Getypte brief op briefpapier, met handgeschreven kanttekeningen en stempels. 6 juli 1942. J. Bastenhof Gzn., Oosterpark 72, Amsterdam-O. De Heer Directeur van het Marktwezen, Centrale Markthallen, Amsterdam (West). J. BASTENHOF GZN.
OOSTERPARK 72
Dir. "B. v. H."
Tel. Kantoor 30682.

AMSTERDAM-O., 6 Juli, 194 2.
TELEFOON 52819
GEM. GIRO B 5715

AANGETEEKEND, PER EXPRESSE

Aan den Heer Directeur van het Marktwezen
Centrale Markthallen
J. van Galenstraat 14, Amsterdam (West).

WelEd. Gestr. Heer,

Men kan zich zeer lang in bepaalde omstandigheden schikken maar eens is de maat vol en moet men zich uiten te meer als men herhaaldelijk kan constateeren dat verschillende zaken en aangelegenheden niet worden behandeld zooals dit, redelijkerwijs, mag worden verwacht.

Dit ter inleiding en voel ik mij verplicht U mede te deelen dat ik voor mijn huisgezin reeds sedert jaren aardappelen en groenten betrek van den heer: -

J. H. BURGER
2e OOSTERPARKSTRAAT 182 huis
A M S T E R D A M (Oost).

welke echter blijkbaar nooit in staat is regelmatig (zij het dan ook in zeer beperkte mate) mijn gezin van groenten te voorzien. Dit is niet slechts gedurende de laatste dagen het geval doch reeds zeer geruimen tijd.

Als voorbeeld van de ongunstige groenten-voorziening voor mijn gezin noem ik a. m. dat de leden van mijn gezin b. v. het geheele jaar geen versche andijvie e. d. hebben kunnen bekomen terwijl elkeen kan constateeren dat ook deze groenten voor de bevolking beschikbaar wordt gesteld.

Ik heb mij nimmer met de afdeeling huishouden bezig gehouden doch nu vond ik het meer dan noodzakelijk de heer Burger eens op te zoeken en de redenen van het een en ander te vernemen.

De heer Burger deelde mij dan mede dat hij vroeger steeds groenten heeft betrokken van de volgende grossiers, n. l. de firma's

NIKKELBERG
LEVIE POLAK

[handgeschreven:] (Terugkomen)

Met het oog op de vastgestelde bepalingen zijn de beide laatst genoemde firma's (als zijnde niet-Arische zaken) van levering uitgesloten en is door Uw dienst niet voorzien in de aanwijzing van een grossier of grossiers waarvan de heer Burger de benoodigde groenten kan betrekken, voor zoover deze althans voorradig en leverbaar is.

Dit is een onhoudbare toestand te meer daar wij ons niet behoeven te wenden tot andere groenten-leveranciers aangezien deze nieuwe klanten absoluut weigeren.

Ook de heer Burger heeft toch recht tot het bekomen van groenten en kunnen en mogen zijn afnemers niet de dupe worden van overheidsbepalingen hetgeen toch ook allerminst in de bedoeling ligt van hen die deze bepalingen vaststellen. Thans worden de Arische afnemers de dupe en dat mag in geen geval.

[onderaan handgeschreven:] 2e
[stempel:] K 257 In deze brief beklaagt J. Bastenhof Gzn. zich bij de Directeur van het Marktwezen over de gebrekkige levering van groenten aan zijn gezin. De kern van het probleem ligt bij zijn vaste groenteman, J.H. Burger. Burger kan niet leveren omdat zijn vaste grossiers, de firma's Nikkelberg en Levie Polak, door de bezetter zijn uitgesloten van handel omdat het "niet-Arische" (Joodse) bedrijven zijn.

Bastenhof klaagt dat de overheid (het Marktwezen) verzuimd heeft om Burger een nieuwe, "Arische" grossier toe te wijzen. De schrijver hanteert een dwingende toon en gebruikt de ideologie van de bezetter strategisch in zijn voordeel: hij stelt dat het niet de bedoeling kan zijn dat "Arische afnemers" de dupe worden van de maatregelen tegen Joden. Deze brief uit juli 1942 biedt een scherp inkijkje in de dagelijkse realiteit van de Duitse bezetting in Nederland:

1. Arisering van de economie: Vanaf 1941 werden Joodse ondernemers stelselmatig uit het economische leven geweerd. Grossiers zoals Nikkelberg en Levie Polak mochten niet meer leveren. Dit proces van 'ontjoodsing' leidde vaak tot logistieke chaos in de voedselvoorziening.
2. Voedselschaarste en distributie: Hoewel er nog groenten beschikbaar waren (zoals de andijvie die Bastenhof noemt), was de distributie streng gereguleerd. Winkeliers zaten vast aan hun toegewezen leveranciers. Als een leverancier wegviel door de anti-Joodse maatregelen, zaten zowel de winkelier als de klant zonder producten.
3. Taalgebruik en collaboratie/aanpassing: De schrijver gebruikt de terminologie van de nazi-ideologie ("niet-Arische zaken", "Arische afnemers") om zijn recht op voedsel op te eisen. Dit hoeft niet te betekenen dat de schrijver een overtuigd nationaalsocialist was, maar het toont aan hoe burgers deze termen gebruikten in hun correspondentie met instanties om resultaat te boeken.
4. Bureaucratie: De brief toont de frustratie van burgers over de trage ambtelijke molens (het Marktwezen) in een tijd waarin de basisbehoeften onder druk stonden. Burger deelde (De heer) J. Bastenhof J. van Galenstraat J.H. Burger Marktwezen