Getypt afschrift van een intern rapport. Het rapport behandelt gebeurtenissen tussen 21 november 1942 en 23 december 1942. De Kassier, (getekend) Jongbloed. A F S C H R I F T

Den Weledelen Heer
C.F. Sixma
Directeur Marktwezen
Amsterdam.
_______

RAPPORT

Ter inleiding het volgende: Ter vereenvoudiging van de administratie van de vischmarkt (o.a. het niet boeken in het debiteuren- en crediteurenboek) en op verzoek van vele aanvoerders worden sommige nog niet afgerekende uitbetalingsposten reeds als uitgaaf geboekt in het Kasboek der Gemeente Vischmarkt als zijnde reeds betaald en het geld + afslagbriefjes + kwitantie in een enveloppe gedaan en dan pas gesloten wanneer de totaalkosten aan het eind van den dag stemt.

Nu ter zake: Deze methode wordt ook toegepast bij den aanvoerder K.J. Hakvoort te Urk om reden hij vaak om $\pm$ 2 uur komt en dan is de kas dikwijls gesloten, hetgeen geen bezwaar is daar zijn geld dan in een couvert klaar ligt. Om mij niet bekende redenen is bovengenoemde aanvoerder in ruim een maand tijd niet om zijn afrekening geweest. (Vroeger kwam hij elken dag of minstens éénmaal per week).

Heden om 2uur kwam hij om zijn geld en betaalde Hr. I.F. Fleurbaay hem acht enveloppen uit en wel:

Nu bleken twee couverts verdwenen te zijn o.a.:
d.d. 21 Nov. kwitantie No. 5689 f 28,99 minus f 0,25 kruiloon f 28,74
"- 28 " " " 5909 " 26,31 " " 0,20 " " 26,11

Hierbij verklaar ik, dat deze enveloppen er wel zijn geweest daar mijn totaal kas beide dagen precies sluit en de couverts dus uit mijn kassa gehaald moeten zijn. Tevens wil ik memoreeren, dat de diefstal moet plaats gehad hebben tusschen 21 November en 23 December 1942, daar ik op laatst genoemde datum de kas aan Hr. Flerubaay heb overgedragen en toen ook de nog te betalen couverts op een lijst heb geboekt en zij op die lijst ook al niet vermeld staan.

De Kassier,

(wg.)

Jongbloed. * Administratieve kwetsbaarheid: Het rapport onthult een informele werkwijze waarbij betalingen al als 'voldaan' in de boeken werden gezet voordat het geld feitelijk was overhandigd. Dit werd gedaan uit efficiencyoverwegingen ("ter vereenvoudiging") en als service aan aanvoerders die buiten de openingstijden van de kas kwamen.
* Incidenteel vs. Structureel: De vermissing kwam aan het licht omdat de aanvoerder, K.J. Hakvoort uit Urk, ongebruikelijk lang (ruim een maand) niet was langsgekomen om zijn geld op te halen.
* Verdedigingslijn: Kassier Jongbloed stelt expliciet dat hij niet verantwoordelijk is voor een kasverschil, aangezien de kas op de betreffende dagen "precies sluit". Hij concludeert hieruit dat het geld fysiek uit de kassa moet zijn ontvreemd nadat de administratieve afhandeling was voltooid.
* Tijdslijn van de vermissing: De kassier bakent de periode van de diefstal af tussen 21 november en 23 december 1942, het moment van kasoverdracht aan zijn collega Fleurbaay. * Tweede Wereldoorlog: Het document dateert uit december 1942. Tijdens de bezetting was de vismarkt in Amsterdam een vitaal onderdeel van de voedselvoorziening. Fraude of diefstal bij dergelijke instanties werd in deze periode zeer hoog opgenomen.
* Visserij uit Urk: De genoemde aanvoerder Hakvoort komt uit Urk. Urker vissers bleven gedurende de oorlog, ondanks beperkingen en gevaren op het IJsselmeer en de Noordzee, een belangrijke bron van voedsel voor Amsterdam.
* Terminologie: "Kruiloon" verwijst naar de vergoeding voor de kruiers die de vis op de markt transporteerden. De bedragen worden vermeld in guldens (f).
* Organisatie: De "Directeur Marktwezen" was verantwoordelijk voor alle gemeentelijke markten in Amsterdam, waaronder de Centrale Markthallen en de Vismarkt. De hier genoemde C.F. Sixma was een bekende figuur in de Amsterdamse ambtenarij van die tijd.