Officieel rapport van de gemeente Amsterdam (Marktwezen). 17 december 1938 (gearchiveerd onder nummer M. 1939-3). Rapport.
Nº 77/111 M. 1939-3

Onderget. Controleur D.H.V. Schiermeier rapporteert U hierby het volgende:

Hedenmorgen ongeveer 8.30 uur kwam de grossier Spiering by onderget. met het verzoek een persoon staande te houden, daar bovengenoemde grossier en dien’s zoon hadden gezien dat deze persoon bezig was fruit uit kisten te nemen dat aan anderen grossier toebehoorde. Bovengenoemde grossier had dezen persoon wel meer in de hal gezien en het had zyn aandacht getrokken dat hy wel rond liep op de Centr. Markt maar nooit kocht.

Onderget. heeft daarop boven bedoelden persoon in de hal aangehouden, deze gaf my op genaamd te zyn;

v.d. Bosch
Woestduinstraat 42 hs.
Amsterdam (West)

Hy verklaarde my het volgende: "Ik beken eenige oogenblikken geleden twee mandarynen uit een kist te hebben genomen. Ik had geen recht de C.M. te betreden en passeerde de toegangspoort door den portier mede te deelen dat ik voor de fa Happel (in markiezen) voor welke fa ik op het marktterrein eenigen tyd geleden werkzaamheden verrichtte, ook nu werk had te doen. Dit is echter niet juist, aangezien het werk is afgeloopen en ik momenteel steuntrek. Terwyl ik in de hal rondliep, kon ik de verleiding niet weerstaan en nam ik de twee mandarynen weg, welke ik nu in myn zak heb. Mogelyk kan deze overtreding gepardonneerd worden, daar anders myn gezin wel zeer zwaar gestraft wordt door myn misstap."

M. Agsteribbe, die de eigenaar van de mandarynen bleek te zyn, verzoekt zoo mogelyk geen vervolging tegen Bosch in te willen instellen.

Den Heer Bedryfschef v/h Marktwezen.

Amsterdam, 17 December 1938
De Controleur v/h Marktwezen:
[Signatuur: D.H. Schiermeier]

[Handgeschreven onderaan:]
1/ p.v.b.
17/12 '38 [Signatuur] Dit rapport schetst een schrijnend beeld van een kleine diefstal met een grote sociale achtergrond. De verdachte, de heer V.d. Bosch, is een werkloze man die "steuntrekt" (een uitkering ontvangt in het kader van de Werkverschaffing of de Armenwet). Hij verschaft zich onder valse voorwendselen toegang tot de Centrale Markthal aan de Jan van Galenstraat door te liegen tegen de portier over werkzaamheden voor de firma Happel.

De diefstal zelf is minuscuul: twee mandarijnen. De bekentenis van de dader is opvallend openhartig en getuigt van wanhoop; hij smeekt om pardon omdat zijn gezin anders de dupe wordt van zijn misstap (waarschijnlijk door het stopzetten van zijn steunuitkering bij een strafblad). De menselijkheid in dit document komt naar voren bij de benadeelde, de heer M. Agsteribbe, die expliciet verzoekt om de man niet te vervolgen voor het vergrijp. Het document dateert uit december 1938, de nadagen van de Grote Depressie in Nederland. De werkloosheid was nog steeds hoog en het sociale vangnet was karig en streng. De "steun" was voor velen net genoeg om te overleven, maar verbonden aan strikte regels. Een veroordeling voor diefstal leidde in die tijd vaak direct tot uitsluiting van de steun, wat voor een gezin bittere armoede betekende.

De locatie, de Centrale Markthal in Amsterdam-West, was het kloppende hart van de voedseldistributie. De naam van de benadeelde, M. Agsteribbe, is historisch saillant. Agsteribbe was een bekende naam in de Amsterdamse (vaak Joodse) fruithandel. Gezien de datum (eind 1938) bevindt dit verhaal zich slechts anderhalf jaar voor de Duitse inval, waarna de Joodse handelaren op de markt zwaar werden vervolgd en de economische situatie in de stad drastisch zou veranderen. Dit document vormt daarmee een klein, menselijk stilleven aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. * D.H.V. Schiermeier (Controleur Marktwezen)