Salomon Ephraim
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 23
Salomon Ephraim (geb. 1888) was een marktkoopman die in 1942 actief was op de Waterloopleinmarkt (verkocht tricotage/textiel) en de Uilenburgmarkt (verkocht overige artikelen). In april 1942 werd hij 'overgeplaatst naar een werkkamp'. Zijn zoon, J. Ephraim, kreeg in 1942 toestemming om zijn moeder te helpen bij de marktkraam aan de Gaaspstraat. Salomon Ephraim overleed op 12 oktober 1942.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefstukken & Foto's
Archiefdocumenten
Handgeschreven register/lijst.
* **Structuur:** Het document is een inventarisatie van zelfstandige sigarenmakers ("Patroons") en hun werknemers ("Personeel"). De indeling per kamernummer (123 t/m 139) suggereert dat deze mensen werkzaam waren in een specifiek gebouw of ateliercomplex, mogelijk een verzamelwerkplaats ingericht door de Joodse Raad. * **Namen en Nummers:** De viercijferige nummers achter de namen (bijv. 0488, 0477) verwijzen hoogstwaarschijnlijk naar de registratienummers van de Joodsche Raad. De namen zijn overwegend Sefardisch en Asjkenazisch Joods (Stodel, Kinschraper, Ephraim, Flessekrager, Nordheim). * **Bijzonderheden:** * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "Patroon" (de eigenaar/meester-sigarenmaker) en het personeel dat bij hem hoort. De accolades geven aan welke personeelsleden bij welke patroon horen. * De opmerking "geen kaart" bij J. v Beem Sr. duidt op het ontbreken van een officiële registratie- of stamkaart op dat moment. * Het adres bij M. Root ("Rietstraat 36 F") is een zeldzame toevoeging van een woonlocatie op deze lijst. * De uitroeptekens bij A.J. Rodermond suggereren een onregelmatigheid of een aandachtspunt voor de administrateur.
Handgeschreven brief (verzoekschrift) met ambtelijke kanttekeningen.
* **Inhoud:** De schrijver, J. Ephraim, verzoekt de directeur van het Marktwezen om toestemming om zijn moeder te mogen helpen bij haar marktkraam. De aanleiding is urgent: zijn vader, S. Ephraim, is kort daarvoor "overgeplaatst naar een werkkamp". Omdat de kraam de enige bron van inkomsten is en de moeder het werk niet alleen aankan, vraagt de zoon om als assistent te mogen optreden. * **Taalgebruik:** De brief is gesteld in zeer formeel en beleefd Nederlands ("Weled. Geb. Heer", "beleefd te homologeren", "gunstige beschikking"), wat gebruikelijk was voor officiële correspondentie met overheidsinstanties in die tijd. * **Bureaucratisch proces:** Het document toont de trage ambtelijke weg. De brief is van 4 augustus. Op 6 augustus wordt om advies gevraagd. Op 11 augustus volgt een positief advies van een ondergeschikte afdeling. Pas op 14 september 1942 volgt het definitieve besluit: "geen bezwaar echter uitsluitend assistentie toestaan". Dit betekent dat de zoon niet zelfstandig de kraam mocht overnemen, maar enkel mocht helpen.
Getypte brief met handgeschreven aantekeningen.
* **Inhoud:** De brief bevat een formele vergunning voor Mevrouw S. Ephraim om op haar marktplaats aan de Gaaspstraat te worden geholpen door haar zoon, J. Ephraim. * **Restricties:** Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen 'bijstaan' en 'vervangen'. De zoon mag haar slechts helpen ("bystaan"), maar de vergunninghouder moet zelf aanwezig blijven ("niet vervangen"). De toestemming is bovendien "tot wederopzegging", wat betekent dat de overheid deze op elk moment kan intrekken. * **Administratieve correcties:** In de tekst is "Uw" doorgestreept en vervangen door het erboven getypte "den", waardoor de zin leest als: "Naar aanleiding van den brief...". In de kantlijn is ter verduidelijking van het onderwerp "/ van Uw zoon" toegevoegd. * **Identificatie:** Zoals gebruikelijk in deze periode worden de volledige naam en geboortedatum van de zoon (18 juli 1913) vermeld voor nauwkeurige identificatie door de autoriteiten.
Administratieve lijst / Register van marktkooplieden.
Dit document is een administratieve registratie van markthandelaren in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De lijst is strikt gestructureerd in kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (type goederen). Wat opvalt is de overweldigende aanwezigheid van Joodse namen (zoals Agsteribbe, Groenteman, Coppenhagen). In 1941 en 1942 voerden de nazi-bezetters steeds strengere anti-Joodse maatregelen in. Joodse marktkooplieden werden verbannen van de reguliere Amsterdamse markten en gedwongen zich te concentreren op specifieke locaties, waarvan het Waterlooplein de voornaamste was. Deze lijst diende waarschijnlijk als controlemiddel voor de afdeling Marktwezen of de bezettingsautoriteiten.
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats Gaaspstraat 13-4-42
Waterlooplein — standplaats tricotage
Relevante Archieffragmenten
# Salomon Hakker 18 Nov. 1906. A'dam Reitzstr 31 II (O.). A.35. No. 564699. Erkenn K 37321. [Kantlijn links: #. Kantlijn rechts: v (rood), omcirkeld: gr.]
Salomon Lakmaker 6/4/02 A'dam, Lepelstr. 89 III (C). A 35. No. 589714 Erk -42309- [Kantlijn rechts: v (rood), omcirkeld: gr.]
| Naam | Voornamen | Adres | geb. datum | geb. plaats | Nat. | Burg. staat | Aantal kinderen | | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | | Ephraim | Salomon | Swammerdamstr 62ᵇ | 2-9-91 | Amsterdam | Nederlandsch | gehuwd | 4 | | Ephraim | Salomon | Retiefstraat 11 ᴵᴵ | 2-3-88 | Amsterdam | Nederlandsch | gehuwd | - | | Teijnlijn | Jacob | G.v.d. Doesstr 74 ᴵ | 6-6-01 | den Haag | ...
| | Hond Salomon de | 6/3 '14 (weesperk. ziekh.) | Rapenburgerstraat 81 II | 1 | | Isaac Abraham | | Staalstraat 22 II ? | 4 | | Italiesander Emanuel | | Rapenburgerstraat 126 hs | 3 | ### Pagina 7
| 4-5-42 35. Salomon | Goudsmit | 166763 | Majubastraat 6 III | 9-6-42 36. Samuel | Goudsmit | 130609 | Over. Amstelstraat 32 I | 29-6-42 37. Isaac | Groen | 19-12-02 | Joden Houttuinen 46 II | 11-6-42 **RECHTERKOLOM**