Ambtelijke brief. 23 november 1943. Dienst Marktwezen Amsterdam (Jan van Galenstraat 14). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam. MARKTWEZEN AMSTERDAM
Jan van Galenstraat 14 (West) Telef. 85151

Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

No. : 46b/283/4 Bijlagen : 1 Datum : 23 November 1943. SV.

Onderwerp : Vischverdeeling.

Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de echtgenoote van A.J. Ferment, wonende Prinsengracht 7, alhier, die in de vischverdeeling aan den afslag alhier is opgenomen, mij het verzoek heeft gedaan, of de toewijzing visch van haar echtgenoot door haar in ontvangst mag worden genomen, aangezien Ferment zelf zich momenteel in het concentratiekamp te Vught bevindt.

Blijkens mededeeling van den waarnemend Politie-President, van wiens brief ik U in bijlage dezes afschrift doe toekomen, ~~is Ferment door de Sicherheitspolizei aangehouden en overgebracht naar het concentratiekamp te Vught. Vermoedelijk wegens begunstiging van Joden.~~ Op grond hiervan heb ik Ferment (omcirkeld: Voorloopig) van de vischverdeeling geschorst; hij was daarin opgenomen voor garnalen en gerookte aal.

~~Onder verwijzing naar reeds vroeger door U in dergelijke gevallen genomen beslissingen,~~ verzoek ik U beleefd mij te willen mededeelen, welk standpunt ten deze moet worden ingenomen.

De Directeur,

(Handgeschreven linksonder:)
T/Beleefd
L. omtrent Ferment niets bekend.

(Onderaan document:)
Model A.Z. 8a
Stadsdrukkerij Amsterdam
8717-4-43-1000-974 Dit document is een treffend voorbeeld van de kille, bureaucratische afhandeling van persoonlijke tragedies tijdens de Duitse bezetting.

1. Bureaucratische taal: De brief behandelt het lot van een man die in een concentratiekamp zit als een administratief vraagstuk over de distributie van "garnalen en gerookte aal".
2. Censuur/Doorhalingen: Opmerkelijk zijn de met inkt doorgehaalde passages. De reden van arrestatie — "Vermoedelijk wegens begunstiging van Joden" — is weggestreept. Dit kan duiden op een poging om politiek gevoelige informatie uit het officiële dossier van het Marktwezen te verwijderen, of een latere administratieve correctie.
3. Handgeschreven kanttekeningen: De toevoeging "Voorloopig" bij de schorsing en de krabbel "L. omtrent Ferment niets bekend" suggereren dat er binnen het ambtelijk apparaat gecheckt werd of deze persoon elders geregistreerd stond, mogelijk om de rechtmatigheid van de stopzetting van de rantsoenen te verifiëren.

4. Rol van de echtgenote: Het document toont de wanhopige positie van achterblijvers die probeerden de overleving van het gezin veilig te stellen door de toewijzingen van de gearresteerde partner over te nemen. De brief is geschreven in november 1943, een periode waarin de Duitse repressie in Nederland op een dieptepunt was.

5. Kamp Vught: Concentratiekamp Vught (Konzentrationslager Herzogenbusch) was op dat moment volop in gebruik voor politieke gevangenen en Joden.

6. Begunstiging van Joden: Mensen die Joden hielpen (onderduikers huisvesten, bonkaarten regelen, etc.) liepen een enorm risico op arrestatie door de Sicherheitspolizei (SiPo).
7. Schaarsche en distributie: Vis was, net als bijna alle andere levensmiddelen, strikt gerantsoeneerd. De afdeling Marktwezen was verantwoordelijk voor de controle op de "vischverdeeling". Het uitsluiten van "onbetrouwbare" elementen of gevangenen van deze distributie was een onderdeel van het bezettingsbeleid om de bevolking onder de duim te houden.
8. Stadsdrukkerij: Het formuliernummer onderaan (gedateerd april 1943: 4-43) toont aan dat dit standaardformulieren waren die door de gemeente werden gebruikt tijdens de oorlog.