Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen op officieel briefpapier. 20 oktober 1943. Diaconie Wees-, Oude Mannen- en Vrouwenhuis der Hersteld Evang. Luthersche Gemeente, Haarlemmerstraat 75, Amsterdam. Commissie voor de Vischverdeeling, Gemeent. Vischmarkthallen, De Ruyterkade, Amsterdam. [Handgeschreven, linksboven:] Inschrijven [onderstreept]

[Stempel en handgeschreven nummers:] No. 466/259/3 M. 1943 [Handgeschreven:] Repr. 22/10 43 bericht N.V.C. D

DIACONIE
WEES-, OUDE MANNEN- EN VROUWENHUIS
DER
HERSTELD EVANG. LUTHERSCHE GEMEENTE

AMSTERDAM, 20 October 1943.
HAARLEMMERSTRAAT 75

Aan de Commissie voor de
VISCHVERDEELING.
Gemeent. Vischmarkthallen
de Ruyterkade
ALHIER.

Hierdoor hebben wij de eer U mede te deelen, dat bovengenoemd Huis, waarin ongeveer 70 oude lieden worden verpleegd, waarvan het grootste gedeelte ziek, gebrekkig en hulpbehoevend is, al in geen halfjaar visch in eenigen vorm heeft gekregen.

Hoewel onze directrice zich meerdere malen tot de directie der Vischmarkthallen heeft gewend, werd op haar telefonisch verzoek om eenige toewijzing geen bevredigend antwoord ontvangen.

De oude lieden en het beperkt personeel, met de verpleging belast, zijn niet in de gelegenheid uren lang te wachten om een hoeveelheid te ontvangen, voldoende voor een gewoon huisgezin. Hiermede is het gesticht niet gebaat.

Wij doen daarom een beroep op U om aan ons Huis als liefdadigheidsgesticht, (evenals zulks, naar wij vernamen met andere gestichten geschiedt) van tijd tot tijd een zekere hoeveelheid visch toe te wijzen, welke tegen de daarvoor bepaalde prijs kan worden afgehaald.

Ons verzoek in het belang der verpleegden in Uw welwillende overweging aanbevelende, zien wij Uw bericht gaarne tegemoet.

[Handgeschreven onderaan:] zelfde brief als aan Binnengasthuis [onleesbaar initiaal, mogelijk ‘S’ of ‘D’] Deze brief is een formeel en dringend verzoek van het bestuur van een Luthers verzorgingstehuis aan de Amsterdamse visdistributie-instantie. De kern van het probleem is de schrijnende voedselschaarste tijdens de bezettingsjaren.

De brief legt uit dat de 70 bewoners, die grotendeels hulpbehoevend zijn, al zes maanden geen vis hebben gegeten. De reguliere manier van vis verkrijgen — urenlang in de rij staan voor een kleine portie — is voor dit tehuis onmogelijk vanwege het beperkte personeel en de fysieke staat van de bewoners. De schrijvers wijzen op een precedent: andere instellingen zouden wel een preferentiële behandeling krijgen.

De handgeschreven aantekeningen zijn interessant voor de administratieve gang van zaken: het document is ingeschreven, genummerd en er is genoteerd dat er op 22 oktober 1943 een bericht is gestuurd naar de N.V.C. (mogelijk de Nederlandse Vereniging voor de Crisis-visserij of een gerelateerd bureau). De opmerking onderaan suggereert dat het tehuis een standaardbrief gebruikte voor verschillende instanties (zoals het Binnengasthuis) om hun nood te lenigen. Het document dateert van oktober 1943, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland gepaard ging met toenemende schaarste aan alles, inclusief basisvoedsel. Vis was een belangrijk onderdeel van het dieet, maar de aanvoer was grillig door de oorlogsvoering op zee en de vorderingen door de bezetter.

Het systeem van distributie via bonnen en centrale commissies (zoals de Commissie voor de Vischverdeeling) was bedoeld om de schaarste eerlijk te verdelen, maar in de praktijk leidde dit vaak tot bureaucratische hindernissen en grote tekorten voor kwetsbare groepen. Instellingen zoals weeshuizen en bejaardentehuizen waren voor hun overleving volledig afhankelijk van officiële toewijzingen. De Haarlemmerstraat 75, waar dit tehuis gevestigd was, bevond zich in het hart van Amsterdam, vlakbij de vismarkten aan de De Ruyterkade, wat de frustratie over het gebrek aan toewijzing waarschijnlijk vergrootte.