Officiële circulaire (brief). 1 februari 1943. Bedrijfschap voor Groenten en Fruit
Laan Copes van Cattenburch 62, 's-Gravenhage - Tel. 557480

DIRECTIE.
Dict.: Dr.
No. G 14/'43.

No. 105/1/3 M. 1943 1/2 [stempel]

's-Gravenhage, 1 Februari 1943.

Aan de Veilingen.

In verband met het feit, dat sommige veilingen reeds producten veilen of toewijzen voordat deze ter veiling aanwezig zijn, doen zich in de practijk vele moeilijkheden voor, vooral ten opzichte van de prijsberekening. In deze gevallen is de dag van veilen een andere dan de dag van levering.

Teneinde hier een meer juisten en algemeenen gang van zaken te scheppen, dient de veiling zich aan de volgende gedragslijn te houden:

,,De dag, waarop de door de telers aangevoerde producten door den kooper in ontvangst worden genomen, geldt als de dag der veiling”.

De veiling mag deze producten dan ook eerst op dezen dag als geveild boeken en moet de op dien dag geldende prijs worden aangehouden.

Wij maken U nogmaals attent op onze circulaire No. 163/'42 d.d. 17 April 1942 betreffende een regelmatige verdeeling van den aanvoer over alle veilingdagen. Deze circulaire is nog steeds van kracht en U hebt nog steeds voor een goede uitvoering zorg te dragen.

Ongelijke aanvoer tengevolge van prijsverandering mag niet voorkomen.

Hoogachtend,

BEDRIJFSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT:

[Handtekening J. de Lint]

[Logo A] 27701/2-2-'43-K 998 Dit document is een directieve van het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit aan alle aangesloten veilingen in Nederland. De kern van de instructie is het administratief gelijktrekken van het moment van verkoop (veilen) en de fysieke overdracht (levering).

Het probleem dat hier geadresseerd wordt, is dat veilingen producten verkochten die fysiek nog niet aanwezig waren. In een vrije markt is dit gebruikelijk (termijnmarkt), maar in een strak gereguleerde oorlogseconomie met vastgestelde prijzen leidde dit tot administratieve chaos en mogelijke speculatie.

De directie stelt een harde regel vast: de dag van ontvangst door de koper is de officiële veilingsdag. Dit dwingt de veilingen om de dagprijzen van het moment van levering te hanteren, wat prijsmanipulatie door telers of handelaren die anticiperen op prijsschommelingen moet voorkomen. De laatste alinea benadrukt dit door expliciet te verbieden dat de aanvoer fluctueert op basis van verwachte prijsveranderingen. Het document dateert uit februari 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Het "Bedrijfschap voor Groenten en Fruit" was een van de zogeheten publiekrechtelijke bedrijfsorganisaties (PBO's) die door de bezetter waren ingesteld (of omgevormd) om de economie centraal aan te sturen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er sprake van een geleide economie met een streng distributiestelsel. Omdat er tekorten waren, werden prijzen van bovenaf vastgesteld om inflatie en zwarte handel tegen te gaan. De veilingen speelden een cruciale rol in de voedselvoorziening; zij waren het schakelpunt tussen de producent (teler) en de distributieketen.

Deze circulaire illustreert de verregaande bureaucratische controle op de handel: zelfs de administratieve definitie van een "veilingsdag" werd strikt vastgelegd om te zorgen dat de officiële prijsvoorschriften niet omzeild konden worden. Het document toont de spanning tussen de dagelijkse praktijk op de veilingvloer en de starre regels van de bezettingsautoriteiten.