(De tekst is letterlijk overgenomen, inclusief ontbrekende spaties en typfouten uit het origineel.)

[Getypte tekst]

Rapport

A.Hendriks,oud 59 jaar en wonende Nieuwe Teertuinen 3 huis,alhier,ver-
zoekt om een erkenning alskkleinhandelaar in groente en fruit.
Hendriks is sedert 1934 in het bezit van een ventvergunning onder serie
9 No 52,waarbij hij gerechtigd is te venten met visch in het stadsdeel
Centrum.Desgevraagd verklaarde hij mij,dat hij meesten tijds handelt
met genoemd artikel.In de zomermaanden handelt hij echter ook met fruit.
Hij bedient dan hoofdzakelijk vaste klanten.Volgens schriftelijke ver-
klaring van een agent van politie,genaamd Rijnderse en dienstdoende aan
het posthuis Haarlemmerpoort,heeft Hendriks in de zomermaanden van de
jaren 1936 en 1938 met fruit gehandeld in Centrum.Deze verklaring gaat
hierbij.Hendriks is nimmer in het bezit geweest van een toegangskaart
voor de Centr:Markt.De handel die hij verkocht betrok hij van derden,ter
wijl hij Zondags zelf zijn handel koopt op het Waterlooplein.Voorts ves-
tig ik nog Uw aandacht op het volgende.Hendriks had zijn invulformulier
reeds opgezonden naar de Groenten en Fruitcentrale,doch heeft dit waar-
schijnlijk verkeerd ingevuld,hetgeen kan worden afgeleid uit het volgen
de.Hendriks moet een verklaring inzenden van een notaris,waaruit blijkt
dat hij de laatste twee jaren ongeoogst fruit heeft gepacht.Hendriks
verklaarde mij,dat het niet in zijn bedoeling lag om ook hiervoor een
erkenning aan te vragenuit vorenstaande moet worden afgeleid,dat hij de
vragen van zijn invulformulier niet juist heeft ingevuld.

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen

Amsterdam 3 Augustus 1939
Controleur
[Handtekening: F. Elth...]

[Handschriftelijke aantekeningen]

Bovenaan: 7/8/39 [Paraaf]
Links in de marge (verticaal): In handen v d Controleur voor nader onderzoek, daar de verlangde verklaring niet kan worden verstrekt. AP 5-8-39
Onderaan (concept-antwoord):
Onder terugz. van den door U overgelegde brief v. d. Ned. Groenten Centr., alsmede van een verklaring van een politie-agent bericht ik U dat bij mijne dienst omtrent het feit dat U in de kleinhandel... Het document is een rapport van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen aan zijn bedrijfschef. De aanleiding is een aanvraag van A. Hendriks voor een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit.

Uit het rapport komen enkele interessante details naar voren over de informele economie van die tijd:
1. Dubbele handel: Hendriks had reeds een vergunning voor de visverkoop, maar vulde zijn inkomen in de zomer aan met fruithandel.
2. Bewijsvoering: Om zijn jarenlange activiteit aan te tonen, wordt een verklaring van een lokale politieagent (Haarlemmerpoort) als bewijslast opgevoerd.
3. Inkoopkanalen: Hendriks had geen officiële toegang tot de Centrale Markt. Hij kocht zijn waren in via derden en op de zondagse markt op het Waterlooplein, wat wijst op een kleinschalige, marginale bedrijfsvoering.
4. Bureaucratische ruis: Er is sprake van een fout in de formulieren bij de 'Groenten en Fruitcentrale'. Hendriks werd gevraagd om een notariële verklaring over het pachten van 'ongeoogst fruit' (fruit dat nog aan de boom hangt), wat voor een kleine straatventer totaal niet van toepassing was. Dit document is geschreven in augustus 1939, aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Nederland verkeerde in een staat van mobilisatie en de economie werd nog steeds beïnvloed door de nasleep van de crisis van de jaren '30.

De genoemde instantie, de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale, was een crisisorgaan dat in 1933 werd opgericht onder de Landbouw-Crisiswet. Het doel was om de productie en distributie van tuinbouwproducten strak te reguleren. Voor kleine handelaren zoals Hendriks betekende dit een enorme toename aan papierwerk en regelgeving om legaal hun beroep uit te kunnen oefenen. De locaties (Nieuwe Teertuinen, Waterlooplein) schetsen een beeld van de volkswijken en levendige markthandel in het vooroorlogse Amsterdam. A. Hendriks F. Elth Gemeente Amsterdam Marktwezen Politie