Handgeschreven concept-adviesbrief/rapport. 25 mei 1943. [Rechtsboven:]
3 X concept

[Linksboven:]
Vischverdeling
visch- en fruit-
zaken.

[Midden:]
A’dam, 25/5 1943
W.h.M.

Ingevolge Uw opdracht, verstrekt in de vergadering van 17 Mei jl. hebben de ondergetekenden de eer U in bijlage dezes een lijst over te leggen van de visch- en fruitzaken, welke in de verdeeling te A’dam zijn opgenomen.

In aansluiting hierop zenden wij U terug een dd. 5 dezer om advies ontvangen stuk no. 343 T.M. 1943.

De combinatie visch-, fruit- en ijszaak is in een der vergaderingen der Commissie besproken, waarbij het lid Lammers erop mededeelde, dat U vorig jaar had besloten, dat voor het komende aal-seizoen juist zou worden toegestaan, dat de kleinhandelaren, die ook ijs verkochten, in de verdeeling in visch zouden worden opgenomen. De tweede ondergetekende heeft deze aangelegenheid daarna met U besproken, waarbij U aan het standpunt der Com. Uw goedkeuring heeft gehecht. Als gevolg hiervan zijn de visch & fruitzaken, die ook ijs verkoopen (een vijftal) van de verdeellijsten van visch afgevoerd.

Ons is medegedeeld, dat adressant het vorige jaar zeer groote zaken in ijs heeft gedaan. Weliswaar drijft hij twee zaken, welke naast elkaar zijn gelegen, doch de inkomsten komen uiteraard, naar wij aannemen, doch uit één zak. Voorts wijzen wij erop, dat in de delicatessenzaak van adressant ook veel fruit wordt verkocht, zoodat deze zaak niet alleen van de vischtoewijzing behoeft te bestaan.

Waar de vischaanvoeren voor het komende seizoen, speciaal van aal, niet zeer groot zullen worden en adressant uit anderen hoofde reeds meer dan voldoende inkomsten zal trekken, meenen wij, dat de geringe vischaanvoeren beter beschikbaar kunnen worden gesteld aan den vischhandel, zoodat zeker degenen, die ook ijs verkoopen, van dezen handel moeten worden uitgesloten.

Op grond hiervan geven wij U beleefd in overweging op het onverhoopte verzoek afwijzend te beschikken.

[Onderaan:]
De Secr. [?] Dit document is een ambtelijk advies aan de Wethouder van Handel en Markten (W.h.M.) in Amsterdam. De kern van het schrijven is een advies om een specifieke ondernemer ("adressant") geen vis-toewijzing (met name aal/paling) te verlenen.

De argumentatie is drieledig:
1. Beleidsconsistentie: Er is besloten dat zaken die ook in ijs en fruit handelen, van de distributielijsten voor vis moeten worden geschrapt om de schaarse voorraad te reserveren voor de pure vishandel.
2. Draagkracht: De betreffende ondernemer heeft het voorgaande jaar goede winsten gemaakt met de verkoop van ijs en drijft daarnaast een delicatessenzaak met fruitverkoop. Hij heeft de inkomsten uit vis dus niet strikt nodig voor zijn levensonderhoud.
3. Schaarste: De aanvoer van vis (aal) is beperkt, waardoor strikte selectie aan de poort noodzakelijk is. Het document dateert van mei 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van extreme schaarste en een strikt distributiesysteem voor vrijwel alle levensmiddelen.

De "Vischverdeling" was een bureaucratisch proces waarbij de overheid bepaalde welke winkeliers recht hadden op een deel van de schaarse aanvoer. Paling (aal) was een belangrijk product, maar de aanvoer was door de oorlogsomstandigheden op het IJsselmeer en de beperkingen op de visserij sterk teruggelopen.

De tekst illustreert de harde keuzes die destijds werden gemaakt: ondernemers met neveninkomsten (zoals ijsverkoop in de zomer) werden uitgesloten ten gunste van gespecialiseerde vishandelaren die volledig afhankelijk waren van de visverkoop. De term "uit één zak" duidt erop dat de overheid door de constructie van twee aparte panden heen keek om de werkelijke financiële positie van de ondernemer te beoordelen.