Administratieve lijst van verzoeken tot overplaatsing/ontslag uit werkkampen.
Origineel
Administratieve lijst van verzoeken tot overplaatsing/ontslag uit werkkampen. 27 mei 1942. | nr. | Naam | geb. | Adres | werkkamp | Redenen, waarom overplaatsing gevraagd wordt. |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| 15. | Verschoschraper, L. | ? | Danie Theronstr. 45 | Vledder | 2 zoons zijn in Buchenwalde overleden, de vrouw is verlamd, een ziekelijke tweeling van 8 jaar, een dochter meisje van 16 jaar met buiktuberculose. Spoed s.v.p. |
| 16. | Wissink, L. | 22-6-02 | Koestraat 11, hs | ? | Er zijn 8 kinderen, waarvan 4 onder de 11 jaar. Een achterblijvende vrouw kan het gezin niet aan. |
| 17. | Blog, M. | 22-11-01 | Uithoornstr. 11 II | Vledder | Groot gezin, 6 kinderen, resp. 13, 12, 11, 7, 3, 1 ½ jaar. Vrouw ziekelijk. (in rood: zie brief JP 333) |
| 18. | Groen, J. (gekrabbel: gezondheid?) | 19-2-02 | Jod. Houttuinen 46 II | Sellingerbeetse | Vrouw ziek, in verwachting. Er zijn reeds 7 kinderen, resp. 16, 10, 8, 6, 4, 2 en 1 ½ jaar. Zeer verwaarloosd gezin. |
| 19. | Stempel, M. | 24-1-03 | Tugelaweg 102 III | Diever B | 5 kinderen, waarvan de oudste 12 jaar. Een zesde wordt in juni verwacht. Vrouw zwak, heeft geen andere hulp. Overpl. man spoedig gewenscht. |
| ~~20~~ | ~~Schelvis, S.~~ | ~~26-6-09~~ | ~~v. Swindenstr. 50~~ | ~~Gijsselte~~ | |
| 21 | Groenteman, J. | 24-9-20 | Retiefstr. 4 | Vledder K | (rood kruisje/K) |
| 22 | Bloch, J. | | Majubastr. 3 | Stuifzand | |
| ~~23~~ | ~~Klors~~ | | ~~30/II Jod. Heijdestr.~~ | | |
| 24 | Nabarro, A.J. | 25-12-00 | Joh. Verhulststr. 136 | Kremboong | |
| 25 | Valenca, S. | | | Stuifzand | |
| 26. | Hildesheim, J. | | | Molengoot | (in rood: zie brief JP 1305 D) |
| 27 | Waterman, A | 8-6-07 | Retiefstraat 57 II | Diever B | |
| 28 | Santcroos(?), G. (gekrabbel: 8.6.42?) | 8-7-10 | Pres. Brandstr. 18 | Sellingerbeetse | |
| 29 | Smalhout, J | 10-10-02 | Karperstr. 27 | Orvelte | |
| 30 | S.E. Swart (gekrabbel: genoteerd) | | | Landmeer K | (rood kruisje/K) | Dit document is een schrijnend overzicht van de "hardheidsgevallen" onder Joodse mannen die in de Nederlandse werkkampen (zoals Vledder, Diever en Sellingerbeetse) waren tewerkgesteld.
- Sociale nood: De redenen voor overplaatsing of ontslag schetsen een beeld van extreme armoede en sociale ontwrichting in Amsterdam. Er is sprake van zeer grote gezinnen (tot 8 kinderen), ernstige ziekten (tuberculose, verlamming) en aanstaande bevallingen zonder hulp.
- Buchenwald: Bijzonder opmerkelijk is de vermelding bij nr. 15 (Verschoschraper) dat er reeds twee zoons in Buchenwald zijn overleden. Dit duidt erop dat de familie al eerder was getroffen door deportaties naar concentratiekampen buiten Nederland, nog voordat de massale deportaties vanuit Westerbork volledig op gang kwamen.
