Intern rapport van de Gemeentemarkten Amsterdam (Marktwezen). 20 november 1939 (getypt); handgeschreven aantekeningen van 22 t/m 25 november 1939. [Header]
No 53 / 90 / 2 M. 1939 23/11

[Titel]
R A P P O R T

[Getypte tekst]
In aansluiting op het rapport van controleur G. Ubbe, d.d 15 November 1939, betreffende N. A. de Haas, die als personeel van kooper J.B. Bos toegang heeft tot de Centr: Markt, kan ondergeteekende controleur het volgende rapporteeren. Kooper Bos verklaarde desgevraagd, dat de Haas inderdaad als personeel bij hem werkzaam is en voor hem een vaste wijk verzorgt in het stadsdeel Oost, alwaar Bos vroeger een zaak in groenten en fruit heeft gehad. Het loon van de Haas bedraagt F. 10.- per week plus provisie. Eenig bewijs, dat de Haas in werkelijken loondienst bij hem is kon Bos mij echter niet overleggen. Loonlijst voor d. Haas heeft hij niet, terwijl de Haas ook niet in een ongevallen of ziekte verzekering is opgenomen. Blijkens de Administratie van het Kaarten kantoor heeft de Haas reeds vanaf 1935 als personeel van Bos toegang tot de Centr: Markt.

[Ondertekening links]
Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen
[Handtekening J. Verschoor]

[Ondertekening rechts]
Amsterdam 20 November 1939
Controleur,
[Handtekening J. Welthoven]

[Handgeschreven aantekeningen boven- en middenstuk]
Hr. Bos bij mij geweest
vs 22/11 39

de Haas heeft geen
erkenning.
25/11 '39 vs

Hr. Bos is 22/11 39 bij mij geweest.
Houdt vol dat de Haas knecht bij hem is.
(Haas is een broer van zijn vrouw).
Ik heb hem herinnerd, dat hij moeilijkheden
krijgt met Raad v. Arbeid en R.V.B.
Th. Brueze

[Handgeschreven tekst in rood omlijnd kader]
Dergelijke situaties worden door ons
erkend als personeel. de Haas heeft
trouwens geen erkenning!! Kan dus geen
loopkaart krijgen. Oph. 24-11-39 W Haas

[Rechtsonder]
[Handtekening J. Verschoor]
25/11 -39 Retour v. Th. Brueze
[Paraaf]

--- Dit document betreft een administratief onderzoek naar mogelijke fraude met marktvergunningen ("loopkaarten") voor de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de zaak is of N.A. de Haas daadwerkelijk een werknemer (knecht) is van de geregistreerde koopman J.B. Bos, of dat er sprake is van een schijndienstverband om De Haas toegang tot de markt te verschaffen.

• Bewijslast: Controleur Welthoven constateert dat er geen enkel officieel bewijs is van loondienst. Er is geen loonlijst en er worden geen premies afgedragen voor de sociale verzekeringen (ongevallen- of ziekteverzekering).
• Familieband: Uit de handgeschreven notitie van Th. Brueze blijkt dat De Haas de zwager is van Bos ("broer van zijn vrouw"). Dit versterkt het vermoeden van een gunst binnen de familie in plaats van een zakelijke arbeidsrelatie.
• Waarschuwing: Bos wordt gewaarschuwd voor problemen met de Raad van Arbeid en de Rijksverzekeringsbank (R.V.B.) vanwege het niet-geregistreerde personeel, wat destijds een ernstige overtreding was.
• Conclusie: Ondanks dat De Haas al sinds 1935 toegang had, wordt de aanvraag voor een (nieuwe) loopkaart nu geweigerd omdat de vereiste officiële erkenning als personeelslid ontbreekt.

--- Het document dateert uit november 1939, de periode van de mobilisatie vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De controle op de markten was in deze tijd zeer streng. Alleen erkende handelaren en hun officieel geregistreerde knechten mochten de Centrale Markt betreden.

De verwijzing naar de Raad van Arbeid en de R.V.B. (Rijksverzekeringsbank) is tekenend voor de opkomende verzorgingsstaat en de bureaucratisering van arbeid in de jaren '30. Werkgevers waren verplicht hun personeel te verzekeren tegen ongevallen (volgens de Ongevallenwet 1901) en ziekte. Het ontbreken van deze registratie was voor de marktautoriteiten een doorslaggevend argument om een dienstverband als fictief te beschouwen. De term "loopkaart" verwijst naar het fysieke bewijs van toegang dat personeel bij zich moest dragen op het marktterrein.