Handgeschreven sollicitatiebrief. 24 november 1940. H.A.A. Kraak, Middenweg no. 7, Alphen. Amsterdam 24-11-’40.
No 11/31/1 M. 1940 27/11 11/31/217

Mijne Heeren.

Als gevolg van de huidige tijdsomstandigheden en het plaatsvinden van eventueele verschuivingen, verzoek ik U door dezen beleefd mij toe te staan U langs dezen weg mijn diensten aan te bieden.

Als gedemobiliseerd sergeant-fourrier, oud 28 jaar, R.K. en van arische afkomst, ben ik zéér gedupeerd door het feit, dat het bedrijf, waarin ik werkzaam was, mij tengevolge van aanzienlijke oorlogs- en bedrijfsschade heeft moeten ontslaan.

Wat betreft mijn capaciteiten moge ik U mededeelen dat ik in het bezit ben van einddiploma gymnasium en ik op gebied van administratie, organisatie en leiding van personeel practische ervaring bezit.

Met een goede algemeene ontwikkeling gepaard gaande met ’n grote werklust, zal het mij niet moeilijk vallen tot Uwe volle tevredenheid mijn werk te verrichten, terwijl ik zelf hierdoor een door mij gesteld levensideaal hoop te bereiken.

Bijgaand doe ik U één van mijn getuigschriften ter inzage toekomen, en mocht ik door dit schrijven een minder gebruikelijke weg gevolgd hebben zoo bied ik U hiervoor mijn excuus aan.

Uw geëerd schrijven met belangstelling tegemoet ziende teeken ik:

Met de meeste hoogachting,
[Signatuur: H.A.A. Kraak]

afz. H.A.A. Kraak
Middenweg no 7
Alphen. De brief is een formeel schrijven van een werkzoekende man aan een onbekende instantie (waarschijnlijk een overheidsinstelling of een groot bedrijf, gezien de stempels). De schrijver, H.A.A. Kraak, presenteert zichzelf als een hoogopgeleide (gymnasium) en ervaren administrateur die door de oorlogsomstandigheden zijn baan is kwijtgeraakt.

Opvallend is de expliciete vermelding van zijn religie ("R.K." voor Rooms-Katholiek) en zijn "arische afkomst". Dit laatste is een direct gevolg van de Duitse bezetting; sollicitanten probeerden hiermee hun politieke en raciale 'betrouwbaarheid' aan te tonen om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten, zeker bij functies binnen de (semi-)overheid. De toon is uiterst beleefd en ietwat nederig ("mocht ik... een minder gebruikelijke weg gevolgd hebben"), wat duidt op de precaire situatie waarin veel werklozen zich kort na de inval bevonden. De brief is gedateerd op 24 november 1940, slechts zes maanden na de Duitse inval in Nederland. De Nederlandse maatschappij was in deze periode volop in beweging door de "gelijkschakeling" en de eerste anti-Joodse maatregelen van de bezetter (zoals de Ariërverklaring voor ambtenaren in oktober 1940).

De term "gedemobiliseerd sergeant-fourrier" verwijst naar de ontbinding van het Nederlandse leger na de capitulatie in mei 1940. Tienduizenden beroepsmilitairen en dienstplichtigen kwamen hierdoor plotseling zonder werk te zitten. De vermelding van "aanzienlijke oorlogs- en bedrijfsschade" refereert aan de verwoestingen die tijdens de Meidagen waren aangericht, waardoor veel bedrijven hun deuren moesten sluiten of personeel moesten inkrimpen. De brief illustreert hoe individuele burgers probeerden te navigeren in de nieuwe, door de bezetter gedicteerde werkelijkheid. H.A.A. Kraak