Handgeschreven memo of conceptbrief op gelinieerd papier. 17 januari 1944. A'dam 17/1 '44

Bedrijfschap vis

Naar aanleiding van Uw
brief dd. 10 Nov. jl. no.
2 bg i2 / Verd. I hierbij bericht ik
U, dat het verzoek v. A. S.
Hess is behandeld in een
vergadering der Verdeelingscomm.
voor visch, alhier.
De commissie adviseert
op het verzoek afwijzend te be-
schikken, aangezien Hess in
den vischhandel geheel
onbekend is.
Ik geef u derhalve in
overweging het verzoek van de
hand te wijzen.

DA
[in rood:] 46 b/12/b '43 Het document is een interne ambtelijke mededeling of een advies aan het 'Bedrijfschap Vis'. De kern van de tekst is een advies om een verzoek van een zekere A.S. Hess af te wijzen. De lokale 'Verdeelingscommissie voor visch' in Amsterdam heeft de aanvraag getoetst en geconcludeerd dat de aanvrager een buitenstaander is; hij is "geheel onbekend" in de vissector. In een tijd van strikte economische regulering was dit een doorslaggevend argument om geen medewerking te verlenen aan nieuwe markttoetreders. De schrijfstijl is zakelijk en formeel, typerend voor de bureaucratie uit die periode. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (januari 1944). De 'Bedrijfschappen' waren in het leven geroepen om de verschillende economische sectoren te organiseren en te controleren volgens het principe van de 'organische economie', maar in de praktijk dienden ze vooral om de distributie en productie onder controle van de bezetter en de Nederlandse overheid te houden.

Vanwege de enorme schaarste aan voedsel en middelen tijdens de oorlogsjaren was de handel in producten zoals vis aan zeer strenge regels gebonden. Nieuwe vergunningen werden zelden afgegeven, zeker niet aan personen die niet reeds vóór de oorlog in de betreffende branche werkzaam waren. De naam 'Hess' is in deze context opvallend; hoewel het een veelvoorkomende (Duitse) achternaam is, kan het ook wijzen op een Joodse ondernemer die probeerde zijn positie te handhaven of een nieuwe activiteit te ontplooien, al geeft de tekst daar geen uitsluitsel over. De afwijzing op basis van 'onbekendheid in de handel' was een standaard ambtelijke procedure om schaarse middelen binnen de bestaande kanalen te houden.