Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen. 13 februari 1942. Afdeling Sociale Zaken (vermoedelijk van de Joodsche Raad of een hiermee verbonden instantie). Den Weled. Zeergel. Heer Dr. Salomon Spijer, Medisch adviseur van de Joodsche Raad voor Amsterdam. [Stempel/Briefhoofd rechtsboven:]
SOCIALE ZAKEN
[gegolfde onderstreping]

[Linksboven, handgeschreven:]
M. Reud(?)
[Paraaf]

[Middenlinks:]
TA
4051 A WvSZ (J)

[Rechtsmidden:]
Den Weled. Zeergel. Heer Dr. SPIJER,
Medisch adviseur v.d. Joodschen Raad,
voor Amsterdam,
Nwe. Keizersgracht 58,
AMSTERDAM CENTRUM.

13 Februari 1942

Hierbij doe ik U 40 verwijzingsbiljetten van
onderstaande arbeiders toekomen ter completeering van de
keuringsrapporten.

Naam Adres

[Linkermarge handgeschreven data en tekst:]
terug
- / 3 A. Adler Ruyschstraat 9 III
17.2 B. Appel Oosterpark 45
23.2 M. Arpels Vrolikstraat 279 [handgeschreven:] Hout
23.2 I. Bachra P. Aertszstraat 96 III
6.3 B. S. Beem L. Nekstraat 41
23.2 I. v. Beezem Vrolikstraat 195 III
25.2 J. v. Beezem Schalkburgerstraat 13
23.2 A. v. Bever Benkoelenstraat 1 hs.
23.2 M. Binger Gelderschekade 110
2.3 A. Brandis Oosteinde 12 - [handgeschreven:] Westeinde 25 hs
23.2 A. Bresticker Nwe. Looierstraat 23 III
20.2 L. Cohen Amstellaan 72 I
13.2 J. Cohen Ruyschstraat 79 III
23.2 L. Drukker Ruyschstraat 127 I
25.2 S. Gans Amstelkade 149
13.2 Ephr. Gobetz Cillierstraat 13
23.2 H. Gomperts Speerstraat 7
13.2 D. Halberstadt Retiefstraat 24 II
6.3 A. Heertje Vrolikstraat 289 II
25.2 W. Hellendall Milletstraat 18 III
23.2 J. de Hond Commelinstraat 36
25.2 B. Jacobs Transvaalstraat 16
25.2 Kool Tugelaweg 84 I
23.2 L. Koopman B. Viljoenstraat 28 II
13.2 I. Liefman Vrolikstraat 160 I
13.2 R. J. Low Wagenaarstraat 129
2.3 S. Meyer Ruyschstraat 117 II
D. Mossel Nwe. Achtergracht 12

[Onderaan rechts:]
z.o.z.

[Rechtermarge handgeschreven getallen, mogelijk leges of codes:]
9.53
4.54 (meerdere malen herhaald) Dit document is een administratieve verzendlijst van de Joodsche Raad voor Amsterdam. De brief is gericht aan Dr. Salomon Spijer, een centrale figuur binnen de medische organisatie van de Raad. De "40 verwijzingsbiljetten" die worden genoemd, hebben betrekking op medische keuringen van Joodse mannen die als "arbeiders" werden aangemerkt.

In februari 1942 was de gedwongen tewerkstelling van Joodse mannen in werkkampen binnen Nederland in volle gang. De keuringsrapporten waren essentieel om te bepalen of iemand fysiek in staat was om te werken, of dat men op medische gronden een vrijstelling (Sperre) kon krijgen. De handgeschreven data in de linkermarge (variërend van 13 februari tot 6 maart) geven waarschijnlijk aan wanneer de betreffende rapporten of personen retour kwamen of verwerkt waren.

De adressen in de lijst (zoals Ruyschstraat, Vrolikstraat en de Transvaalbuurt) laten de concentratie van de Joodse bevolking in Amsterdam-Oost zien in deze periode. De Joodsche Raad voor Amsterdam werd in februari 1941 op last van de Duitse bezetter opgericht. Hoewel de Raad enerzijds probeerde de Joodse gemeenschap bij te staan, fungeerde het ook als doorgeefluik voor anti-Joodse maatregelen.

Dr. Salomon Spijer (1902-1944), de geadresseerde, was een gerespecteerd arts die als medisch adviseur voor de Raad werkte. Hij had de zware taak om keuringen te coördineren die bepaalden wie naar de werkkampen moest. Veel van de namen op deze lijst komen voor in de archieven van de Holocaust; zij werden later via Westerbork gedeporteerd naar vernietigingskampen. Dr. Spijer zelf kwam in 1944 om in Auschwitz.

Dit document vormt een kil bewijs van de bureaucratische precisie waarmee de vervolging en de tewerkstelling van de Joodse bevolking in Nederland werd georganiseerd. De term "arbeiders" was in deze context vaak een eufemisme voor de eerste stappen in het proces van deportatie.