Dienstbrief / Rapportage. 15 februari 1906. Administratie der Gemeentebelastingen, Amsterdam. Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. ADMINISTRATIE
DER
GEMEENTEBELASTINGEN

AMSTERDAM, den 15 Februari 1906
(Raadhuis kamer nº. )

Aan
den Heer Directeur van het Marktwezen.

In verband met de staking die hedenmorgen is uitgebroken onder de losse en vaste werklieden aan de aardappelen-markt; heb ik de eer het volgende te berichten.

Voor de losse werklieden die fungeeren als ophouder; is een loonstandaard vastgesteld van 2 cent per Hhl of mud en moet betaald worden door hen, die de aardappelen in ontvangst nemen (de winkelier).

Voor de vaste werklieden; ploegen van 3 man, n.l.: een meter en twee bun-schoters; is de loonstandaard bepaald op 1 cent per Hhl of mud.

Heden eischen ook de werklieden der laatste groep 2 cent per Hhl. * Inhoud: Het document betreft een interne melding over een arbeidsconflict op de Amsterdamse aardappelmarkt. De kern van het conflict is een looneis van de 'vaste werklieden'.
* Terminologie:
* Ophouder: Een losse arbeider die de zakken ophoudt tijdens het vullen/lossen.
* Meter en bun-schoters: Een vaste werkploeg van drie man. De 'meter' meet de hoeveelheid (vaak beëdigd), terwijl de 'bun-schoters' de aardappelen in de bakken of zakken ('bun') scheppen.
* Hhl of mud: Maateenheden voor volume. Hhl staat voor hectoliter ($100$ liter). Een 'mud' was in het metrieke stelsel van die tijd gelijkgesteld aan $1$ hectoliter.
* Loonstructuur: Er bestond een verschil in betaling en verantwoordelijkheid. De losse arbeiders kregen $2$ cent per eenheid, direct betaald door de koper (de winkelier). De vaste ploegen kregen slechts $1$ cent per eenheid. De staking is ingezet om dit loon gelijk te trekken naar $2$ cent. Dit document biedt een inkijkje in de Amsterdamse arbeidsverhoudingen aan het begin van de 20e eeuw. De periode rond 1906 werd gekenmerkt door toenemende vakbondsorganisatie en sociale onrust (denk aan de spoorwegstakingen van 1903).

De aardappelmarkt was een cruciaal onderdeel van de voedselvoorziening in de stad. Een staking hier had direct invloed op de prijzen en beschikbaarheid van volksvoedsel nummer één. Het feit dat de 'Administratie der Gemeentebelastingen' dit rapporteert, suggereert dat de gemeente nauw toezag op de marktinkomsten en de orde op de marktplaatsen, die destijds strikt gereguleerd waren door het Marktwezen.