Concept-brief (doorslag/typscript). 4 juni 1943 (verwijst naar de geleidebrief). Directeur van het Marktwezen en de Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden (Amsterdam). Directeur der Nederlandsche Visscherij-centrale, 's-Gravenhage. Behoort bij brief no.46a/148/5 M.d.d.4 Juni 1943 aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen en den Gemeentelijken Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden.

VD/HB.
C o n c e p t .

Onderwerp: Vischverdeeling Amsterdam.

Aan den Heer Directeur der Nederlandsche Visscherij-centrale, te 's-G r a v e n h a g e .

Naar aanleiding van Uw brief d.d.20 April jl. no.10688/V/Ve., heb ik de eer U te berichten, dat de bijlage van Uw brief mij tot het maken van de volgende opmerkingen aanleiding heeft gegeven.

1. Aantal en soort van in de verdeeling te Amsterdam opgenomen kleinhandelaren.

Voor zoover mij bekend, zijn alle in de verdeeling opgenomen kleinhandelaren in het bezit van een door de Nederlandsche Visscherij Centrale uitgegeven voorloopige erkenning. Hiernaar wordt thans op den afslag nog een nauwkeurig onderzoek ingesteld. Vast staat evenwel, dat alle in de verdeeling opgenomen kleinhandelaren in de basisjaren visch hebben verhandeld, met uitzondering van enkele gevallen, die in opdracht van hoogerhand in de verdeeling moesten worden opgenomen. Het staat echter tevens vast, dat te Amsterdam buiten de in de verdeeling opgenomen handelaren nog vele personen zijn, die in het bezit zijn van een voorloopige erkenning der Centrale. Aan verzoeken van deze personen om in de verdeeling te worden opgenomen is niet voldaan, omdat deze naar het oordeel der Verdeelingscommissie in de basisjaren niet in den vischhandel werkzaam waren. Ik moge U in dit verband verwijzen naar Uw brief d.d.30 October 1942 no. 27974/A/Ko., waarin U, in antwoord op een mijnerzijds gedaan verzoek toezegde, dat voortaan bij het verleenen van erkenningen overleg met den Dienst Marktwezen zal worden gepleegd.

Wat betreft de winkelbedrijven, comestibleszaken e.d., die visch als nevenartikel verhandelen, diene het volgende.

Het is mij bekend, dat momenteel allerlei bedrijfsgroepen zich bezighouden met de afbakening van het werkterrein van de in die groepen opgenomen vakgenooten.

Ook op het gebied van den vischhandel wordt, indien ik juist ben ingelicht, reeds geruimen tijd door den Vakgroep kleinhandel bestudeerd het opstellen van richtlijnen tot een saneering van den visch-kleinhandel. Ik merk hierbij op, dat zulk een saneering dermate groote vraagstukken aan de orde stelt, dat het niet mogelijk zal blijken om, zonder dat terzake diepgaande studies worden gemaakt, op korten termijn een afdoende, verantwoorde oplossing van deze materie te verkrijgen. Nochtans bestaat er mijnerzijds geen bezwaar tegen, dat Uwerzijds maatregelen worden genomen, waardoor de verkoop van gerookte aal en paling in comestibleszaken voorkomen wordt. De aan deze zaken verstrekte tijdelijke erkenningen zullen dan moeten worden ingetrokken. Een lijst van deze zaken doe ik U hierbij toekomen. * Kernboodschap: De brief betreft een conflict/afstemming over wie er in Amsterdam vis mag verkopen onder het distributiestelsel. De Amsterdamse Dienst Marktwezen hanteert strengere criteria (werkzaam in 'basisjaren') dan de nationale Visscherij-centrale.
* Regulering: Er is sprake van 'saneering' (het saneren of inkrimpen) van de visdetailhandel. De schrijver adviseert om de verkoop van delicatessen (gerookte aal/paling) door algemene winkels (comestibleszaken) te verbieden, ten gunste van de gespecialiseerde visdetailhandel.
* Beleidsinstrumenten: Men werkt met 'voorloopige erkenningen' en 'basisjaren' (referentieperiodes van voor de oorlog of vroege oorlogsjaren) om de rechtmatigheid van handel aan te tonen.
* Machtsverhoudingen: De passage "opdracht van hoogerhand" duidt op politieke of bezettingsgerelateerde inmenging waarbij sommige handelaren buiten de regels om toch een vergunning kregen. * Tijdsgeest: Juni 1943. Nederland is bezet door Nazi-Duitsland. De schaarste aan voedsel is groot, waardoor de distributie en de controle op de detailhandel uiterst strikt zijn.
* Organisatie: De 'Nederlandsche Visscherij-centrale' was een van de crisisorganen (onderdeel van de Rijksbureaus) die tijdens de bezetting de productie en distributie van voedsel moesten controleren.
* Lokale context: Amsterdam had een eigen 'Dienst Marktwezen' die probeerde de controle over de lokale markt te behouden tegenover de centrale aansturing vanuit Den Haag.
* Economische ordening: De term 'saneering' paste binnen de bredere politiek van de bezetter en de Nederlandse departementen om de economie te herorganiseren en het aantal kleine zelfstandigen te reduceren ten behoeve van efficiëntie en controleerbaarheid.