Administratieve notitie/verslag van een tuchtrechtelijke zaak. 16 oktober 1939 (datum rapport) tot 3 november 1939 (datum aanvulling). [Stempel linksboven]
BIJ BLAD VAN:
M. No. 27/107/1 193 9
DOORGEZONDEN: 6/10 - 39

[Lijst middenboven]
1/ Gooien met vinkemes.
2/ Liederlijke taal.
3/ Antisemitische uitlatingen.
4/ Unfaire conc. methoden.

[Rechtsboven]
H. Vrij
Uitvoerig rapport.
16-10-39 [paraaf]
573

[Middendeel]
Ad 3). Marie verklaart dat de Joden op de Markt worden voorgetrokken door de Directie, i.v.m. de intrekking van haar plaats;
Gestraft met 14 dagen, onder mondelinge med., dat ik bereid ben de straf nog eens te bezien, indien in de komende dagen de agent verschijnt, die volgens Marie Jansen verklaren kan, dat zij niet met een mes heeft gegooid. [paraaf]

[Notitie in de rechterkantlijn]
14 dagen: Maandag 6 Nov. a.s.

[Onderste deel]
Bezoek v. Bottlop 3 Nov. 39:
Hij overhandigt enkele gunstige verklaringen voor Marie Jansen, o.a. v/d school H. Bekkabel, en van buurtbewoners en van Slaneveld. 2 buurtbewoners (Albers v.d. Roest en Huyer) zijn persoonlijk meegekomen.
Hem op zijn verzoek, in afwachting van de komst v.d. agent v. Politie, toegestaan:
1e. de straf op 1 week op te schorten
2e de straf te verminderen tot 1 week i.p.v. 2 weken,
3e. de straf nog nader te bezien, indien de agent v. politie gunstige verklaringen aflegt.
[paraaf] Dit document betreft een tuchtzaak tegen Marie Jansen, een marktkoopvrouw. De lijst met beschuldigingen (punt 1 t/m 4) is ernstig: fysieke dreiging ("gooien met vinkemes"), verbaal geweld, antisemitische uitingen en oneerlijke concurrentie.

Opmerkelijk is de verdediging van Jansen onder punt 3. Zij gebruikt een antisemitisch frame door te beweren dat zij wordt benadeeld omdat de directie Joodse handelaren zou voortrekken. Dit duidt op aanwezige spanningen en vooroordelen op de werkvloer van de markt.

De administratieve afhandeling toont een zekere mate van hoor en wederhoor. Hoewel er aanvankelijk een schorsing van 14 dagen is opgelegd, wordt deze na de tussenkomst van een zekere 'v. Bottlop' en diverse getuigen (buurtbewoners) opgeschort en verminderd, onder de voorwaarde dat een politieagent haar onschuld met betrekking tot het messengooien kan bevestigen. Het document is gedateerd in oktober en november 1939. Dit is een historisch gevoelige periode: de Tweede Wereldoorlog is in Europa net uitgebroken, maar Nederland is op dit moment nog neutraal en niet bezet.

De aanwezigheid van "antisemitische uitlatingen" in een officieel rapport uit 1939 illustreert dat anti-Joodse sentimenten al wijdverspreid waren in de Nederlandse samenleving vóór de Duitse inval van mei 1940. Het document geeft een inkijkje in hoe deze sentimenten werden ingezet in alledaagse arbeidsconflicten en economische concurrentiestrijd (de strijd om kraamplakken op de markt). De term "vinkemes" duidt op een specifiek type gereedschap dat vaak door handelaren of ambachtslieden werd gedragen. H. Bekkabel H. Vrij M. No Politie