A. Hagenaar

Document

De brief betreft een formeel verzoek van de heer T. van Dalen voor de afgifte van een 'kooperskaart' voor het marktseizoen van 1939 in Purmerend. De schrijver motiveert zijn verzoek door te wijzen op zijn werkzaamheden voor een zekere Heer A. Hagenaar. Hij verzorgt het transport (de "vracht") van goederen naar de markt op dinsdagen. De kaart is voor hem van belang om zowel zijn logistieke taken te kunnen uitvoeren als om incidenteel zelf als koper op te treden. Een specifiek verzoek in de brief is de wens voor vrije toegang "voor en na sluitingstijd". Dit duidt op de noodzaak om buiten de officiële handelsuren op het marktterrein aanwezig te zijn voor het laden en lossen. Administratief gezien is de brief interessant vanwege de notitie onderaan: "geen foto's aangetroffen". Hoewel Van Dalen in zijn postscriptum aangeeft foto's te hebben bijgevoegd, zijn deze blijkbaar bij de ambtelijke verwerking niet (meer) in de envelop gevonden. De stempel linksboven wijst erop dat het verzoek is opgenomen in het archief onder de stukken van 1939.

Een officiële aanmaning (waarschuwing) van een gemeentelijke instantie.

* **Type document:** Een officiële aanmaning (waarschuwing) van een gemeentelijke instantie. * **Inhoud:** De heer Hagenaar heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn marktplaats op de Ten Katestraat. Hem wordt een ultimatum gesteld: betalen vóór 17 september 1939, anders wordt zijn vaste plaats per 18 september ingetrokken op basis van het Marktenreglement. * **Uitzonderingsclausule:** Er wordt expliciet ruimte geboden voor verzachtende omstandigheden, zoals ziekte of het ontvangen van een steunuitkering, mits dit direct gemeld wordt. * **Stijl:** Formeel, dwingend en juridisch onderbouwd door verwijzing naar reglementen (artikel 11). * **Kenmerken:** Het document bevat een handgeschreven administratieve aantekening ("Verzonden 13/9-'39") en een paarse stempel-handtekening van de directeur.

Ambtsbrief / Officiële kennisgeving van een marktstraf.

Deze brief is een formeel besluit tot een tuchtrechtelijke maatregel tegen een marktkoopman, de heer A. Hagenaar. De reden voor de straf is het gebruik van een "ondeugdelijk weegwerktuig" (een onnauwkeurige of niet-geijkte weegschaal) op de Ten Katemarkt op 5 augustus 1940. De sanctie is gebaseerd op het geldende 'Reglement op de Markten' (artikel 39, lid 1) en houdt in dat de koopman voor twee opeenvolgende marktdagen (vrijdag en zaterdag) zijn recht op een standplaats in de gehele stad Amsterdam verliest. Dit was een zware straf, aangezien de zaterdag doorgaans de drukste en meest winstgevende dag van de week was. De toon van de brief is strikt zakelijk en autoritair, kenmerkend voor de gemeentelijke administratie van die tijd.

Brief (doorslag/carbonkopie van een officieel schrijven).

Dit document betreft een disciplinaire maatregel tegen een marktkoopman, de heer A. Hagenaar. De directe aanleiding is de constatering dat hij op de Ten Katemarkt (gelegen in de Kinkerbuurt) gebruikmaakte van een "ondeugdelijk weegwerktuig". Dit impliceert een weegschaal die niet geijkt was of op een andere manier onjuiste gewichten aangaf, wat in de markthandel als een ernstige overtreding werd beschouwd (mogelijk duidend op fraude of benadeling van consumenten). De opgelegde straf is een schorsing: de man mag gedurende twee dagen (vrijdag en zaterdag, doorgaans de drukste marktdagen) geen standplaats innemen op de Amsterdamse markten. De juridische grondslag hiervoor wordt expliciet vermeld: artikel 39, lid 1 van het Reglement op de Markten. De toon is strikt administratief en getuigt van de handhaving van de openbare orde en eerlijke handel in de stad.

Kaart van de arbeidsbemiddeling / oproepingskaart (mogelijk van een Gewestelijk Arbeidsbureau).

