W. Waterlooplein

Administratieve notitie op een voorgedrukte kaart (Algemene Zaken Model No. 14).

* **Inhoud:** Het document betreft de administratieve afhandeling van een persoon genaamd I. Kokernoot. Deze persoon is geschrapt van sollicitantenlijsten van twee instanties of locaties, aangeduid als "K.K.K. Waterlooplein" en "K.K.K. Uilenburg". * **Terminologie:** De afkorting "K.K.K." in deze Amsterdamse context staat waarschijnlijk voor "Kleine Keurings Commissie", organen die betrokken waren bij de arbeidsbemiddeling of werkverschaffing. * **Proces:** De notitie geeft aan dat de zaak "m.i." (mijns inziens) opgeborgen kan worden. Een paar dagen later wordt dit bevestigd door een tweede ambtenaar (de Haan), die stelt dat de zaak als "afgedaan" beschouwd kan worden.

Register/Lijst van marktkooplieden.

* **Sociale structuur:** De lijst bevat een zeer hoog percentage Joodse namen (Cohen, Casseres, Gobetz, Goudeketting, Vischjager, Wijnschenk, Zwaaf), wat logisch is gezien de locaties (Uilenburg, Waterlooplein en Jodenbreestraat vormden het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt). * **Handelswaar:** De artikelen weerspiegelen een typische vroege 20e-eeuwse markt: veel textiel ("Stoffen", "2e hands kleeding", "Ondergoederen"), verse etenswaren ("Versche visch", "Fruit", "Gekookte harten") en specialiteiten ("Alc. vrije dranken", "Cons. ijs"). * **Geografie:** De kooplieden woonden vaak in de directe nabijheid van de markten (Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Oude Schans), maar ook in de nieuwere wijken zoals de Pijp (v. Woustraat, Gov. Flinckstraat). * **Administratieve details:** Er zijn doorhalingen en correcties zichtbaar (bijv. bij Goudeketting en Wittenhuizen), wat wijst op een actief gebruikt werkdocument van een marktmeester of gemeentelijke instantie. ---

Register van marktkooplieden/standplaatshouders.

* **Ordening:** Het register lijkt alfabetisch geordend op de eerste letter van de achternaam (P op de linkerpagina, H t/m L op de rechterpagina). * **Geografische Spreiding:** De meeste kooplieden woonden in de toenmalige Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Uilenburg) of in de opkomende wijken van Amsterdam-Oost (Transvaalkade, Retiefstraat). * **Marktlocaties:** De kolom 'Markt en Plaats No.' geeft aan op welke markt de handelaar stond. Veel handelaren hadden plekken op meerdere markten (bijv. zowel Waterlooplein 'W' als Uilenburg 'U'). * **Handelswaar:** Het assortiment is zeer divers, met een sterke nadruk op textiel (kousen, stoffen, tweedehands kleding) en voedsel (fruit, vis, koek). De vermelding "2e hands kleeding" en "2e hands schoenen" wijst op de belangrijke functie van deze markten voor de minder draagkrachtige bevolking. * **Demografie:** Gezien de namen (Pinto, Polak, de Hond, Lakmaker, Lesgever) en de woonlocaties, betreft dit een overzicht van voornamelijk Joodse marktkooplieden in Amsterdam.

Administratief register / Marktregister.

Het document is een ambtelijke registratie van standplaatshouders op verschillende Amsterdamse markten. De kolommen bevatten de volgende informatie: * **Naam:** De achternaam en voorletter van de koopman/koopvrouw. "Leijden v. Amstel" en "Lopes Dias" zijn de geregistreerde namen. * **Geb. datum:** Geboortedata (25 november 1891 en 20 augustus 1901). * **Adres:** Woonadres van de kooplieden. "1e Boerhaavestr 19 I" en "J. Breestraat 29 III" (Jodenbreestraat). Het Romeinse cijfer achter het huisnummer duidt op de verdieping. * **Marktplaats No.:** De locatiecode. De letters corresponderen met de legenda bovenaan de pagina (W = Waterlooplein, U = Uilenburg, Z = Zwanenburgwal). * **Artikel:** De handelswaar. Er is sprake van "ondergoederen" (ondergoed) en "Alc.vrije dranken, gez. eetwaren" (alcoholvrije dranken en gezouten eetwaren, zoals zuurwaren). * **Afkortingen:** "id" staat voor *idem*, wat betekent dat de gegevens in die rij hetzelfde zijn als de rij erboven.

Medische verklaring / briefje van een huisarts.

* **Inhoud:** Het document is een medisch bewijsstuk waarin Dr. Willem Polak verklaart dat de heer J. Bolle sinds 5 december 1941 bij hem onder behandeling is. Dergelijke verklaringen waren tijdens de oorlog vaak nodig als bewijs voor arbeidsongeschiktheid of om vrijstellingen te verkrijgen. * **Administratieve route:** Het document draagt sporen van een ambtelijke afhandeling. Het paarse stempel ("M. 1942") met de datum 20/1 (20 januari) suggereert registratie door een gemeentelijke of sociale instantie. * **V.K.K. Waterlooplein:** De afkorting V.K.K. staat vermoedelijk voor de *Vereniging van Krankenzinnigenkassen* of een ziekenfondsinstelling. Het adres Waterlooplein 17a bevond zich in het hart van de toenmalige Jodenbuurt in Amsterdam. * **Inspectie:** De aantekening "m.v. Insp." (namens de Inspectie) onderaan wijst op een definitieve controle of goedkeuring door een inspecterende instantie op 28 januari 1942.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De schrijfster, Roosje Roozendaal-Koopman, verzoekt de directeur van het Marktwezen om toestemming voor haar dochter Harriëte (19 jaar) om haar te helpen bij haar marktkraam op het Waterlooplein (plaats nummer 72). * **Aanleiding:** De kraam was voorheen in handen van haar echtgenoot, Mozes Roozendaal. De brief vermeldt expliciet de reden van zijn afwezigheid: hij verblijft sinds 3 november 1942 in een "werkkamp". * **Toon:** De brief is geschreven in een zeer formele en onderdanige stijl, passend bij de bureaucratische omgangsvormen van die tijd en de precaire positie van de afzender. * **Taalgebruik:** Typisch administratief Nederlands uit de vroege 20e eeuw (bijv. "Uwe welwillendheid te willen verleenen").

# TRANSCRIPTIE S. v. p. legitimatie Waterlooplein Westerstraat opsturen naar W. pl. T. [onleesbaar, mogelijk Meijer]

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] *Mej: P. van Leer, pl. 20* *Waterlooplein.*

# TRANSCRIPTIE VD/HG. *Extra* 30/946 M. 13 Mei 1939. Bestratingswerkzaamheden Waterlooplein. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven:] W. Müller HG. 85/51/2 M. [Handgeschreven:] Verzonden 26/4 26 April 1939. den Heer S. de Hond, Rapenburgerstraat 81, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. Op Dinsdag 18 April jl. is geconstateerd, dat op de markt Waterlooplein materiaal, bestemd voor het uitstallen van goederen, dat door U was verhuurd, aanwezig was, zonder dat U hiervoor vergunning is verleend. In verba...

# TRANSCRIPTIE 30/9/4 M. n 3 Herstelling bestrating Waterlooplein. [Handtekening: M. Meijler] VP/G. 1 April 1939. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h ...