Handgeschreven brief (verzoekschrift).
Origineel
Handgeschreven brief (verzoekschrift). 10 augustus 1943. T.H. Erich, Runstraat 16, Amsterdam. Onbekend (geadresseerd aan "Wel Edele Heer", waarschijnlijk een functionaris van de distributiedienst of het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening). [Annotatie linksboven, doorgestreept in rood:] ~~afwijzen~~
[Annotatie rechtsboven in potlood:] Erich
[Paars stempel:] No. 46/238/1 M. 1943
[Locatie en datum:] 'dam 10 - 8 - 43.
[Annotaties in potlood en rood tussen de regels:]
46/238/2
inv. dossier
1/10 '43
Wel Edele Heer
Daar ik wegens ziekte in
April geen aanvrage kon
indienen voor versche
vis vraag ik u beleefd of
U voor mij daar voor
wilt zorgen als het moge-
lijk is. a.s. Donderdag
open ik 'n nieuwe zaak
in de Runstraat 16 uitslui-
tend in Vis vroeger jaren
was onze zaak ook enkel
gebakken en versche vis.
Mijn leveranciers waren
voor zeevis Ys. Goedhart
en voor zoetwater Hanzen
uit Enkhuizen en verders
had ik mijn vis van mensen
die thans van de vismark
zijn uitgesloten thans heb
ik alleen toewijzing voor
gerookte vis doch er komt
haast niets aan de mark.
hopende zoo spoedig een
gunstig bericht van U te
ontvangen verblijf ik Hoogachtend
Runstraat 16 'dam T.H. Erich z.o.z. * Inhoud: T.H. Erich verzoekt om een toewijzing (vergunning) voor de verkoop van verse vis voor zijn nieuwe zaak aan de Runstraat 16 in Amsterdam. Hij verklaart dat hij de eerdere aanvraagtermijn in april heeft gemist door ziekte. Hij voert aan dat hij momenteel alleen een toewijzing heeft voor gerookte vis, maar dat daar nauwelijks aanbod in is.
* Taalgebruik: Formeel en eerbiedig ("Wel Edele Heer", "vraag ik u beleefd"). Het taalgebruik is kenmerkend voor de periode, inclusief verouderde spelling zoals "vismark" (vismarkt) en "versche".
* Significante details: Erich noemt expliciet dat zijn eerdere leveranciers "thans van de vismark zijn uitgesloten". Dit is een duidelijke, zij het voorzichtige, verwijzing naar de maatregelen van de bezetter waarbij Joodse handelaren uit de economie en van de markten werden geweerd.
* Administratieve sporen: Het document bevat diverse aantekeningen van ambtenaren. De term "afwijzen" bovenaan is doorgestreept, wat suggereert dat het verzoek mogelijk in eerste instantie werd afgekeurd maar later heroverwogen, of andersom. De datum "1/10 '43" bij "inv. dossier" geeft aan wanneer het stuk in het archief is verwerkt. Dit document is een direct overblijfsel van de bureaucratische realiteit in bezet Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog (augustus 1943). In deze periode was de economie volledig gereguleerd via een distributiesysteem en vergunningenstelsel.
- Schaarschte en Distributie: Door de oorlog was er een groot tekort aan voedsel, waaronder vis. De overheid (onder toezicht van de bezetter) controleerde strikt wie wat mocht verkopen via "toewijzingen". Zonder deze papieren kon een winkelier geen voorraad inkopen.
- De Jodenvervolging: De opmerking over leveranciers die "uitgesloten" zijn, plaatst de brief midden in de context van de Holocaust in Amsterdam. Veel handelaren op de Amsterdamse vismarkten waren Joods; zij werden door de anti-Joodse verordeningen van hun werk en bezit beroofd. De briefschrijver probeert zijn eigen economische positie te redden binnen een systeem dat door deze uitsluiting ontwricht is geraakt.
- Runstraat, Amsterdam: De Runstraat is een bekende straat in de Jordaan/Grachtengordel (onderdeel van de 'Negen Straatjes'). Het document geeft een specifiek inkijkje in de lokale winkelgeschiedenis van deze buurt tijdens de oorlogsjaren. T.H. Erich Rijksbureau