Getypte rapportage of brief (doorslag). Verwijst naar gebeurtenissen in 1916; het document zelf is vermoedelijk kort daarna opgesteld. J.H.van Dielen: kocht regeeringsuien in Amsterdam (1916)
M.Rootveld ) werden uitgesloten door Groenten Centrale van
I.Rootveld ) de veilingen wegens vervalsching op een veiling-
J.Wijnschenk ) bewijs,waardoor zij consent kregen voor 1500
bloemkool, terwijl zij 500 op de exportveiling
gekocht hadden.
S.Visser: was aanvang 1916 aardappellosser (los werkman)
J.Veltman: beslag op vatgroenten werd in 1916 gelegd.

1. De winsten der grossiers met de behandeling der aardappelen
   belast.
   Voor eenigen tijd deed ik U een overzich toekomen,
   waaruit bleek dat door de grossier per H.L. 5.55 cent nettowinst
   behaald is,zonder berekening der rente van het gebruikte kapi-
   taal. Dit resultaat was het gevolg van de bijzonder gunstige om-
   standigheid, dat zij slechts 2.9% onderwicht op de door hen be-
   ^da handelde aardappelen behoefden te boeken. In normale jaren mag
   dat onderwicht als gevolg van allerlei omstandigheden veilig
   op 4% geschat worden en in ongunstige jaren overschrijdt het
   zelfs 6% belangrijk.Welk een invloed dit op het winstcijfer
   kan uitoefenen hoop ik hieronder aan te toonen.
   De Gemeente liet behandelen 33.437.945 K.G. klei en 63.
   ^6 343.893 K.G. zandaardappelen, te zamen 96.781.838 K.G. of
   1.382.594 H.L. à 70 K.G.,vertegenwoordigende een waarde van
   f.3.770.127.--.
   De winst vertegenwoordigde een som van 1.382.594 maal 5 1/2
   cent is f.76.733.96. Aan het werk aan de behandeling der aard-
   appelen verbonden namen 18 personen deel. Indien deze personen
   door de gemeente als ambtenaren waren aangesteld zou dit de
   gemeente zeker meer dan f.3500.- per ambtenaar hebben gekost,
   terwijl in dit geval het groote voordeel,verbonden aan het
   dragen van een belangrijk risico door de grossiers,had ontbroken.
   Aangenomen dat de arbeid per persoon met f.3500.- behoorlijk
   betaald was,dan zou dit de gemeente reeds f.63.000.- hebben gekost
   Het risico,hetwelk de 18 personen gedragen hebben,is bij-
   zonder groot geweest. Immers 1% onderwicht vertegenwoordigde
   reeds de waarde van 37.701.- gld. Vandaar dan ook dat bij de * Inhoud: Het document bestaat uit twee delen. Het eerste deel somt personen op die betrokken waren bij onregelmatigheden of fraude in de groentehandel (zoals het vervalsen van veilingbewijzen voor bloemkool). Het tweede deel (punt 20) is een bedrijfseconomische verantwoording van de winstmarges van aardappelgrossiers die in opdracht van de gemeente werkten.
2. Kerncijfers:
   • Totaal volume: ruim 96,7 miljoen kilo aardappelen.
   • Nettowinst: 5,55 cent per hectoliter (H.L.).
   • Risicofactor: Het 'onderwicht' (gewichtsverlies door o.a. uitdroging of bederf) is cruciaal. Een afwijking van 1% vertegenwoordigt al een waarde van f. 37.701,-.
3. Argumentatie: De schrijver betoogt dat het uitbesteden aan private grossiers voordeliger is voor de gemeente dan het inzetten van eigen ambtenaren. De grossiers dragen namelijk het financiële risico van het onderwicht, wat bij ambtenaren bij de gemeente zou liggen. Dit document stamt uit de periode van de Eerste Wereldoorlog (verwijzing naar 1916). Hoewel Nederland neutraal was, heerste er door de Britse blokkade en de Duitse duikbootoorlog grote voedselschaarste en distributieproblemen. De overheid greep in de markt in via instanties zoals de "Groenten Centrale" om de voedselvoorziening te waarborgen en woekerprijzen tegen te gaan. De discussie over de efficiëntie van private partijen versus gemeentelijke distributie was in die tijd zeer actueel, aangezien de overheid gedwongen werd taken over te nemen die voorheen volledig aan de markt werden overgelaten. De genoemde fraudegevallen illustreren de verleidingen van de zwarte handel in tijden van schaarste.