Terug
p.98 p.100
Archief 745
Inventaris unknown_deel
Pagina 99
Dossier 103
Stadsarchief

Archiefdocument

31 maart 1942 (ingekomen op 2 april 1942). Van: Joodsche Raad voor Amsterdam, ondertekend door S. Spijer (Medisch Adviseur). Aan: Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken, afdeling Tewerkstelling Joodsche Arbeiders.

Origineel

31 maart 1942 (ingekomen op 2 april 1942). Joodsche Raad voor Amsterdam, ondertekend door S. Spijer (Medisch Adviseur). Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken, afdeling Tewerkstelling Joodsche Arbeiders. JOODSCHE RAAD VOOR AMSTERDAM
VOORZITTERS { A. ASSCHER, Prof. Dr. D. COHEN
POSTGIRO 417242

AMSTERDAM-C., 31 Maart 1942
Nieuwe Keizersgracht 58
Tel. 55003, 55136, 54970

Bij Uw antwoord te vermelden:
AFD. IX Med. z.
REF. K.

Beleefd verzoek ik U, de na te noemen personen nog niet naar de Werkverruiming te willen uitzenden, daar hun geval nog in onderzoek is.

[Handgeschreven paraaf/monogram]
E. HOFMAN, Pres. Brandstraat 46/3 [Handgeschreven in blauwe inkt: nog niet gepl(aatst) vrijstelling door beamptes. Ad...]
[Handgeschreven paraaf/monogram]
M. SARPHTIE, Waalstraat 77/2 [Handgeschreven in blauwe inkt: nog niet geplaatst]

[Groot paars stempel:]
INGEK. 2 APR. 1942 BEHAND.
[Handgeschreven in blauw:] J 18 / / D RAPPORT
[Rode streep door stempel]
ZAKEN N. K.
EXP. UTRECHT
GELDERS. BOEKHOUD. C. A. K.

Hoogachtend
[Handtekening: S. Spijer]
(S. Spijer)
Medisch Adviseur

Aan het Gem. Bureau voor Sociale Zaken, afd,
Tewerkstelling Joodsche Arbeiders.

Model 28 ALG 50.000 7784 — K 2/6

--- * Bureaucratische aard: Het document toont de ambtelijke weg waarlangs de Joodsche Raad probeerde individuen te behoeden voor (of het uitstellen van) deportatie naar werkkampen. De term "Werkverruiming" was een eufemisme voor de Joodse werkkampen in Nederland.
* Medische afdeling: De brief is afkomstig van Afdeling IX (Medische Zaken) en ondertekend door Salomon Spijer. Dit suggereert dat de "onderzoeksgevallen" waarschijnlijk een medische grond hadden voor uitstel.
* Annotaties: De handgeschreven aantekeningen ("nog niet geplaatst") duiden op de administratieve verwerking bij de gemeente. Men controleerde of de genoemde personen al op transport waren gesteld of nog thuis verbleven.
* Stempels: Het paarse stempel van het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken toont de complexe administratieve structuur waarin de Joodse gemeenschap gevangen zat. De rode streep door het stempel kan duiden op afhandeling of een wijziging in de status van het dossier.

--- Dit document stamt uit maart 1942, een cruciale overgangsfase tijdens de bezetting. Enkele maanden later, in juli 1942, zouden de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen in Polen beginnen. Op dit moment werden Joodse mannen echter al opgeroepen voor de zogenaamde "werkverruiming" (dwangarbeid in kampen binnen Nederland, zoals in Drenthe).

De Joodsche Raad, ingesteld door de Duitse bezetter, bevond zich in een onmogelijke positie. Terwijl zij gedwongen werden mee te werken aan de anti-Joodse maatregelen, probeerden individuele medewerkers en afdelingen via officiële weg — zoals medische vrijstellingen of "Sperren" — tijd te rekken voor de getroffenen. De personen E. Hofman en M. Sarphtie waren op dat moment slechts namen in een administratief proces dat voor velen uiteindelijk fataal zou aflopen. Uit archiefonderzoek blijkt vaak dat dergelijk uitstel slechts van korte duur was.

Samenvatting
  • Bureaucratische aard: Het document toont de ambtelijke weg waarlangs de Joodsche Raad probeerde individuen te behoeden voor (of het uitstellen van) deportatie naar werkkampen. De term "Werkverruiming" was een eufemisme voor de Joodse werkkampen in Nederland.
  • Medische afdeling: De brief is afkomstig van Afdeling IX (Medische Zaken) en ondertekend door Salomon Spijer. Dit suggereert dat de "onderzoeksgevallen" waarschijnlijk een medische grond hadden voor uitstel.
  • Annotaties: De handgeschreven aantekeningen ("nog niet geplaatst") duiden op de administratieve verwerking bij de gemeente. Men controleerde of de genoemde personen al op transport waren gesteld of nog thuis verbleven.
  • Stempels: Het paarse stempel van het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken toont de complexe administratieve structuur waarin de Joodse gemeenschap gevangen zat. De rode streep door het stempel kan duiden op afhandeling of een wijziging in de status van het dossier.

Historische Context

Dit document stamt uit maart 1942, een cruciale overgangsfase tijdens de bezetting. Enkele maanden later, in juli 1942, zouden de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen in Polen beginnen. Op dit moment werden Joodse mannen echter al opgeroepen voor de zogenaamde "werkverruiming" (dwangarbeid in kampen binnen Nederland, zoals in Drenthe).

De Joodsche Raad, ingesteld door de Duitse bezetter, bevond zich in een onmogelijke positie. Terwijl zij gedwongen werden mee te werken aan de anti-Joodse maatregelen, probeerden individuele medewerkers en afdelingen via officiële weg — zoals medische vrijstellingen of "Sperren" — tijd te rekken voor de getroffenen. De personen E. Hofman en M. Sarphtie waren op dat moment slechts namen in een administratief proces dat voor velen uiteindelijk fataal zou aflopen. Uit archiefonderzoek blijkt vaak dat dergelijk uitstel slechts van korte duur was.