Brief op officieel briefpapier van de Joodsche Raad voor Amsterdam. 26 februari 1942 (ingekomen op 27 februari 1942). S. Spijer (Medisch Adviseur), Joodsche Raad voor Amsterdam. Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken, afdeling Tewerkstelling Joodsche Arbeiders. [Briefhoofd]
JOODSCHE RAAD VOOR AMSTERDAM
VOORZITTERS { A. ASSCHER / Prof. Dr. D. COHEN
POSTGIRO 417242
AMSTERDAM-C., 26 Febr., 1942
Nieuwe Keizersgracht 58
Tel. 55003, 55136, 54970

[Kader linksboven]
Bij Uw antwoord te vermelden:
AFD. IX Med. z.
REF. K.

[Stempels en registratie in blauw/paars]
Afd. Gem. Werkverruiming M. S.
No. J 839 D
Ingekomen: 27 FEB. 1942

[Inhoud tekst]
Hieronder laat ik volgen, het resultaat van het geneeskundig onderzoek van eenige personen die voor herkeuring waren opgeroepen.

B.HIEGENTLICH, wonende Prinsengracht 473/a I
Ongeschikt voor het kampleven,
Kan in de omgeving van Amsterdam
tewerk worden gesteld.

S.PIEROTTO, wonende Gov.Flinckstraat 343/2
geschikt voor minder zwaar werk.

A,WATERMAN, wonende Kattenburgerachterstr.2/b
geschikt voor gewoon werk.

H.GOMPERTS wonende Speerstraat 7/2
tijdelijk ongeschikt, over 4 wk.
hercontrole.

[Afsluiting]
Hoogachtend
(getekend) S. Spijer
( S.Spijer )
Medisch Adviseur

[Adres onderaan]
Aan het Gem. Bureau voor
Sociale Zaken, afd.
Tewerkstelling Joodsche Arbeiders.

[Kader linksonder met administratieve vakken, deels ingevuld]
Algemeene zaken | Kennisneming
Oproeping |
W.V. Gemeente | Behandeling (met rode streep)
W.V. Noord-Holland |
W.V. Overig land | Rapport

[Onderrand]
Model 28 ALG 50.000 7784 — K 276 * Doel van het document: Het doorgeven van de resultaten van medische (her)keuringen van Joodse mannen aan de gemeentelijke instantie die de tewerkstelling regelt.
* De rol van de Joodsche Raad: De brief illustreert de rol van de Joodsche Raad als uitvoerend orgaan voor de nazi-bezetter. De raad moest de administratie en keuringen faciliteren voor de gedwongen tewerkstelling.
* Medische categorieën: De medisch adviseur maakt onderscheid tussen 'geschiktheid voor het kampleven' (uitzending naar werkkampen buiten de stad) en tewerkstelling binnen Amsterdam. Het predicaat "ongeschikt voor het kampleven" was in deze periode cruciaal om deportatie naar werkkampen in het noorden en oosten van Nederland uit te stellen.
* Sleutelfiguren:
* Salomon Spijer: De ondertekenaar was een Joodse arts die voor de medische dienst van de Joodsche Raad werkte. Veel artsen probeerden door middel van keuringsrapporten Joden te beschermen tegen zware arbeid of transport.
* Asscher en Cohen: De genoemde voorzitters van de Joodsche Raad.
* Administratieve context: Het stempel 'Afd. Gem. Werkverruiming M.S.' (Maatschappelijke Steun) wijst erop dat de tewerkstelling nauw verweven was met de sociale bijstand die de gemeente Amsterdam verstrekte aan werklozen. Dit document stamt uit februari 1942, een kritieke fase in de Jodenvervolging in Nederland. Vanaf januari 1942 werden Joodse mannen op grote schaal opgeroepen voor 'tewerkstelling' in Nederlandse werkkampen (zoals in Drenthe en Friesland). Deze kampen stonden formeel onder beheer van de Rijksdienst voor de Werkverruiming, maar werden gaandeweg door de nazi's gebruikt als voorstadium voor deportatie naar Kamp Westerbork en de vernietigingskampen in het Oosten.

Medische keuringen waren voor velen de laatste hoop om in de stad te mogen blijven bij hun familie. De namen in de brief (Hiegentlich, Pierotto, Waterman, Gomperts) staan symbool voor de duizenden individuen die gevangen zaten in dit bureaucratische systeem van uitsluiting en vervolging. De brief toont aan dat de gemeente Amsterdam en de Joodsche Raad diep betrokken waren bij de administratieve afhandeling van deze gedwongen arbeid. S. Gemeente Amsterdam