- Administratieve tekens: De rode letters "K", verwijzingen naar brieven ("JP 333") en de doorhalingen wijzen op een actieve behandeling van deze dossiers door de Joodse Raad. De term "spoed s.v.p." onderstreept de wanhoop van de aanvragers. In de eerste helft van 1942 werden duizenden Joodse mannen in Nederland opgeroepen voor de zogenoemde "werkverruiming". Ze kwamen terecht in kampen in Noord- en Oost-Nederland om daar zwaar lichamelijk werk te verrichten (zoals ontginning). De Joodse Raad probeerde voor mannen in schrijnende thuissituaties vrijstelling of overplaatsing te regelen. In oktober 1942 werden deze werkkampen ontruimd en werden de mannen samen met hun gezinnen naar kamp Westerbork gedeporteerd, vanwaar de meesten naar de vernietigingskampen in Polen werden gestuurd. De adressen in dit document (Tugelaweg, Retiefstraat, Danie Theronstraat) bevinden zich vrijwel allemaal in de toenmalige Joodse wijken van Amsterdam-Oost. S.E. Swart
Samenvatting
Dit document is een schrijnend overzicht van de "hardheidsgevallen" onder Joodse mannen die in de Nederlandse werkkampen (zoals Vledder, Diever en Sellingerbeetse) waren tewerkgesteld.
- Sociale nood: De redenen voor overplaatsing of ontslag schetsen een beeld van extreme armoede en sociale ontwrichting in Amsterdam. Er is sprake van zeer grote gezinnen (tot 8 kinderen), ernstige ziekten (tuberculose, verlamming) en aanstaande bevallingen zonder hulp.
- Buchenwald: Bijzonder opmerkelijk is de vermelding bij nr. 15 (Verschoschraper) dat er reeds twee zoons in Buchenwald zijn overleden. Dit duidt erop dat de familie al eerder was getroffen door deportaties naar concentratiekampen buiten Nederland, nog voordat de massale deportaties vanuit Westerbork volledig op gang kwamen.
- Administratieve tekens: De rode letters "K", verwijzingen naar brieven ("JP 333") en de doorhalingen wijzen op een actieve behandeling van deze dossiers door de Joodse Raad. De term "spoed s.v.p." onderstreept de wanhoop van de aanvragers.
Bron-evidence
24
| 15. | Verschoschraper, L. | ? | Danie Theronstr. 45 | Vledder | 2 zoons zijn in Buchenwalde overleden, de vrouw is verlamd, een ziekelijke tweeling van 8 jaar, een dochter meisje van 16 jaar met buiktuberculose. Spoed s.v.p. |
| 16. | Wissink, L. | 22-6-02 | Koestraat 11, hs | ? | Er zijn 8 kinderen, waarvan 4 onder de 11 jaar. Een achterblijvende vrouw kan het gezin niet aan. |
| 17. | Blog, M. | 22-11-01 | Uithoornstr. 11 II | Vledder | Groot gezin, 6 kinderen, resp. 13, 12, 11, 7, 3, 1 ½ jaar. Vrouw ziekelijk. *(in rood: zie brief JP 333)* |
| 18. | Groen, J. *(gekrabbel: gezondheid?)* | 19-2-02 | Jod. Houttuinen 46 II | Sellingerbeetse | Vrouw ziek, in verwachting. Er zijn reeds 7 kinderen, resp. 16, 10, 8, 6, 4, 2 en 1 ½ jaar. Zeer verwaarloosd gezin. |
