Mozes Ritmeester

Officiële waarschuwingsbrief / betalingsherinnering.

* **Inhoud:** De brief is een laatste sommatie aan de heer Ritmeester wegens een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn staanplaats op de markt op het Waterlooplein. Hij krijgt drie dagen de tijd (tot 25 maart) om te betalen, anders verliest hij per 27 maart definitief zijn vaste plek. * **Juridische basis:** De directeur beroept zich op artikel 11 van het 'Reglement op de Markten'. * **Sociale clausule:** Opvallend is de expliciete vermelding van verzachtende omstandigheden, zoals het ontvangen van 'steun' (sociale bijstand) of ziekenhuisopname. Dit biedt een opening voor uitstel of kwijtschelding, mits direct gemeld. * **Toon:** Formeel, directief en dwingend ("met nadruk", "onherroepelijk", "onmiddellijk").

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

Het document is een administratieve lijst van mannen, gelet op het opschrift "Mil. dienst" (Militaire dienst). De lijst is niet strikt alfabetisch geordend. De adressen zijn bijna uitsluitend in Amsterdam (o.a. Pijp, Kinkerbuurt, Oost en de oude Joodse buurt), met enkele uitzonderingen zoals Volendam en Oostzaan. Er wordt gebruikgemaakt van specifieke archivistische afkortingen voor locaties in een pand: * **h**: huis (begane grond). * **I, II, III**: eerste, tweede of derde verdieping. * **a**: vaak een aanduiding voor een achterwoning of specifieke tussenwoning. Eén regel (C.C. v.d. Heijden) is doorgestreept, wat duidt op een mutatie in de lijst (bijvoorbeeld afkeuring, verhuizing of overlijden).

Handgeschreven register/lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve structuur:** De lijst is strak georganiseerd in twee kolommen. De linkerzijde betreft non-food (textiel en kleding), de rechterzijde betreft voedingsmiddelen. De nummers in de linkerkolommen verwijzen naar marktplaatsen of vergunningsnummers. * **Goederen:** Het assortiment weerspiegelt de dagelijkse behoeften van die tijd: van basisbehoeften zoals ondergoederen, dekens en aardappelen tot luxe-artikelen zoals koek, chocolade en 'japons' (jurken). 'Ger: visch' staat voor gerookte vis. * **Naamkunde:** De lijst bevat een grote hoeveelheid namen die typerend zijn voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Morpurgo, Meljado, Polak, Markus, Elzas, Boas, Franschman). Dit bevestigt de centrale rol van de Joodse bevolking in de handel op het Waterlooplein. * **Kwantiteit:** Aan de onderzijde van de kolommen staan teltotalen (20/17 en 32+3), waarschijnlijk gebruikt voor dagelijkse controle of belastinginning door de marktmeester. ---

Document

* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.

Handgeschreven administratieve lijst op ruitjespapier.

* **Handschrift:** Net, zakelijk cursieus handschrift in inkt. * **Structuur:** Het document is opgezet als een register. De aanhalingstekens (") worden consequent gebruikt om herhaling van de marktlocatie aan te geven. * **Inhoud:** De lijst bevat persoonsgegevens van marktkooplieden. De kolommen vermelden de naam, geboortedatum, de vaste standplaats (Waterlooplein, Lindengracht of Nieuwmarkt), een specifieke datum in 1942 of 1943, een plus-teken bij sommigen, en de branche waarin zij werkzaam waren (van vis en mosselen tot porselein en '2e hands goederen'). * **Opmerkelijke termen:** "Afgevoerd" is de titel van de lijst, wat duidt op een gedwongen verwijdering van deze personen van de markt. "Manufacturen" verwijst naar textiel of geweven stoffen.

Register/administratieboek met lijsten van personen, adressen en inleveringsdata.

* **Administratieve systematiek:** De lijst is georganiseerd op serie- en volgnummer. De namen zijn bijna uitsluitend van Joodse Amsterdammers, gezien de familienamen en de locaties in de Joodse buurt en Amsterdam-Oost. * **Betekenis 'Inlevering':** De kolom 'd.d. Inlevering' duidt op de datum waarop goederen zijn afgegeven. De termen "Lompen" en "Leder" bij sommige regels wijzen op de specifieke aard van de ingeleverde goederen (bijv. textiel- of metaalinzameling). * **Interventies:** Aantekeningen zoals "d. Sicherheits pol. ing." (door Sicherheitspolizei ingenomen) en "in hechtenis" tonen aan dat het proces van onteigening hand in hand ging met arrestaties en politieoptreden. * **Geografie:** De adressen beslaan bekende straten uit de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Nieuwe Kerkstraat, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Retiefstraat).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift van een officiële beschikking/vergunning. * **Instantie:** Gemeente Amsterdam, College van Burgemeester en Wethouders. * **Kenmerk:** No. 633 L.M. 1939 / № 39/191/s M. 1939. * **Datum:** 7 september 1939 (datum van uitgifte). * **Betrokkene:** Mozes Vos (geboren 29 augustus 1912). * **Onderwerp:** Wijziging/aanvulling van een vergunning v...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, gestempeld/getypt:] HG. [Daaronder:] 90/22/2 M. [Bovenaan, handgeschreven met potlood/pen:] Verzonden 18/6 [Rechtsboven, handgeschreven, mogelijk dossiernaam:] Uilenburg [Rechtsonder de referentie:] 18 Juni 1941. [Adresblok:] Mw.S.de Leeuw-Walvisch, Nieuwe Uilenburgerstraat 72 III, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 dezer ver...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel afschrift van een besluit van de Burgemeester van Amsterdam. * **Datum:** 12 mei 1942. * **Betrokkene:** Mozes Tailleur (geboren 5 september 1879). * **Kenmerken:** Voorzien van het wapen van Amsterdam, diverse administratieve stempels en archiefnummers (o.a. No 39/65/82 en M. 1042). * **Ondertekening:** (Gedrukt/gestempeld) Burgemeester E.J...

# TRANSCRIPTIE Tegen inwilliging van het verzoek van J. de Leeuw, om zich tot wederopzegging op zijn plaats op de markt Maasplein te mogen laten assisteeren — niet ver- vangen — door G. Ritmeester, geb. 7 Juli 1912, bestaat m.i. geen bezwaar 90/2/2 **17** [in rood] 31/1/41 HS 29-1-41 de Haes modelbriefje D

# TRANSCRIPTIE HG. 90/2/2 M. *Extra* 31 Januari 1941. den Heer J.de Leeuw, Nwe.Uilenburgerstraat 72 III, <u>Amsterdam-Centrum.</u> wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 6 Januari jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) Mosplein te laten bijstaan - niet vervangen - door I. Ritmeester, geboren 7 Juli 1912. De Directeur,