S. Elsas
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
S. Elsas was actief als marktkoopman op de Waterlooplein en als echtgenoot van M. Roos op de Gaaspstraat. In 1942 werd zijn zakenpartner Maurits Roos een vaste standplaats (nr. 190) op de Gaaspstraat toegewezen. S. Elsas zelf is in de archiefdata niet expliciet gelinkt aan een specifieke arisering of boete, maar wordt wel genoemd in registers van personen werkzaam als 'lompenventer' in 1943.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven verzoekschrift / brief.
* **Taal en spelling:** De brief is geschreven in een beleefde, formele toon ("Beleefd verzoek ik u"). Er is sprake van een spelfout die vaker voorkwam in die tijd: "tot u gewent" in plaats van "gewend". * **Inhoud:** De afzender vraagt toestemming voor een tijdelijke staanplaats (2 dagen) op de markt in de Javastraat (Amsterdam-Oost) om boeken te verkopen voor het Sinterklaasfeest. De afzender benadrukt dat hij twee jaar eerder ook een vergunning heeft gekregen en vermeldt zijn huidige ventvergunningnummer (Serie 6-220) ter legitimatie. * **Locatie:** De Javastraat en Sumatrastraat liggen in de Indische Buurt in Amsterdam. De aanduiding "F Sumatrastraat" lijkt te verwijzen naar de gewenste specifieke locatie of hoek op de markt. * **Handschrift:** Een vlot, geoefend cursief handschrift, typerend voor de vroege 20e eeuw.
Ambtelijke notitie / Bijblad bij een dossier.
* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve bevestiging dat Maurits Roos (marktkoopman) een vaste standplaats (nr. 190) bezit op de markt in de Gaaspstraat te Amsterdam. De ambtenaar (De Haan) geeft toestemming om een officiële verklaring hiervan af te geven aan Roos. * **Personen:** * **M. Roos:** Maurits Roos (geboren 25 maart 1907). * **S. Elsas:** Sara Elsas (geboren 13 oktober 1907), de echtgenote van Maurits. * **Locaties:** Van Halllaan 2 (woonadres) en Gaaspstraat (locatie van de marktplaats). * **Administratief:** De aanduiding "Spoed" suggereert dat de verklaring voor de betrokkene van groot belang was, mogelijk in verband met de beperkende maatregelen voor Joodse burgers in die periode.
Getypte lijst op papier.
* **Inhoud:** De lijst bevat 28 namen van mannen (gebaseerd op de initialen en de aard van het beroep in die tijd). * **Structuur:** De lijst is globaal alfabetisch gesorteerd op achternaam. Achter de namen staan getallen die gelezen moeten worden als geboortedata (dag, maand en de laatste twee cijfers van het jaartal, variërend van 1878 tot 1901). * **Punctie en Typografie:** De interpunctie in de datums is inconsistent (punten, komma’s, apostroffen, koppeltekens en dubbele punten worden door elkaar gebruikt). Opvallend is het gebruik van de letter 'o' in plaats van het cijfer '0' bij de jaartallen '8o' (Koopman) en '1o' (de Rood). * **Beroepsgroep:** "Lompenventers" (ook wel voddenmannen genoemd) verzamelden en verhandelden oude kleding, textiel en metalen. Dit was in de 19e en vroege 20e eeuw een beroep dat veelvuldig werd uitgeoefend door het joodse proletariaat in Amsterdam.
Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.
* **Inhoud:** Het document is een register van personen die werkzaam waren als 'lompenventer' (handelaar in oude kleding en textiel). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam. Elke regel bevat: 1. Een handgeschreven referentie- of dossiernummer (bv. 19/155). 2. Initialen en achternaam. 3. Een datum in het formaat Dag. Maand'Jaar (bv. 11.10'78 voor 11 oktober 1878). 4. Een handgeschreven 'X', wat duidt op een controle of verificatie van de vermelding. * **Demografie:** Veel van de vermelde namen (zoals Polak, Goudsmit, Koopman, Waterman) wijzen op een sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in dit beroep.
Document
* **Structuur:** De lijst is geordend per "Lijn" (mogelijk administratieve secties of tramroutes gebruikt voor logistieke doeleinden) en bevat unieke persoonsnummers. * **Geografie:** Alle genoemde straten bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in de Jodenbuurt (o.a. Rapenburgerstraat, Weesperstraat, Nieuwe Kerkstraat). * **Notatie:** Huisnummers worden gevolgd door verdiepingsaanduidingen (I, II, III) of 'h' (huis/begane grond). Herhalingstekens (") worden gebruikt om dubbele namen of straatnamen aan te geven. * **Correcties:** Twee regels (Elzer en De Viet) zijn horizontaal doorgestreept, wat duidt op een wijziging in de status, een verhuizing of foutieve invoer. ---
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats Pres
Relevante Archieffragmenten
- 3 -
(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa
Franschman Isaäc geb 10-5-'99 van Rustenb str. 77 II naar Chr. de Wetstraat 16.
17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-
M. de Haan.