Concept-brief (doorslag/minuut). Vermoedelijk april 1943 (gebaseerd op referentie "1047/43" en de vermelding van "2 April jl."). Een onbekende ambtenaar/diensthoofd (geïnitieerd vD/SV). C o n c e p t                                                                       vD/SV

Den Heer Wethouder
                                                               voor de Levensmiddelen,

A l h i e r .
                                                               ===========
Onderwerp: Vischregeling.

In bijlage dezes heb ik de eer U afschriften over te leggen van een brief van den wnd. Politiepresident d.d. 2 April jl. no. 1047/43 en van een rapport van een contrôleur van mijn dienst d.d. 4 Maart jl., waaruit blijkt, dat P.Vrees Sr. en P.Vrees Jr. zijn geverbaliseerd wegens verschillende overtredingen van wetten en verordeningen. Uit een terzake dezerzijds nader ingesteld onderzoek is ten slotte gebleken, dat in den winkel van P. Vrees Jr. o.a. zijn in beslag genomen 1 mand schol (in vrijwel bedorven staat); 1 kistje met ± 20 kg. schol; 1 vat bliek (gezuurd); 1 vat wijting in zuur; 1 vatje haring(sardien).
                                      Verder zijn nog verschillende artikelen levensmiddelen in beslag genomen w.o. kalfstongen, cacaoboonen, sinaasappelen, 19 blikjes gecondenseerde melk, 2 blik boter, 40 blikken conserven.
                                      De laatstgenoemde artikelen behooren tot het privé eigendommen van Vrees Jr; volgens zijn mededeeling zijn deze zaken aan hem teruggegeven. T.a.v. de visch kan het volgende worden medegedeeld. De gezuurde artikelen mocht ^hij^ in voorraad hebben; deze zijn niet in de ver-deeling opgenomen. De 20 kg. schol had Vrees Jr. eenige dagen tevoren op de vischmarkt toegewezen gekregen; deze partij was toen 50 kg. groot, 30 kg. heeft hij verkocht aan het publiek, dat zich in de rij had opgesteld en 20 kg had hij gereserveerd voor vaste klanten. / ^Er^ ^dus^ blijft over de mand van ± 50 kg. schol. Deze was door Vrees Sr. volgens zijn mededeeling buiten de verdeeling om betrokken van arbeiders van den Rijksafslag in Ymuiden. Deze krijgen nl. voor eigen gebruik hoeveelheden visch toegewezen, die zij vaak ruilen voor andere * Kern van de zaak: Het document is een verslag van een opsporingsonderzoek naar illegale handel en voorraadvorming (economische delicten) door vader en zoon Vrees. Er is een aanzienlijke hoeveelheid voedsel in beslag genomen, variërend van vis tot schaarse goederen zoals boter en cacao.
* Inbeslagname: Er wordt onderscheid gemaakt tussen goederen die legaal in bezit waren (privé-eigendom of toegewezen via de markt) en goederen die "buiten de verdeeling om" zijn verkregen.
* Zwarte handel: Specifiek wordt melding gemaakt van 50 kg schol die illegaal is verkregen van arbeiders van de Rijksafslag in IJmuiden (Ymuiden). Deze arbeiders gebruikten hun eigen rantsoen blijkbaar als ruilmiddel.
* Status van het document: Het betreft een "Concept", met handgeschreven correcties (zoals het invoegen van "hij" en "Er dus"), wat aangeeft dat dit de voorbereiding is van een officiële rapportage aan de wethouder. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog (gezien de datum 1943 en de spelling). In deze periode was er sprake van een strikt distributiestelsel vanwege de voedselschaarste. Het "buiten de verdeeling om" verhandelen van goederen werd streng gestraft door de Crisis-Contrôle-Dienst (CCD) en de politie. De genoemde artikelen zoals sinaasappelen, cacao en boter waren in 1943 uiterst schaars en vrijwel uitsluitend op de zwarte markt verkrijgbaar. De betrokkenheid van de "Rijksafslag in Ymuiden" toont aan hoe zelfs binnen officiële instanties informele ruilhandelsstromen ontstonden om de tekorten te compenseren.