Handgeschreven brief (fragment). vervolgd zijn. Maar gistermid-
dag 4 oct is het wel helemaal
verschrikkelijk geweest het is
toch woensdagmiddag terwijl
de kinderen een vrije middag
hebben gooit zij zoo maar
door de kinderen heen met
een groot scherp mes naar
die Joode man die naast
haar staat als zij hem geraakt
had had hij al op zijn doode
rug gelegen en zijn naam
is P. Biet
Weledele Heer kan aan deze
nare toestand geen einde
komen daar de menschen
tenminste knap publiek de
markt er om gaan mijden
De bewoners van de vischmarkt * Inhoud: De brief is een beklag aan een hooggeplaatst persoon (geadresseerd als "Weledele Heer", mogelijk een politiecommissaris of burgemeester). De schrijver doet verslag van een gewelddadig incident op woensdagmiddag 4 oktober. Een onbekende vrouw gooide "zomaar" een groot scherp mes naar een Joodse man genaamd P. Biet, te midden van een groep spelende kinderen. De auteur benadrukt het levensgevaar ("als zij hem geraakt had had hij al op zijn doode rug gelegen").
* Doel: De bewoners van de Vischmarkt dringen aan op maatregelen tegen deze "nare toestand", omdat het geweld het "knap publiek" (de gegoede burgerij) afschrikt, wat nadelig is voor de handel op de markt.
* Schrijfstijl: Het handschrift is verzorgd maar emotioneel geladen. De spelling ("Joode", "vischmarkt") en de aanspreekvorm wijzen op een historische context van vóór de spellingshervormingen van de 20e eeuw. Dit document biedt een inkijkje in het dagelijks leven en de sociale spanningen in een Nederlandse stad (waarschijnlijk een stad met een prominente Vischmarkt, zoals Leiden, Utrecht of Amsterdam) rond de eeuwwisseling. Het incident illustreert zowel de onveiligheid op straat als de aanwezigheid van antisemitische elementen of persoonlijke vetes in een volksbuurt. De nadruk op het wegblijven van het "knappe publiek" toont aan dat economische motieven een belangrijke rol speelden bij het aankaarten van overlast bij de autoriteiten. P. Biet