Dienstbrief/rapportage van een marktfunctionaris. 19 december 1939. T. Mittelbach (vermoedelijke naam op basis van de signatuur). De Inspecteur van het Marktwezen te Amsterdam. Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen alhier

Br: 2170/1 m. 39

Op 10 December 1939 bij zeer slecht weer waren
de plaatsen voor genoemde concierge zijn woning door
losse kooplieden bezet, die niet wisten dat zij een achterzijl
mochten hebben. In plaats dat de concierge met deze klacht
bij mij kwam, was hij aan het ruzie maken met bedoelde
kooplieden. Ik wees de concierge er op dat hij bij mij met deze
klachten moest komen en niet de orde op de markt moest
verstoren. Het is in de ongeveer 1 ½ jaar dat ik op Uilenburg
dienst doe de eerste keer dat dit voorviel, daar ik er
altijd zorg dat de doorloop vrij blijft en er zal door mij
voor worden gezorgd dat hij ook steeds vrij blijft. Alleen
moet bedoelde concierge erop worden gewezen dat hij
met klachten bij de marktmeester komt en het niet zelf
regelt, daar er dan toch niets van terecht komt en hij hierdoor
de orde op de markt verstoort.

Amsterdam 19 December 1939
(w.g.) T. Mittelbach In dit document rapporteert een marktfunctionaris (waarschijnlijk een marktmeester of assistent) over een incident dat plaatsvond op de markt in de Amsterdamse wijk Uilenburg op 10 december 1939.

Het incident draait om een conflict tussen een conciërge van een aangrenzend pand en een aantal 'losse kooplieden'. Vanwege het slechte weer hadden deze kooplieden hun kramen of goederen opgesteld op een wijze die de ingang van de conciërgewoning blokkeerde, blijkbaar onwetend over de regels betreffende een 'achterzijl' (een achterdoek of zijwand van een marktkraam).

De kern van de rapportage is niet zozeer de overtreding van de kooplieden, maar het eigengereide optreden van de conciërge. In plaats van de marktmeester in te schakelen, ging de conciërge zelf de confrontatie aan, wat leidde tot ruzie en verstoring van de openbare orde op de markt. De schrijver van de brief benadrukt dat hij zijn werk gewoonlijk goed doet (de doorloop vrijhouden) en vraagt de inspecteur om de conciërge terecht te wijzen: klachten moeten via de officiële weg (de marktmeester) lopen om escalatie te voorkomen. Dit document stamt uit december 1939, een periode waarin Nederland nog neutraal was, maar de spanningen van de Tweede Wereldoorlog (die in september van dat jaar was uitgebroken) overal merkbaar waren.

De locatie, Uilenburg, was van oudsher een dichtbevolkte Amsterdamse volksbuurt met een zeer grote Joodse populatie. De markt op Uilenburg was een vitaal onderdeel van het dagelijks leven in deze buurt. Het document geeft een inkijkje in de dagelijkse bureaucratie en de handhaving van de orde op de Amsterdamse markten in die tijd. De term 'achterzijl' is specifiek jargon uit de marktwereld; het duidt op de zeilen die gebruikt werden om kramen af te schermen tegen wind en regen, iets wat op die gure decemberdag ongetwijfeld noodzakelijk was. T. Mittelbach Marktwezen