[Linkerpagina - Pagina 8]

hare bemoeiingen overbodig
werk verrichtte moet opgemerkt
worden, dat - hoewel zulks
moeilijk met zekerheid is te bewijzen,
de daling van de prijzen van de
vrije markt door het
Gemeentelijk optreden is in de
hand gewerkt. Het feit dat
voor de Gemeente aanzienlijke
partijen aardappelen waren
gereserveerd ~~dat de grossier is aan~~
der handel niet onbekend gebleven.
Ook de verbruikers, zoodat de
neiging versterkt werd bij de
grossiers om zich zoo spoedig mogelijk
van aanwezige voorraden te
ontdoen. Ook de telers voor
zoover ze hun voorraden voor
levering aan de Regeeringscommis-
sarissen hadden opgegeven, vroegen
in verschillende gevallen, om de
vrije beschikking over hun aardappelen
te mogen krijgen, zulks zeer
waarschijnlijk omdat ze onzeker
waren omtrent het tijdstip van
afname en de kwaliteits-eischen
die dan zouden worden gesteld.
Ook hier zal het feit dat de
Gemeente met haar bemoeiingen
een groot consumptiegebied
bestrijkt gewicht in de
schaal hebben gelegd en de
telers er toe hebben gedrongen zoo
spoedig mogelijk hun voorraden
op de markt te brengen.
Maar doch ook op de winstmarge
van den kleinhandel is het
Gemeentelijk ingrijpen van invloed
geweest hetgeen moge blijken
uit onderstaand overzicht.

[In de marge en onderaan:]
- Een garantie
- 36.2250 KG / 226330 " / 293.040 " / 912.420 "
- Zie rapport no 1110 M bl 9

[Rechterpagina - Pagina 3]

No 1239 m 1920
deze hoeveelheid is klein in vergelijking
met hetgeen was aangekocht. De
oorzaak hiervan is deels het feit
dat eerst vrij laat met de aanvoer
kon worden begonnen, deels het feit
de omstandigheid, dat de organisatie
zich over het algemeen weinig met
de voorziening had ingelaten. Trouwens
eischte deze herinnering voor hen ook
administratieve bezigheden die nu
wel niet zooveel omvattend waren,
maar waarop dergelijke organisaties
niet zijn berekend. Opvallend is het
hooge cijfer bereikt door de organisatie
van personeel van G.E.W. en P.T. welke
zich speciaal voor de aardappel-
voorziening hadden gevormd. Hieruit
blijkt dat, mits goed door de
betrokken organisaties aangepakt heel
wat meer aardappelen, langs dezen weg
zouden zijn afgeleverd.
In verband met een verzoek
van de zijde der Federatie van Vereenigingen
van Groenten-, Aardappelen-, en Fruithandelaren
werd besloten om door bemiddeling
van leden van genoemde Federatie aan
het publiek Regenhamers te doen leveren
bij 1/2 à 1 hl (later 1/2 à 2 hl.) tegelijk.
Deze aardappelen waren slechts geschikt
voor korte opslag en dus voor direct
verbruik bestemd. De gelegenheid
tot het betrekken van deze Eigenheimers
werd later evenzo opengesteld bij
de winkeliers van de Gemeentelijke
fischvoorziening.
Uit het volgend overzicht blijkt
dat deze maatregel belangrijk bijdraagt
tot vermeerdering der bestellingen.

[In de marge en onderaan:]
- bl. 5 (gebruik)?
- Zie rapport no 1110 M / verg. Fed en vischwinkels op bladz 3. De tekst biedt een inkijkje in de voedselpolitiek van een grote Nederlandse gemeente (zeer waarschijnlijk Amsterdam) kort na de Eerste Wereldoorlog. De kern van het betoog is dat de aanwezigheid van de gemeente als grote speler op de markt de prijzen drukte. Grossiers en telers werden zenuwachtig van de gemeentelijke voorraden en verkochten hun eigen waar sneller, wat prijsopdrijving tegenging.

Opmerkelijk is de rol van semi-overheidsinstanties: personeelsverenigingen van de Gemeente Energie Werken (G.E.W.) en de Post en Telegraaf (P.T.) bleken zeer effectief in de distributie. Er werd bovendien samengewerkt met de vakhandel om specifieke rassen zoals 'Regenhamers' en 'Eigenheimers' direct aan burgers te leveren, zelfs via de gemeentelijke viswinkels. Dit illustreert een pragmatische, bijna dwingende aanpak van de overheid om de betaalbaarheid van volksvoedsel nummer één te garanderen. In 1920 bevond Nederland zich in een economisch instabiele fase na de oorlogsjaren. Hoewel Nederland neutraal was, had de oorlog geleid tot schaarste en rantsoenering. De overheid hield ook na 1918 nog stevig de vinger aan de pols bij de distributie van levensmiddelen. Gemeenten namen vaak het voortouw in de "levensmiddelenvoorziening" om sociale onrust door hoge prijzen te voorkomen. De in de tekst genoemde 'Eigenheimer' was destijds een relatief nieuw en zeer populair ras (geïntroduceerd in 1893), dat symbool stond voor kwaliteit in de aardappelvoorziening. De archiefstukken waarnaar verwezen wordt (rapport no 1110 M) zouden waarschijnlijk meer details geven over de exacte financiële winsten en verliezen van deze gemeentelijke operatie.