| 19. | Stempel, M. | 24-1-03 | Tugelaweg 102 III | Diever B | 5 kinderen, waarvan de oudste 12 jaar. Een zesde wordt in juni verwacht. Vrouw zwak, heeft geen andere hulp. Overpl. man spoedig gewenscht. |
| ~~20~~ | ~~Schelvis, S.~~ | ~~26-6-09~~ | ~~v. Swindenstr. 50~~ | ~~Gijsselte~~ | |
| 21 | Groenteman, J. | 24-9-20 | Retiefstr. 4 | Vledder **K** | *(rood kruisje/K)* |
| 22 | Bloch, J. | | Majubastr. 3 | Stuifzand | |
| 24 | Nabarro, A.J. | 25-12-00 | Joh. Verhulststr. 136 | Kremboong | |
| 27 | Waterman, A | 8-6-07 | Retiefstraat 57 II | Diever B | |
| 28 | Santcroos(?), G. *(gekrabbel: 8.6.42?)* | 8-7-10 | Pres. Brandstr. 18 | Sellingerbeetse | |
| 29 | Smalhout, J | 10-10-02 | Karperstr. 27 | Orvelte | |
| 15. | Verschoschraper, L. | ? | Danie Theronstr. 45 | Vledder | 2 zoons zijn in Buchenwalde overleden, de vrouw is verlamd, een ziekelijke tweeling van 8 jaar, een dochter meisje van 16 jaar met buiktuberculose. Spoed s.v.p. |
| 16. | Wissink, L. | 22-6-02 | Koestraat 11, hs | ? | Er zijn 8 kinderen, waarvan 4 onder de 11 jaar. Een achterblijvende vrouw kan het gezin niet aan. |
| 17. | Blog, M. | 22-11-01 | Uithoornstr. 11 II | Vledder | Groot gezin, 6 kinderen, resp. 13, 12, 11, 7, 3, 1 ½ jaar. Vrouw ziekelijk. *(in rood: zie brief JP 333)* |
| 18. | Groen, J. *(gekrabbel: gezondheid?)* | 19-2-02 | Jod. Houttuinen 46 II | Sellingerbeetse | Vrouw ziek, in verwachting. Er zijn reeds 7 kinderen, resp. 16, 10, 8, 6, 4, 2 en 1 ½ jaar. Zeer verwaarloosd gezin. |
| 19. | Stempel, M. | 24-1-03 | Tugelaweg 102 III | Diever B | 5 kinderen, waarvan de oudste 12 jaar. Een zesde wordt in juni verwacht. Vrouw zwak, heeft geen andere hulp. Overpl. man spoedig gewenscht. |
| ~~20~~ | ~~Schelvis, S.~~ | ~~26-6-09~~ | ~~v. Swindenstr. 50~~ | ~~Gijsselte~~ | |
| 21 | Groenteman, J. | 24-9-20 | Retiefstr. 4 | Vledder **K** | *(rood kruisje/K)* |
| 22 | Bloch, J. | | Majubastr. 3 | Stuifzand | |
| 24 | Nabarro, A.J. | 25-12-00 | Joh. Verhulststr. 136 | Kremboong | |
| 27 | Waterman, A | 8-6-07 | Retiefstraat 57 II | Diever B | |
| 28 | Santcroos(?), G. *(gekrabbel: 8.6.42?)* | 8-7-10 | Pres. Brandstr. 18 | Sellingerbeetse | |
| 29 | Smalhout, J | 10-10-02 | Karperstr. 27 | Orvelte | |
Historische Context
In de eerste helft van 1942 werden duizenden Joodse mannen in Nederland opgeroepen voor de zogenoemde "werkverruiming". Ze kwamen terecht in kampen in Noord- en Oost-Nederland om daar zwaar lichamelijk werk te verrichten (zoals ontginning). De Joodse Raad probeerde voor mannen in schrijnende thuissituaties vrijstelling of overplaatsing te regelen. In oktober 1942 werden deze werkkampen ontruimd en werden de mannen samen met hun gezinnen naar kamp Westerbork gedeporteerd, vanwaar de meesten naar de vernietigingskampen in Polen werden gestuurd. De adressen in dit document (Tugelaweg, Retiefstraat, Danie Theronstraat) bevinden zich vrijwel allemaal in de toenmalige Joodse wijken van Amsterdam-Oost.