Getypte brief / ambtelijk schrijven. 17 augustus 1943. De Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden & De Directeur, wnd. (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de terminologie en archiefstijl). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier. [Linksboven in potlood:] 9
[Rechtsboven handgeschreven:] [onleesbaar]
[Rechtsboven getypt:] VD/SV

46b/217/9 M.
17 Augustus 1943.

Vischregeling:
Toewijzing in verband met den Heer Wethouder
krijgsgevangenschap en voor de Levensmiddelen,
arbeidsinzet.
A l h i e r .
=============

Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 21

Juli jl. om advies ontvangen stukken no. 498 L.M. 1943 hebben
de ondergetekenden de eer U te berichten, dat op het moment,
dat de brief van den Ondervakgroep Detailhandel in visch in-
zake overschrijving der toewijzingen van kooplieden, die in
verband met krijgsgevangenschap en arbeidsinzet naar het
buitenland moeten vertrekken, door den eerstenondergetekende
aan U werd doorgezonden, U met Uw brief van 10 Juli jl. no.
498 L.M. 1943 op ons voorstel van 30 Juni jl. no. 46b/217/2M.,
reeds een beslissing had genomen.
Het standpunt van den Ondervakgroep wijkt in zooverre
af van Uwe beslissing, dat deze in alle gevallen de mogelijk-
heid tot overschrijving op derden wil openstellen, terwijl
U dit in het algemeen slechts wil beperken tot de groep
winkeliers, en bij deze overdracht dan als voorwaarde stelt,
dat de toewijzing slechts op de vrouw kan worden overgeschre-
ven of op familieleden indien deze in den vischhandel werk-
zaam zijn of zijn geweest, waarbij U echter elk geval afzonder-
lijk wenscht te beoordeelen.
Wij verzoeken U beleefd ons te willen machtigen den
Secretaris van den Ondervakgroep in antwoord op zijn brief,
mededeeling van het door U ingenomen standpunt te doen.
Wat de zaak van de "Imex" betreft, kan er op worden
gewezen, dat de concentratie van de toewijzingen der Joodsche
winkels is geschied in opdracht van de Duitsche Autoriteiten.

De Gemeentelijke Adviseur voor De Directeur,
Voedings-en Distributieaange- wnd.
legenheden, Deze brief illustreert de complexe bureaucratische afhandeling van distributierechten tijdens de Duitse bezetting. Het kernpunt is de overdracht van vis-toewijzingen (vergunningen om vis in te kopen en te verkopen) van handelaren die door de bezetter zijn weggevoerd voor de Arbeitseinsatz (arbeidsinzet) of krijgsgevangenschap.

De 'Ondervakgroep Detailhandel in visch' pleit voor een soepele regeling waarbij deze rechten aan willekeurige derden kunnen worden overgedragen, om de handel gaande te houden. De Wethouder hanteert echter een strenger beleid: overdracht mag alleen naar de echtgenote of familieleden die al ervaring hebben in de sector, waarbij elk geval individueel wordt beoordeeld.

Opmerkelijk is de laatste alinea, waarin de 'concentratie' (feitelijk de onteigening of opheffing) van toewijzingen van Joodse winkeliers wordt genoemd als een direct bevel van de Duitse autoriteiten. Dit plaatst de administratieve discussie direct in het kader van de Holocaust en de economische uitsluiting van de Joodse bevolking. In 1943 nam de druk van de bezetter toe om Nederlandse mannen in te zetten voor de Duitse oorlogsindustrie (arbeidsinzet). Tevens werden veel voormalige militairen die in 1940 vrijgelaten waren, opnieuw in krijgsgevangenschap weggevoerd. Dit leidde tot een tekort aan personeel en bedrijfsvoerders in de detailhandel.

De distributie van levensmiddelen was destijds streng gereguleerd. Zonder officiële 'toewijzing' kon een winkelier geen goederen inkopen. De strijd om deze papieren rechten was essentieel voor het overleven van een zaak. De genoemde firma "Imex" (waarschijnlijk de Import- und Export-Aktiengesellschaft) fungeerde vaak als instrument van de bezetter om controle uit te oefenen op de goederenstromen. De verwijzing naar Joodse winkels duidt op de 'arisering' van het bedrijfsleven, waarbij Joodse ondernemers hun nering en vergunningen verloren.