Brief op officieel briefpapier. 3 juli 1943. Ondervakgroep Detailhandel in Visch (onderdeel van de Vakgroep Detailhandel in Visch, Wild en Gevogelte). ONDERVAKGROEP
DETAILHANDEL IN VISCH
Behoorende tot de Vakgroep Detailhandel in Visch, Wild en Gevogelte
Ingesteld bij beschikking van de Organisatie-Commissie voor het Bedrijfsleven d d. 4 Juni 1942 Ned Staatscourant van 15 Juni 1942 No. 113

's-GRAVENHAGE, 3 Juli 1943.
J. P. Coenstraat 25
Tel. 771017
Giro 463309

Secretaris: Drs. J. VISSER
No. I/D/818, JV/JM.
Dossier.
Betreft: toewijzingen van vischhandelaren, wier bedrijf wordt gesloten.
Bij beantwoording nummers vermelden.

Directie van het Marktwezen,
Jan v. Galenstraat 14,
A m s t e r d a m.

No. 464/217/3 M. 1943 6/7
(Handgeschreven in blauw potlood: onleesbaar/krabbel)
(Handgeschreven in rode inkt: W. v. Beuren / Afwachting v. milt? / nabericht? / naar brief Imex)

Mijne Heeren,

In verband met de oproeping van leden van de voormalige Nederlandsche Weermacht tot terugvoering in krijgsgevangenschap, alsmede door de tewerkstelling van vischhandelaren elders, moeten veel vischhandelaren daardoor hun bedrijf sluiten. In vele gevallen toch kunnen deze vischhandelaren geen plaatsvervanger aanstellen. In andere gevallen bestaat hiertoe de mogelijkheid nog wel, maar het is ons nu ter oore gekomen, dat in Amsterdam van deze mogelijkheid geen gebruik kan worden gemaakt, omdat de toewijzingen op den Gemeentelijken Vischafslag aldaar op naam staan, waardoor dus de toewijzingen van de vischhandelaren, die om een van de hierboven genoemde redenen hun bedrijf moeten sluiten, automatisch vervallen.

Door de Amsterdamsche vischhandelaren wordt dit als een onbillijkheid aangevoeld, temeer, daar op deze regeling een uitzondering is gemaakt voor verschillende vischhandelszaken, die in handen zijn geweest van Israëlitische vischhandelaren. Men deelde ons n.l. mede, dat de toewijzingen van een 5 tal Joodsche vischhandelszaken zijn overgeschreven op den naam van den eigenaar van den vischhandel "Imex". De hierboven

(Onderaan rechts handgeschreven: oud m.)
(Linksonder: K 1168) De kern van deze brief is een klacht over een vermeende ongelijke behandeling van visdetailhandelaars in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

1. Probleemstelling: Door de Duitse maatregelen (de terugvoering in krijgsgevangenschap van oud-militairen in 1943 en de Arbeidseinsatz) moeten veel vishandelaren hun deuren sluiten.
2. Bureaucratische belemmering: In Amsterdam zijn de vis-toewijzingen (quota) strikt persoonsgebonden. Als de eigenaar wegvalt, vervalt de toewijzing, waardoor de zaak niet door een plaatsvervanger kan worden voortgezet.
3. Het pijnpunt: De schrijver wijst op een uitzondering: bij "Israëlitische" (Joodse) vishandelszaken die door de bezetter zijn onteigend, zijn de toewijzingen wél overgedragen aan een nieuwe (niet-Joodse) eigenaar, in dit geval de firma "Imex".

4. Toon: De brief spreekt van "onbillijkheid". De Nederlandse ondernemers voelen zich benadeeld ten opzichte van de partijen die profiteren van de "Arisering" van Joodse bezittingen. Dit document stamt uit de zomer van 1943, een periode van verharding in de bezettingspolitiek:

5. Terugvoering in krijgsgevangenschap: In april 1943 gaf de Duitse generaal Christiansen opdracht om voormalige Nederlandse militairen opnieuw gevangen te nemen. Dit leidde tot de bekende April-meistakingen. Veel vishandelaren die als reservist hadden gediend, werden hierdoor uit hun bedrijf weggerukt.

6. Arisering en "Imex": De genoemde vishandel "Imex" fungeerde hier waarschijnlijk als begunstigde van de onteigening van Joods bezit. Terwijl de normale Nederlandse wetgeving of lokale verordeningen vaak rigide waren (persoonsgebonden vergunningen), werden die regels door de bezetter soepel opzij geschoven als het ging om het overdragen van Joodse bedrijven aan "Verwalters" of collaborateurs.
7. Voedselvoorziening: De visafslag in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) was cruciaal voor de voedselvoorziening. Toewijzingen bepaalden wie hoeveel vis mocht kopen en verkopen in een tijd van schaarste en distributie. J. Visser P. Coenstraat Marktwezen Vakgroep