* **Identificatie:** Het document betreft A. Hagenaar, een man van 41 jaar oud. De toevoeging "(zie Beets)" kan verwijzen naar een woonplaats of een kruisverwijzing naar een ander dossier. * **De Oproep:** Hagenaar is opgeroepen voor een gesprek op 12 of 14 maart 1941. De verwijzing naar "Artikel 11 c" duidt op een specifieke bepaling in de toenmalige arbeidsverordeningen (waarschijnlijk de 'Verordening op de Arbeidsbemiddeling'). * **Verweer van de betrokkene:** De kern van het document ligt bij de handgeschreven opmerking: *"ziet geen kans momenteel zijn brood op de markt te verdienen"*. Dit suggereert dat Hagenaar een zelfstandige was (bijv. een marktkoopman) die door de oorlogsomstandigheden, schaarste of distributiemaatregelen zijn inkomen had verloren. * **Besluitvorming:** Op basis van zijn situatie adviseert de ambtenaar (De Haas) op 12 maart 1941 om de oproep "in te trekken". Dit advies is op dezelfde dag goedgekeurd door de directeur. Dit betekende in de praktijk dat Hagenaar (voorlopig) werd vrijgesteld van verdere bemiddeling of tewerkstelling via het arbeidsbureau.

Administratieve notitie / financiële berekening.

Dit document bevat een pro-rata berekening voor de beëindiging van een huurovereenkomst of gebruiksrecht. * **Betrokkene:** De heer of mevrouw A. Hagenaar. * **Locatie:** "hal No 45", wat suggereert dat het gaat om een standplaats in een markthal, veilinggebouw of een vergelijkbaar commercieel complex. * **Financieel:** De jaarlijkse kosten voor 1942 bedroegen 500 gulden (f 500.-). * **Berekening:** Omdat het contract per 1 juni wordt ontbonden, blijven er 7 maanden van het jaar over (juni tot en met december). De "ontheffing" (vrijstelling van betaling of restitutie) wordt daarom berekend als 7/12 van het jaarbedrag: $(7 \div 12) \times 500 = 291,66$ gulden.

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

Register of administratieve lijst (mogelijk bevolkingsregister, distributielijst of een naoorlogse inventarisatie).

* **Administratieve opzet:** De kolommen aan de linkerzijde bevatten waarschijnlijk dossiernummers of verwijzingen naar andere registers. De eerste kolom (1 t/m 13) lijkt een categorisering aan te duiden, de tweede kolom een volgnummer binnen die categorie. * **Demografie:** Een opvallend groot deel van de namen (o.a. Cohen, Fransman, Groenteman, Worms, Hakker) is joods van origine. Gecombineerd met de concentratie adressen in de Transvaalbuurt wijst dit sterk op een document gerelateerd aan de Amsterdamse joodse gemeenschap. * **Correcties:** Enkele namen zijn doorgehaald (Aalvel) of voorzien van een groot kruis, wat kan duiden op een wijziging in status (verhuizing, overlijden of administratieve afhandeling). * **Staat van het document:** Het handschrift is uniform, wat suggereert dat het register door één of enkele klerken is bijgehouden.

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

Getypte administratieve lijst op doorslagpapier, voorzien van handgeschreven rode vinkjes.

Het document is een administratieve doorslag van een lijst met persoonsgegevens van Joodse mannen in Amsterdam. De kolommen bevatten achtereenvolgens: 1. Een registratienummer voorafgegaan door de letter **'J.'**, wat staat voor 'Jood'. 2. Achternaam en voorletter. 3. Geboortedatum. 4. Adresgegevens, inclusief huisnummer en etage (hs = huis, Romeinse cijfers duiden de verdieping aan). 5. Handgeschreven rode/oranje vinkjes, wat duidt op een controle- of afvinkproces bij een overheidsinstantie. De titel **"1e vervolg van plaatsing in de werkverruiming"** is cruciaal; het verwijst naar het proces waarbij Joodse mannen werden opgeroepen voor dwangarbeid in Nederlandse werkkampen.

M. de Haan.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

# TRANSCRIPTIE HG. extra den Heer M. Hagenaar, Krugerstraat 23 I, Amsterdam-Oost. Wijk 20. 27/21/2 M. 31 Maart 1941. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 17 Maart jl. verleen ik U hierbij gedurende drie weken na dato dezes uitstel van Uw verplichting om regelmatig Uw plaats op de markt Ten Katestraat te bezetten. U dient er echter voor te zorgen, dat het ook tijdens Uw afwezigheid versch...

# TRANSCRIPTIE Den Heer P. Hoekhouder v. Marktwezen. Jan v. Galenstraat 14.

# TRANSCRIPTIE [handgeschreven, diagonaal:] Verzonden 31/3 [handgeschreven, rechtsboven:] C de Leener [getypt, rechtsboven:] HG. den Heer M. Hagenaar, Krugerstraat 23 I, Amsterdam-Oost. Wijk 20. 27/21/2 M. 31 Maart 1941. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 17 Maart jl. verleen ik U hierbij gedurende drie weken na dato dezes uitstel van Uw verplichtin...