Dienstbrief / Officiële mededeling. 11 juni 1920. Gemeentebestuur van Amsterdam, bij monde van de Wethouder voor de Levensmiddelen en Wasch-, Bad- en Zweminrichtingen. [Stempel linksboven:] No 1433 M. 1920.
[Stempel rechtsboven:] No 223 G.V. 1920 (met handgeschreven toevoeging 11/6 en 6/7)

GEMEENTEBESTUUR VAN AMSTERDAM.

[Handgeschreven:]
Hiervan kennisgenomen
HET HOOFD DER GEMEENTELIJKE VISCHVOORZIENING
[Handtekening]

AMSTERDAM, 11 Juni 1920

N°. 126 L.M.b.
Bijlage

[Handgeschreven in de kantlijn linksboven:]
op personeel L.V. marktw.
en vischvoorziening ter
kennisneming en
terugzending. 11/6

[Linkerzijde, handgeschreven:]
Spoor.
DE DIRECTEUR VAN HET MARKTWEZEN.
C.A. Clausen.
[Verschillende initialen en kleine parafen]

Verzoeke bij de beantwoording, den datum en het nummer van dezen brief aan te halen.

Ik verzoek U onderstaande mededeeling op te nemen in de van Uwen dienst uitgaande circulaires:

Gemeentelyke Dienst der Wasch-, Bad en Zweminrichtingen.

Wie in aanmerking wil komen voor het behandelen van zyn wasch door de Gemeentelyke Waschinrichting, wende zich schriftelyk of mondeling tot de administratie, gevestigd in het Weeshuis, St. Luciensteeg, of tot een der depôts gevestigd in de van der Hoopstraat hoek van Hallstraat, Nova Zemblastraat 18, Vogelplein 7-9, Iepenweg 30, Pieter Nieuwlandstraat 59, Da Costakade 33 en Haarlemmerweg 299-301.

De prys van het wasschen, daarin begrepen het afhalen en thuisbezorgen door den dienst, bedraagt f. 0.38 per Kg. Aan een der depôts afgehaald en gebracht door den gebruiker, bedraagt de prys 35 cent per K.G.

De ingezetenen der Gemeente, welke gehuisvest zyn in een woning met een huurwaarde van ten hoogste f. 7.- per week kunnen van de waschinrichting gebruik maken. Voor groote gezinnen kan van die grens worden afgeweken.

De Wethouder voor de Levensmiddelen en Wasch-, Bad en Zweminrichtingen,

[Handtekening, vermoedelijk Wibaut]

Aan
den Heer Directeur
van het Marktwezen
ALHIER * Taal en Spelling: Het document is geschreven in de voor die tijd gebruikelijke spelling (vóór de hervorming van Marchant), met woorden als "wasch", "zyn", "prys" en "mededeeling". Opvallend is het gebruik van de "y" waar men tegenwoordig "ij" zou verwachten ("Gemeentelyke").
* Inhoud: De brief bevat een officiële instructie aan de directeur van het Marktwezen om informatie over de gemeentelijke wasservice te verspreiden via zijn eigen circulaires. De tekst specificeert de locaties van de administratie en de depôts (verspreid over de stad: o.a. Staatsliedenbuurt, Noord, Oost en West), de kosten per kilo wasgoed (met een korting als men het zelf brengt en haalt), en de sociale doelgroep.
* Sociale Component: De service is expliciet bedoeld voor de minder draagkrachtige Amsterdammers. Alleen mensen in woningen met een huurwaarde tot 7 gulden per week mochten er gebruik van maken. Dit wijst op een vorm van gesubsidieerde gemeentelijke dienstverlening ter bevordering van de hygiëne onder de arbeidersklasse.
* Bestuurlijke Context: De ondertekening door de Wethouder voor Levensmiddelen en Wasch-, Bad- en Zweminrichtingen toont de breedte van de gemeentelijke bemoeienis in die tijd. De handtekening onderaan is vrijwel zeker van Floor Wibaut, een invloedrijk sociaaldemocratisch wethouder in Amsterdam die bekend stond om zijn inzet voor volkshuisvesting en publieke voorzieningen. In 1920 zat Amsterdam midden in een periode van grote sociale transitie en stadsuitbreiding. Na de Eerste Wereldoorlog was de overheid (onder impuls van de SDAP) zeer actief op het gebied van sociale voorzieningen. De Gemeentelijke Waschinrichting was bedoeld om de volksgezondheid te verbeteren in de vaak overbevolkte arbeidersbuurten, waar wassen in huis lastig en onhygiënisch was.

De genoemde locaties (zoals de Nova Zemblastraat in de Spaarndammerbuurt en het Vogelplein in Noord) bevonden zich in het hart van de toenmalige volkswijken. De limiet van 7 gulden huur was een effectieve manier om te waarborgen dat de dienst alleen door de doelgroep werd gebruikt. De koppeling met de 'Vischvoorziening' en het 'Marktwezen' (te zien in de kantlijnen) suggereert dat de gemeente alle logistieke stromen van levensbehoeften en diensten nauwgezet coördineerde via een gecentraliseerd bureaucratisch apparaat.