boots al voorlopig geschorst, maar verzoekt de Wethouder voor de Levensmiddelen om een officieel besluit van de Burgemeester uit te lokken om de man voor onbepaalde tijd uit te sluiten van de visverdeling bij de afslag. Dit was een zware sanctie in een tijd van schaarste en strenge rantsoenering. De spelling is de toen geldende voorkeurspelling (bijv. "visch", "verdeeling", "den"), die kort na de oorlog zou worden gemoderniseerd.
Dienstnota/inspectierapport betreffende een overtreding van gewichtsmaten.
Dit document is een ambtelijk rapport over een controle op gewichtsmaten tijdens de Duitse bezetting in Nederland. De inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam rapporteert aan de wethouder over een zending "blick" (waarschijnlijk een merknaam voor surrogaatkoffie of cichorei) van een handelaar uit Monnikendam. De kern van de overtreding is dat de verpakkingen die als "1 ons" (100 gram) werden verkocht, in werkelijkheid minder wogen. In een tijd van schaarste en strikte rantsoenering (1943) was correct gewicht essentieel voor de eerlijke verdeling van goederen. De partij is niet direct in beslag genomen, maar teruggestuurd naar de leverancier met een officiële waarschuwing. Een herhaalde overtreding zou leiden tot een proces-verbaal. Opvallend is de vermelding van de **C.C.D.** (Crisis Controle Dienst), de instantie die toezicht hield op de naleving van de distributieregels en de strijd tegen de zwarte markt. Een latere aantekening onderaan suggereert dat er nadien wel een partij van 22 kistjes van een andere handelaar (A. Boots) door de C.C.D. in beslag is genomen.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte ledenlijst of registratielijst op doorslagpapier.
| 19 258 | A.Boots | 15-7-99 | Marnixstraat 203 II | x | |
Getypte lijst met persoonsgegevens (naam, geboortedatum, adres).
| 19 | 258 | A.Boots | 15-7-99 | Marnixstraat 203 II | x | |
Administratieve lijst - Dapperstraat
| A.Boots | 8-3-06 | Goudsbloemstr.108 I | Lindengrt | 1-6-42 | g.f. |
Administratieve lijst - Dapperstraat
| A.Boots | 8-3-06 | id. | Westerstraat | 29-6-42 | g.f. |
Getypte lijst op papier (doorslag of origineel op dun papier).
| A. Boots | 15-7-99 | Marnixstraat 203 II | " | 1-6-42 |
Getypte lijst op papier.
| 477 | A.Boots | 15-7-99 | Marnixstraat 203 II | Ten Katestraat |
Getypte administratieve lijst (waarschijnlijk een doorslag of stencil).
| A.Boots | 15-7-99 | " | 25-1-43 | visch |
Administratieve lijst
| A. Boots | 40 | - |
Getypte lijst op doorslagpapier (waarschijnlijk een ambtelijk register).
| A. Boots | 15-7-99 | Marnixstraat 203 II | idem | 1-8-43 | visch |
Getypte lijst/register van marktkooplieden.
| A.Boots | 15-7-99 | " | 25-1-43 | visch |
Handgeschreven administratieve lijst op ruitjespapier.
| A. Boots | 15 - 7 - 99 | " | 25 - 1 - 43 | + | visch. |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 1-6-42
meerdere — standplaats idem 1-8-43 visch
Waterlooplein
Waterlooplein — standplaats 50
Waterlooplein — standplaats 25 - 1 - 43 + visch
Relevante Archieffragmenten
- 3 -
Div. bylagen (w.o. teek).
(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa
# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...
# TRANSCRIPTIE 46 C / 5711ª A. Boots Mij is gerapporteerd, dat U op 11 Sept. j.l. te dezer stede bevonden is ~~aangetroffen~~ met gerookte spier- ring, welke door U ~~is ingekocht~~ buiten de verdeeling om van den vischafslag alhier, ~~gekocht is~~. Bovendien heeft U deze spiering verkocht boven den daarvoor vastgestelden maximum-prijs. In verband hiermede schors ik U voor- loopig van de verde...