Lijst 745-354 p.114 — Amsterdam 1900

Archief 745

Inventaris 745-354

Pagina 114

Jaar 1941

Document

Stadsarchief

Ambtsbrief/Rapportage betreffende de Centrale Markt.

Overzichtslijst 1 april 1941. Gemengd onder 80 4 persoonsregels

gemengd handschrift onder 80% 4 controle nodig

Alles Zekerder Controle nodig

Personen op deze lijst

De parser heeft deze regels uit de scan gehaald. Gekoppelde personen linken door naar hun dossier.

Centrale Markt

Transcriptie

Ambtsbrief/Rapportage betreffende de Centrale Markt. 1 april 1941. Waarschijnlijk W. Brouwer (directeur van de Centrale Markt), gezien de handtekening/naam rechtsboven. W. Brouwer [handgeschreven]

D/HG.

37/15/8 H.

verzonden 2/4 [stempel/handgeschreven in blauw]

1 April 1941.

Scheiding Joodsch en
niet-Joodsch element
op de Centrale Markt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Ingevolge den opdracht van den heer Regeeringscommissaris voor Amsterdam heb ik de eer U hieronder een beknopt overzicht te doen toekomen van de mogelijkheden, welke naar mijn meening op de Centrale Markt waren te overwegen om te geraken tot een zoo ver mogelijk doorgevoerde scheiding tusschen het Joodsche en niet-Joodsche element, zonder dat als gevolg van een en ander de structuur der markt zoodanig zou worden aangetast, dat daardoor de goede gang van zaken in gevaar zou worden gebracht.

Op de Centrale Markt zijn de volgende categorieën van verkoopers (c.q. zaken) gevestigd:

	Joodsche	niet-Joodsche
Grossiers (groente en fruit)	50	123
Grossiers (aardappelen)	-	23
Tuinders	-	330
Veiling	-	-
Grossiers (bloemen)	-	15

De volgende categorieën van koopers hebben toegang tot de Centrale Markt:

	Joodsche	niet-Joodsche
	bloemen	aardappelen, gr. en fruit
---	---	---
Winkeliers )
Marktkooplieden (kleinhandelsmarkten) )
Houders van vaste standplaatsen buiten de markten )	98	392
Venters )

De opsteller van de brief onderzoekt hoe de "scheiding" tussen Joden en niet-Joden (het "Joodsche element") zo ver mogelijk doorgevoerd kan worden. Opvallend is de prioriteitstelling: de segregatie moet worden uitgevoerd, maar de "goede gang van zaken" (de voedselvoorziening van de stad) mag niet in gevaar komen. De Joodse marktkooplieden en grossiers worden hier puur als statistische eenheden behandeld.

De cijfers tonen aan dat Joden in 1941 nog een aanzienlijk deel uitmaakten van de handel in groente en fruit (50 van de 173 grossiers en bijna 500 geregistreerde kopers). In april 1941 was de Jodenvervolging in Nederland in een stroomversnelling geraakt. Na de februari-staking van 1941 werd de greep van de bezetter op Amsterdam verstevigd. Hans Fischböck was de "Regeeringscommissaris" (Generalkommissar für Finanz und Wirtschaft) die toezag op de economische gelijkschakeling en de "Arisering" van bedrijven.

De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren het logistieke hart van de Amsterdamse voedselvoorziening. Door Joodse handelaren eerst te registreren (zoals in dit document) en later te isoleren of te verbannen, werd de Joodse gemeenschap systematisch van haar middelen van bestaan beroofd. Niet lang na dit schrijven zouden Joodse handelaren volledig van de markt worden geweerd, wat een opmaat was naar de totale rechteloosheid en uiteindelijke deportatie. W. Brouwer

Origineel

Open scan Stadsarchief

Samenvatting

Dit document is een kil, ambtelijk verslag van de voorbereidingen voor de segregatie op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De tekst illustreert de bureaucratische precisie waarmee de uitsluiting van Joodse burgers uit het economische leven werd georganiseerd.

De cijfers tonen aan dat Joden in 1941 nog een aanzienlijk deel uitmaakten van de handel in groente en fruit (50 van de 173 grossiers en bijna 500 geregistreerde kopers).

Historische context

In april 1941 was de Jodenvervolging in Nederland in een stroomversnelling geraakt. Na de februari-staking van 1941 werd de greep van de bezetter op Amsterdam verstevigd. Hans Fischböck was de "Regeeringscommissaris" (Generalkommissar für Finanz und Wirtschaft) die toezag op de economische gelijkschakeling en de "Arisering" van bedrijven.