Officiële bekendmaking / Circulaire. 23 oktober 1943 (afgeleid van het handgeschreven kenmerk). Bedrijfschap voor Groenten en Fruit
Laan Copes van Cattenburch 62 - 's-Gravenhage - Telefoon 557480

Afd. : Afzet
Toestel 23, 47, 48.
Dict.: WJS. Typ.
No. G 190

No. 105/2/36 M. 1943 23/10

AAN DE VEILINGEN EN DE P.V.K.'s

De Inspectie voor de Prijsbeheersching te 's-Gravenhage heeft bij strafbeschikking bepaald, dat het den kleinhandelaar

JOHAN VAN DEN IJSSEL,

geb. 13 Juli 1901, Bergsche Rechter Rottekade 220, Hillegersberg, van 27 October 1943 tot 27 Januari 1944 zal zijn verboden het beroep van handelaar in groenten, fruit en aardappelen uit te oefenen of op eenigerlei wijze, hetzij direct, hetzij indirect, in dezen handel werkzaam te zijn.

Onder verwijzing naar onze circulaire No. 238 dd. 5 Juni 1942 (aanstelling J. N. Pronk als Verwaltungstreuhänder voor de Groninger Fruit- en Bananenhandel) deelen wij U mede, dat de Groninger Fruit- en Bananenhandel S. de Vries, Jonker- Dit document is een officiële mededeling van het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit, gericht aan veilingen en de Provinciale Voedselcommissarissen (P.V.K.'s). Het document bevat twee belangrijke administratieve acties:

1. Strafmaatregel: De kleinhandelaar Johan van den Ijssel krijgt een beroepsverbod van drie maanden opgelegd door de Inspectie voor de Prijsbeheersching. Dit wijst op een overtreding van de distributiewetten of prijsvoorschriften (bijvoorbeeld zwarte handel of prijsopdrijving), die tijdens de bezettingstijd streng werden gecontroleerd.

2. Beheer van een onderneming: Er wordt verwezen naar de aanstelling van een Verwaltungstreuhänder (J.N. Pronk) voor de 'Groninger Fruit- en Bananenhandel'. De naam S. de Vries in combinatie met deze term suggereert sterk dat het hier gaat om de "Arisering" van een Joods bedrijf, waarbij een door de bezetter aangestelde bewindvoerder het beheer overnam. Het document dateert uit oktober 1943, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland een totalitair karakter had aangenomen.

3. De Inspectie voor de Prijsbeheersching: Dit orgaan hield toezicht op de maximumprijzen om inflatie en de zwarte markt in te dammen, hoewel dit in de praktijk vaak ten gunste van de Duitse voedselvoorziening werkte.

4. Verwaltungstreuhänder: Dit is een specifiek nationaalsocialistisch instrument. Bedrijven die eigendom waren van Joden of "vijanden van de staat" werden onder dwangbeheer gesteld van een Treuhänder. Dit was vaak de eerste stap naar liquidatie of volledige overname van het bedrijf door niet-Joodse eigenaren.
5. Bedrijfschappen: Tijdens de bezetting werden bedrijfschappen (publiekrechtelijke lichamen) gebruikt om de economie centraal aan te sturen en de distributie van schaarse goederen zoals voedsel te beheersen. De P.V.K.'s speelden hierin een cruciale rol op provinciaal niveau.